კანონის მიზანი და სამართლებრივი საფუძვლები
სპეციალური პროფესიული განათლების სფერო საქართველოში რეგულირდება ცალკეული კანონით, რომლის მიზანია მოაწესრიგოს სპეციალური პროფესიული განათლების განხორციელების პროცესი, დაადგინოს ამ განათლების მიღების წესი და განსაზღვროს სპეციალური პროფესიული საგანმანათლებლო დაწესებულების სტატუსი. სპეციალური პროფესიული განათლება კანონის განმარტებით არის განათლება, რომლის მიზანია პირის მომზადება საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და/ან საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურში მომავალი პროფესიული საქმიანობისთვის.
სფეროს სამართლებრივი საფუძვლებია საქართველოს კონსტიტუცია, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები, სპეციალური კანონი და საქართველოს სხვა ნორმატიული აქტები. კანონი ამ განათლებას განიხილავს როგორც პროფესიული განათლების განსაკუთრებულ შეგირდებად, რომელიც პირდაპირ არის დაკავშირებული ორ სახელმწიფო უწყებაში სამსახურთან, და სწორედ ამიტომ განსაზღვრავს არა მხოლოდ სასწავლო პროცესს, არამედ იმ დაწესებულებათა წრესაც, რომლებსაც უფლება აქვთ მისი პროგრამების განხორციელების.
სწავლების ძირითადი ფორმები და მონაწილეები
კანონი საგანმანათლებლო პროცესის ჩარჩოში განასხვავებს სწავლების რამდენიმე ფორმას, რომლებიც სხვადასხვა სიტუაციას ემსახურება:
- სპეციალური პროფესიული მომზადება — სწავლების პროცესი, რომლის მიზანია საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და/ან სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურში ძირეული სპეციალური პროფესიული ცოდნის შეძენა და უნარ-ჩვევების გამომუშავება;
- გადამზადება — სწავლების პროცესი, რომლის მიზანია ადრე მიღებული ცოდნისგან განსხვავებული სპეციალური პროფესიული ცოდნის შეძენა და უნარ-ჩვევების გამომუშავება, რაც განპირობებულია სპეციალური პროფესიული საქმიანობის სპეციფიკის შეცვლის აუცილებლობით;
- კვალიფიკაციის ამაღლება — სწავლების პროცესი, რომლის მიზანია სპეციალური პროფესიული კვალიფიკაციის მქონე პირის მიერ დამატებითი სპეციალური პროფესიული ცოდნის შეძენა და უნარ-ჩვევების დახვეწა.
სწავლების მონაწილეთაგან მსმენელი არის პირი, რომელიც სწავლობს სპეციალური პროფესიული საგანმანათლებლო პროგრამით, ხოლო ინსტრუქტორი — პირი, რომელიც ასწავლის მსმენელს თეორიული ცოდნისა და პრაქტიკული უნარ-ჩვევების განვითარების მიზნით. ამ განმარტებების ზუსტი ცოდნა მნიშვნელოვანია იმისთვის, თუ რომელი ფორმით შეუძლიათ უწყების მოსამსახურეებს სწავლის გაგრძელება: ახალი სპეციფიკის დაუფლება გადამზადებით ხდება, არსებული კვალიფიკაციის გაღრმავება კი — კვალიფიკაციის ამაღლებით.
მიზნები და განათლების მიღების უფლება
საქართველოში სპეციალური პროფესიული განათლების მიზნებია: შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის კვალიფიციური კადრებით უზრუნველყოფა; ამ უწყებების მოსამსახურეთა გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების უზრუნველყოფა; სპეციალური პროფესიული განათლების სფეროში სწავლის სისტემის განვითარება. კანონი ასე ემსახურება როგორც ახალი კადრების მომზადებას, ისე უკვე მომსახურე პირთა პროფესიულ ზრდას.
სპეციალური პროფესიული განათლების მიღების უფლება აქვს ყველას, გარდა იმ პირებისა, რომლებიც საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად არ მიიღებიან შინაგან საქმეთა სამინისტროში ან სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურში. ასეთი გამორიცხვის კონკრეტული საფუძვლები შესაბამისი საკანონმდებლო ნორმებით განისაზღვრება — სპეციალური განათლების კანონი მათ ცალ-ცალკე არ იმეორებს.