კრედიტორის პოზიცია გადახდისუუნარობის საქმეში მთლიანად რეგულაციებზეა აგებული: როდის და როგორ უნდა მოხდეს განცხადების მიტანა მოვალემდე, ვინ ადგენს კრედიტორთა რეესტრს და რა ვადაში, რომელი გარიგებების გასაცილოდ შეუძლია მმართველს, როდის არის სავალდებულო კრედიტორთა კომიტეტი და რა თანმიმდევრობით ნაწილდება მასა გაკოტრების რეჟიმში. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ წესებს იმ კრედიტორისთვის, რომელსაც სურს მოთხოვნის მაქსიმალურად დაცვა გადახდისუუნარობის პროცესში.
განცხადების რეგისტრაცია და მიწოდება მოვალესთან
გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების კრედიტორის მიერ შეტანის შემთხვევაში სასამართლოს კანცელარია უზრუნველყოფს განცხადების რეგისტრაციას და კრედიტორს გადასცემს გზავნილს — განცხადებისა და თანდართული დოკუმენტების ასლებს — მოვალისთვის ჩასაბარებლად. კრედიტორი ვალდებულია სასამართლოს გზავნილის მიღებიდან 1 თვის ვადაში უზრუნველყოს მოვალისთვის მისი ჩაბარება ფოსტით, სასამართლო კურიერის მეშვეობით, მხარეთა შეთანხმებით გათვალისწინებული სხვა წესით ან ელექტრონული ფოსტით; ელექტრონული ფოსტით გაგზავნილი გზავნილი ჩაბარებულად ითვლება მოვალის მიერ მიღების ელექტრონული დადასტურების შემთხვევაში.
ჩაბარების დამადასტურებელი დოკუმენტი კრედიტორმა სასამართლოს ამ ვადის ამოწურვამდე უნდა წარუდგინოს. მოვალეც თავის მხრივ ვალდებულია სასამართლო გზავნილის მიღებიდან 7 დღის ვადაში წარადგინოს საკუთარი თვალსაზრისი გადახდისუუნარობისა და რეაბილიტაციის ან გაკოტრების რეჟიმის გახსნის თაობაზე. ამ ვადების უგულებელყოფა პროცესს აჩერებს, ამიტომ კრედიტორის პირველივე ნაბიჯი დოკუმენტურად სწორად უნდა იყოს გაფორმებული.
კრედიტორთა რეესტრი და მისი საზღვრები
კრედიტორთა მოთხოვნებს ამოწმებს და კრედიტორთა რეესტრს ადგენს მმართველი ან ზედამხედველი გადახდისუუნარობის შესახებ განცხადების დასაშვებად ცნობიდან 60 დღის ვადაში — კრედიტორებისა და მოვალისგან მიღებული ან საკუთარი მოძიებული ინფორმაციის საფუძველზე. რეესტრში შეიტანება მხოლოდ ის კრედიტორული მოთხოვნები, რომლებსაც მმართველი დასაბუთებულად მიიჩნევს; სააღსრულებო წარმოებაში მყოფი მოთხოვნები რეესტრში ავტომატურად აისახება, თუ კრედიტორი არ უარყოფს მათ შეტანას.
მმართველს არ აქვს უფლება აღიაროს პირგასამტეხლო და ვადამოუსვლელი პროცენტი, თუ მათი ჯამური ოდენობა ძირითადი თანხის დავალიანების 10 პროცენტს სცილდება. ამ ზღვარს კრედიტორი სასამართლოს სარჩელით უნდა გადალახოს — მოთხოვნით აუღიარებელი პროცენტისა და პირგასამტეხლოს დაკისრებისა და რეესტრში შეტანის შესახებ. მოთხოვნა ეროვნულ ვალუტაში აისახება, და ურთიერთგაქვითვის უფლებით სარგებლობის შემთხვევაში სპეციალური წესი მოქმედებს.
საცილო ქმედება და მასის დაცვა
მმართველს ან რეაბილიტაციის ზედამხედველს უფლება აქვს საცილო გახადოს მასის განზრახ შემცირება — ქმედება, რომლის მიზანია მასის შემცირება, მოვალის ქონების განკარგვა ან გადამალვა კრედიტორებისთვის ხელმისაწვდომობის შესაზღუდავად; მასის გაუფასურება — ქონების უსასყიდლოდ ან საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლებ ფასად გადაცემა; და უპირატესობის მინიჭება — ქმედება, რომელიც კრედიტორს ისეთ უპირატესობას ანიჭებს, რომელიც მას ამ ქმედების გარეშე არ ექნებოდა.
კრედიტორისთვის ეს ინსტრუმენტი იმითაა მნიშვნელოვანი, რომ მოვალის მიერ გადახდისუუნარობამდე განხორციელებული ეჭვიანი გარიგებები საცილო ქმედების გზით შეიძლება გაუქმდეს და ქონება მასას დაუბრუნდეს. ამასთან, შეცილების წესი არ ზღუდავს სხვა კანონებით გათვალისწინებული სამართლებრივი საშუალებების გამოყენებას ისეთი ქმედებების წინააღმდეგ, რომლებიც მოვალის ქონების გადამალვას ან არაკეთილსინდისიერ განკარგვას უკავშირდება.
