საარბიტრაჟო შეთანხმების ცნება და ფორმა
შიდა არბიტრაჟი საქართველოში „არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონით წესრიგდება, და ამ წარმოების კარიბჭე საარბიტრაჟო შეთანხმებაა. მუხლის 8 მიხედვით, საარბიტრაჟო შეთანხმება არის შეთანხმება, რომლითაც მხარეები თანხმდებიან, განსახილველად გადასცენ არბიტრაჟს ყველა ან ზოგიერთი დავა, რომელიც წარმოიშვა ან შეიძლება წარმოიშვას მათ შორის სახელშეკრულებო ან სხვა სამართლებრივი ურთიერთობიდან გამომდინარე. იგი დგინდება ხელშეკრულებაში საარბიტრაჟო დათქმის ან ცალკე შეთანხმების ფორმით და წერილობითი ფორმა სჭირდება.
წერილობითობის მოთხოვნა თანამედროვე საშუალებებითაც სრულდება: შეთანხმება ითვლება წერილობით დადებულად, თუ მისი შინაარსი ნებისმიერი ფორმით არის დაფიქსირებული; მოთხოვნა სრულდება ელექტრონული შეტყობინებითაც, თუ მასში მოცემული ინფორმაცია შემდგომი გამოყენებისთვის ხელმისაწვდომია; ასევე სარჩელსა და შესაგებელში მისი არსებობის აღიარებით ან ხელშეკრულებაში დათქმის შემცველ დოკუმენტზე მითითებით. განსაკუთრებული სიფრთხილე ორ შემთხვევაშია საჭირო: თუ მხარე ფიზიკური პირი ან ადმინისტრაციული ორგანოა, შეთანხმება მხოლოდ კლასიკური წერილობითი ფორმით დგინდება; ხოლო თუ ორივე მხარე ფიზიკური პირია, შეთანხმებას ხელს ასევე მხარეთა ადვოკატები მოაწერენ ან იგი სანოტარო წესით დამოწმდება.
არბიტრაჟის კომპეტენცია კომპეტენციაზე
მუხლის 16 მიხედვით, არბიტრაჟი უფლებამოსილია მიიღოს დადგენილება საკუთარი კომპეტენციის შესახებ, საარბიტრაჟო შეთანხმების არსებობის თუ ნამდვილობის დადგენის ჩათვლით. საარბიტრაჟო დათქმა, რომელიც ხელშეკრულების ნაწილია, ხელშეკრულების სხვა პირობებზე დამოუკიდებელია: ხელშეკრულების ბათილად ცნობა საარბიტრაჟო დათქმის ბათილობას არ გამოიწვევს — ეს დამოუკიდებლობის პრინციპი დავის ბედს ხელშეკრულების ბედისგან აცილებს.
კომპეტენციაზე წინააღმდეგობის დების ვადებიც განსაზღვრულია: განცხადება იმის შესახებ, რომ არბიტრაჟს კომპეტენცია არ აქვს, შესაგებლის წარდგენამდე უნდა გაკეთდეს; კომპეტენციის გადაჭარბებაზე კი — შესაბამისი გარემოების შეტყობიდან 7 დღის ვადაში. თუ არბიტრაჟმა საბოლოო გადაწყვეტილებამდე დაადგინა, რომ კომპეტენცია აქვს, ნებისმიერი მხარე შეტყობინების მიღებიდან 30 დღის განმავლობაში ამას სასამართლოში გაასაჩივრებს, და სასამართლო დასაბუთებულ განჩინებას განცხადების წარმოებაში მიღებიდან 14 დღის ვადაში გამოიტანს — ეს განჩინება საბოლოოა და არ გასაჩივრდება; ამასობაში საარბიტრაჟო განხილვა შეიძლება გაგრძელდეს.