პროგრამული უზრუნველყოფის პატენტირება არის ერთ-ერთი ყველაზე რთული და სპეციფიკური მიმართულება ინტელექტუალური საკუთრების სამართალში. საქართველოში, ისევე როგორც ევროპის საპატენტო კონვენციის წევრ ქვეყნებში, „კომპიუტერული პროგრამები, როგორც ასეთი“ არ პატენტდება, თუმცა შესაძლებელია დაპატენტდეს „კომპიუტერით განხორციელებული გამოგონება“ (Computer-implemented invention), თუ ის წყვეტს ტექნიკურ პრობლემას და აქვს ტექნიკური ეფექტი. ეს სერვისი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია IT კომპანიებისთვის, ფინტექ (FinTech) სტარტაპებისა და დეველოპერებისთვის, რომლებსაც სურთ თავიანთი ინოვაციური ალგორითმებისა და სისტემების დაცვა კონკურენტებისგან. პატენტი ანიჭებს მფლობელს ექსკლუზიურ უფლებას, აკრძალოს მისი გამოგონების გამოყენება, რაც ზრდის კომპანიის საბაზრო ღირებულებას და მიმზიდველობას ინვესტორებისთვის.
რას მოიცავს პროგრამული უზრუნველყოფის პატენტირების სერვისი
Legal.ge-ს სპეციალიზებული საპატენტო რწმუნებულები გთავაზობენ სრულ მომსახურებას პროგრამული გამოგონებების დასაცავად:
- პატენტუნარიანობის წინასწარი შეფასება: კოდისა და ალგორითმის ანალიზი იმის დასადგენად, აკმაყოფილებს თუ არა ის „ტექნიკური ხასიათის“ მოთხოვნას და რამდენად აქვს პატენტის მიღების შანსი საქართველოში ან საზღვარგარეთ.
- საპატენტო განაცხადის შედგენა: გამოგონების აღწერილობისა და მუხლების (Claims) მომზადება ისე, რომ აქცენტი გაკეთდეს ტექნიკურ ეფექტზე და არა მხოლოდ პროგრამულ კოდზე, რაც გადამწყვეტია ექსპერტიზის გავლისთვის.
- წარმომადგენლობა საქპატენტში: განაცხადის შეტანა, ფორმალური და არსობრივი ექსპერტიზის ეტაპებზე მიმოწერის წარმოება და ექსპერტების შეკითხვებზე პასუხის გაცემა.
- საერთაშორისო პატენტირება (PCT): განაცხადის შეტანა საერთაშორისო დონეზე (WIPO-ს მეშვეობით) პროგრამული უზრუნველყოფის დასაცავად აშშ-ში, ევროპასა და აზიის ქვეყნებში.
- უარყოფაზე რეაგირება: თუ საქპატენტმა პირველადი უარი განაცხადა, დასაბუთებული საპასუხო წერილის მომზადება და სააპელაციო პალატაში გასაჩივრება.
პრაქტიკული მაგალითები და სცენარები
პროგრამული პატენტირება საჭირო ხდება შემდეგ სიტუაციებში:
- AI და მანქანური სწავლება: სტარტაპმა შექმნა ალგორითმი, რომელიც სამედიცინო სურათების ანალიზით დაავადებას უფრო სწრაფად ადგენს, ვიდრე ექიმი. ეს არის ტექნიკური პრობლემის გადაჭრა, შესაბამისად, პატენტუნარიანია.
- სამრეწველო ავტომატიზაცია: პროგრამა, რომელიც მართავს რობოტულ დანადგარს ქარხანაში და ამცირებს ენერგიის მოხმარებას. აქ პროგრამა უშუალოდ უკავშირდება ფიზიკურ პროცესს, რაც მას პატენტუნარიანს ხდის.
- მონაცემთა დაშიფვრა და უსაფრთხოება: ახალი მეთოდი მონაცემების შეკუმშვის ან დაშიფვრისთვის, რომელიც აჩქარებს პროცესორს ან ამცირებს მეხსიერების დატვირთვას.
- აპლიკაციის ინტერფეისი (GUI): ზოგიერთ შემთხვევაში, თუ ინტერფეისი წყვეტს კონკრეტულ ერგონომიულ ან ტექნიკურ ამოცანას, მისი ელემენტების დაცვაც შესაძლებელია (თუმცა ხშირად დიზაინის პატენტი უფრო რელევანტურია).
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
სფეროს არეგულირებს საქართველოს საპატენტო კანონი. კანონის მე-16 მუხლის თანახმად, კომპიუტერული პროგრამები, როგორც ასეთი, არ მიიჩნევა გამოგონებად. თუმცა, „საქპატენტის“ სახელმძღვანელო ინსტრუქციები და სასამართლო პრაქტიკა განმარტავს, რომ თუ პროგრამა არის ტექნიკური სისტემის ნაწილი ან იძლევა „შემდგომ ტექნიკურ შედეგს“ (Further technical effect), ის შეიძლება დაპატენტდეს. საავტორო უფლებები (რეგულირდება კანონით „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“) იცავს კოდს კოპირებისგან, მაგრამ პატენტი იცავს ალგორითმის ფუნქციონალს, რაც გაცილებით ძლიერი დაცვაა. მნიშვნელოვანია ასევე პარიზის კონვენცია სამრეწველო საკუთრების დაცვის შესახებ, რომელიც განსაზღვრავს პრიორიტეტის უფლებას საერთაშორისო განაცხადებისთვის.
პროცესი: როგორ მუშაობს სპეციალისტთან თანამშრომლობა
პროცესი იწყება დეტალური ტექნიკური აღწერით:
- იდეის დეკომპოზიცია: თქვენ აღწერთ პროგრამის მუშაობის პრინციპს, იურისტი კი გამოყოფს ტექნიკურ ასპექტებს.
- ძიება: მოწმდება მსოფლიო ბაზები (Google Patents, Espacenet), არის თუ არა მსგავსი ტექნიკური გადაწყვეტა უკვე ცნობილი.
- განაცხადის შედგენა: იწერება ფორმულა (Claims), რომელიც განსაზღვრავს დაცვის ფარგლებს. ეს ყველაზე კრიტიკული ეტაპია.
- შეტანა და ექსპერტიზა: საბუთების წარდგენა საქპატენტში. ექსპერტიზა გრძელდება საშუალოდ 12-18 თვე.
- პატენტის გაცემა: დადებითი გადაწყვეტილების შემთხვევაში გაიცემა პატენტი, რომელიც ძალაშია 20 წელი.
რატომ Legal.ge?
პროგრამული უზრუნველყოფის პატენტირება მოითხოვს არა მხოლოდ იურიდიულ, არამედ ღრმა ტექნიკურ ცოდნას. არასწორად შედგენილი განაცხადი აუცილებლად გამოიწვევს უარს „პატენტუნარიანობის არარსებობის“ გამო. Legal.ge გაძლევთ წვდომას საპატენტო რწმუნებულებზე, რომლებსაც აქვთ გამოცდილება IT სფეროში და იციან, როგორ გადალახონ საკანონმდებლო ბარიერები პროგრამული გამოგონებების დასაცავად. იპოვეთ კვალიფიციური სპეციალისტი Legal.ge-ზე და უზრუნველყავით თქვენი ტექნოლოგიის მონოპოლიური დაცვა.
განახლდა: ...