კრედიტორის პოზიცია გადახდისუუნარობის საქმეში მთლიანად რეგულაციებზეა აგებული: როდის და როგორ უნდა მოხდეს განცხადების მიტანა მოვალემდე, ვინ ადგენს კრედიტორთა რეესტრს და რა ვადაში, რომელი გარიგებების გასაცილოდ შეუძლია მმართველს, როდის არის სავალდებულო კრედიტორთა კომიტეტი და რა თანმიმდევრობით ნაწილდება მასა გაკოტრების რეჟიმში. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ წესებს იმ კრედიტორისთვის, რომელსაც სურს მოთხოვნის მაქსიმალურად დაცვა გადახდისუუნარობის პროცესში.
განცხადების რეგისტრაცია და მიწოდება მოვალესთან
გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების კრედიტორის მიერ შეტანის შემთხვევაში სასამართლოს კანცელარია უზრუნველყოფს განცხადების რეგისტრაციას და კრედიტორს გადასცემს გზავნილს — განცხადებისა და თანდართული დოკუმენტების ასლებს — მოვალისთვის ჩასაბარებლად. კრედიტორი ვალდებულია სასამართლოს გზავნილის მიღებიდან 1 თვის ვადაში უზრუნველყოს მოვალისთვის მისი ჩაბარება ფოსტით, სასამართლო კურიერის მეშვეობით, მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებული სხვა წესით ან ელექტრონული ფოსტით; ელექტრონული ფოსტით გაგზავნილი გზავნილი ჩაბარებულად ითვლება მოვალის მიერ მიღების ელექტრონული დადასტურების შემთხვევაში.
ჩაბარების დამადასტურებელი დოკუმენტი კრედიტორმა სასამართლოს ამ ვადის ამოწურვამდე უნდა წარუდგინოს. მოვალეც თავის მხრივ ვალდებულია სასამართლო გზავნილის მიღებიდან 7 დღის ვადაში წარადგინოს საკუთარი თვალსაზრისი გადახდისუუნარობისა და რეაბილიტაციის ან გაკოტრების რეჟიმის გახსნის თაობაზე. ამ ვადების უგულებელყოფა პროცესს აჩერებს, ამიტომ კრედიტორის პირველივე ნაბიჯი დოკუმენტურად სწორად უნდა იყოს გაფორმებული.
კრედიტორთა რეესტრი და მისი საზღვრები
კრედიტორთა მოთხოვნებს ამოწმებს და კრედიტორთა რეესტრს ადგენს მმართველი ან ზედამხედველი გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების დასაშვებად ცნობიდან 60 დღის ვადაში — კრედიტორებისა და მოვალისგან მიღებული ან საკუთარი მოძიებული ინფორმაციის საფუძველზე. რეესტრში შეიტანება მხოლოდ ის კრედიტორული მოთხოვნები, რომლებსაც მმართველი დასაბუთებულად მიიჩნევს; სააღსრულებო წარმოებაში მყოფი მოთხოვნები რეესტრში ავტომატურად აისახება, თუ კრედიტორი არ უარყოფს მათ შეტანას.
მმართველს არ აქვს უფლება აღიაროს პირგასამტეხლო და ვადამოუსვლელი პროცენტი, თუ მათი ჯამური ოდენობა ძირითადი თანხის დავალიანების 10 პროცენტს სცილდება. ამ ზღვარს კრედიტორი სასამართლოს სარჩელით უნდა გადალახოს — მოთხოვნით აუღიარებელი პროცენტისა და პირგასამტეხლოს დაკისრებისა და რეესტრში შეტანის შესახებ. მოთხოვნა ეროვნულ ვალუტაში აისახება, და ურთიერთგაქვითვის უფლებით სარგებლობის შემთხვევაში სპეციალური წესი მოქმედებს.
საცილო ქმედება და მასის დაცვა
მმართველს ან რეაბილიტაციის ზედამხედველს უფლება აქვს საცილო გახადოს მასის განზრახ შემცირება — ქმედება, რომლის მიზანია მასის შემცირება, მოვალის ქონების განკარგვა ან გადამალვა კრედიტორებისთვის ხელმისაწვდომობის შესაზღუდავად; მასის გაუფასურება — ქონების უსასყიდლოდ ან საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად გადაცემა; და უპირატესობის მინიჭება — ქმედება, რომელიც კრედიტორს ისეთ უპირატესობას ანიჭებს, რომელიც მას ამ ქმედების გარეშე არ ექნებოდა.
კრედიტორისთვის ეს ინსტრუმენტი იმითაა მნიშვნელოვანი, რომ მოვალის მიერ გადახდისუუნარობამდე განხორციელებული ეჭვიანი გარიგებები საცილო ქმედების გზით შეიძლება გაუქმდეს და ქონება მასას დაუბრუნდეს. ამასთან, შეცილების წესი არ ზღუდავს სხვა კანონებით გათვალისწინებული სამართლებრივი საშუალებების გამოყენებას ისეთი ქმედებების წინააღმდეგ, რომლებიც მოვალის ქონების გადამალვას ან არაკეთილსინდისიერ განკარგვას უკავშირდება.