კრედიტორთა კომიტეტი
კრედიტორთა კრება უფლებამოსილია კრედიტორთა უფლებების განხორციელების ხელშეწყობის მიზნით აირჩიოს კრედიტორთა კომიტეტი. არჩევა სავალდებულოა, თუ მოვალეს ჰყავს არანაკლებ 50 კრედიტორი და მისი ბოლო სამეურნეო წლის მაჩვენებლები ორი კრიტერიუმიდან ერთ-ერთს მაინც აკმაყოფილებს: აქტივების ჯამური ღირებულება 10 მილიონ ლარს აღემატება ან წლიური შემოსავალი 20 მილიონ ლარს აღემატება.
კომიტეტი 3 წევრისგან შედგება: 1 წევრს ირჩევენ უზრუნველყოფილი კრედიტორები და 2-ს — არაუზრუნველყოფილები. კომიტეტი მოითხოვს მმართველისგან ინფორმაციას, მონაწილეობს რეაბილიტაციის გეგმის პროექტის მომზადებაში და უფლებამოსილია სასამართლოს მიმართოს მმართველის გათავისუფლებისა და ახლის დანიშვნის შესახებ. კომიტეტის სხდომა გადაწყვეტილებაუნარიანია, თუ მას არანაკლებ 2 წევრი ესწრება; გადაწყვეტილება იღება ხმების უმრავლესობით, ხმების თანაბრად გაყოფისას გადამწყვეტია თავმჯდომარის ხმა. კომიტეტის წევრის ანაზღაურებას არჩევიდან არაუგვიანეს 5 დღისა სასამართლო წყვეტს, და ის მმართველის ანაზღაურების 20 პროცენტს არ უნდა აღემატებოდეს.
მასის განაწილების თანმიმდევრობა
მოვალის გაკოტრების შემთხვევაში გადახდისუუნარობის მასა განაწილდება შემდეგი თანმიმდევრობით: პირველ რიგში — გაკოტრების რეჟიმის ხარჯები, მათ შორის სასამართლო პროცესის ხარჯები, გაკოტრების მმართველის ანაზღაურება და საქმის წარმოებასთან დაკავშირებული ხარჯები; შემდეგ — დასაშვებად ცნობის შემდეგ მოვალის მიმართ წარმოშობილი დავალიანება, მათ შორის საგადასახადო ვალდებულებები; და ამის შემდეგ — კრედიტორთა ჯგუფები: პრეფერენციული მოთხოვნები, პრეფერენციული საგადასახადო მოთხოვნები, არაუზრუნველყოფილი მოთხოვნები, პროცენტები და ჯარიმები, არაპრივილეგირებული მოთხოვნები და კორპორაციული ურთიერთობიდან წარმოშობილი ვალდებულებები.
მასა პროპორციულობის პრინციპით ნაწილდება: ყოველი მომდევნო რიგი წინა რიგის სრული დაკმაყოფილების შემდეგ იკმაყოფილებს მოთხოვნებს, თუ ცვლილება დაინტერესებული კრედიტორების თანხმობით არ არის გათვალისწინებული. კრედიტორს ასევე უფლება აქვს მოთხოვნაზე ნაწილობრივი უარის თქმის სანაცვლოდ მოითხოვოს საკუთარ ჯგუფთან შედარებით უპირატესი დაკმაყოფილება — ამისთვის საჭიროა თანასწორი რანგის ყველა დაინტერესებული კრედიტორის თანხმობა.
ხშირად დასმული კითხვები
ვინ ადგენს კრედიტორთა რეესტრს?
მმართველი ან ზედამხედველი — განცხადების დასაშვებად ცნობიდან 60 დღის ვადაში; შეიტანება მხოლოდ დასაბუთებულად მიჩნეული მოთხოვნები.
რა ხდება პირგასამტეხლოს ნაწილზე?
ძირითადი თანხის 10 პროცენტზე მეტი პირგასამტეხლო და პროცენტი მმართველს აღიარებული არ აქვს — ამ ზღვარის გადასალახავად სასამართლოს სარჩელი არის საჭირო.
როდისაა კომიტეტი სავალდებულო?
არანაკლებ 50 კრედიტორის ან მსხვილი მაჩვენებლების — აქტივები 10 მილიონ ლარზე ან შემოსავალი 20 მილიონ ლარზე მეტი — შემთხვევაში.
რა თანმიმდევრობით ვიღებ თანხას?
ჯერ რეჟიმის ხარჯები და ცნობის შემდეგი დავალიანება ფარავს, შემდეგ კრედიტორთა ჯგუფები პროპორციულად — რანგის მიხედვით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები კრედიტორებს წარმოადგენენ გადახდისუუნარობის პროცესის ყველა ეტაპზე: ვამზადებთ განცხადებას და ვაკონტროლებთ მიწოდების ვადებს, ვასაბუთებთ მოთხოვნის რეესტრში შესატანად, ვიყენებთ საცილო ქმედების ინსტრუმენტს მასის დასაცავად და ვუზრუნველყოფთ კრედიტორის წარმომადგენლობას კრებასა და კომიტეტში. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს პოზიციას და მოვამზადებთ მოქმედების გეგმას.