სპინ-ოფი და კარვ-აუტი ქართული კანონით
ბიზნესსეგმენტის გამოყოფა საქართველოში მეწარმეთა შესახებ კანონის რეორგანიზაციის მანქანით ხორციელდება: სამეწარმეო საზოგადოების გაყოფა — დაყოფით ან გამოყოფით, დაფუძნებით ან შეძენით — სწორედ ის სტატუტური ჩარჩოა, რომელშიც სპინ-ოფი (ახალი საზოგადოების დაფუძნება გამოყოფით) და კარვ-აუტი (არსებულ საზოგადოებაზე გადაცემა) ჯდება. ამასთანავე, უცხოური საგადასახადო თვალსაზრისით ნეიტრალური სპინ-ოფების ტექნიკური მოდელები არაქართული პრაქტიკაა და გვერდს ვერ ატარებს — საგადასახადო კონსეკვენციები ცალკე კორპუსით, საგადასახადო კოდექსით წესრიგდება. გვერდს ატარებს რეორგანიზაციის ქართული კორპორატიული მექანიკა.
გამოყოფის ფორმები
სამეწარმეო საზოგადოების რეორგანიზაცია დასაშვებია გარდაქმნით, შერწყმით (მიერთება ან გაერთიანება) და გაყოფით (დაყოფა ან გამოყოფა). გაყოფის ორი კონფიგურაცია განირჩევა: დასაყოფი საზოგადოება თავის აქტივებსა და ვალდებულებებს ნაწილებად კანონის ძალით სრულად გადასცემს ახლად დაფუძნებულ ორ ან მეტ საზოგადოებას (დაყოფა დაფუძნებით) ან უკვე არსებულებს (დაყოფა შეძენით); ხოლო საზოგადოებას, საიდანაც გამოიყოფა ახალი საზოგადოება, შეუძლია აქტივებისა და ვალდებულებების ნაწილი გადასცეს ახლად დაფუძნებულ ერთ ან ერთზე მეტ საზოგადოებას (გამოყოფა დაფუძნებით) ან უკვე არსებულებს (გამოყოფა შეძენით). პირველი გზა სპინ-ოფის კლასიკური ფორმაა, მეორე — კარვ-აუტისა: სეგმენტი ახალ ჭურჭელში გადადის, ხოლო დარჩენილი ბიზნესი გამყოფ საზოგადოებად რჩება. ლიკვიდაციის პროცესი არ იწყება: რეორგანიზებული საზოგადოების რეგისტრაცია უქმდება და მისი აქტივები და ვალდებულებები სრულად გადაეცემა მიმღებ მხარეს. პარტნიორებს, წილების გარდა, შეიძლება ფულადი ანაზღაურებაც მიეცეთ, თუ წილების გადაცვლის თანაფარდობის დაცვა შეუძლებელია — სააქციო საზოგადოებაში ის გასაცემი წილების ნომინალური ღირებულების 10 პროცენტს არ უნდა აღემატებოდეს.
გამოყოფის გეგმა
დაფუძნებით გაყოფის შემთხვევაში გაყოფილი საზოგადოების ხელმძღვანელი ორგანო შეიმუშავებს გაყოფის გეგმას, შეძენით გაყოფისას — გაყოფილი და შემძენი საზოგადოებების ორგანოები. გეგმა მინიმუმ შეიცავს მონაწილეთა საიდენტიფიკაციო მონაცემებს და სამართლებრივ ფორმას, წილების გადაცვლის თანაფარდობას და ფულადი ანაზღაურების ოდენობას, წილების გაცემის პირობებს, მოგებაში მონაწილეობის უფლების თარიღს, სპეციალური უფლებების მქონე მფლობელთა უფლებებს, სარგებლებს ხელმძღვანელ პირთათვის, საჭიროების შემთხვევაში ახალი სამეთვალყურეო საბჭოს შემადგენლობას და, ყველაზე მნიშვნელოვანი, გადასაცემი აქტივებისა და ვალდებულებების ამომწურავ აღწერასა და განაწილებას. გეგმას თან ერთვის შემძენის წესდების ცვლილების პროექტი ან ახალი წესდების პროექტი. ხარვეზთა შემამსურუნებელი წესებიც კანონშია: გეგმით დაუნიშნავი აქტივი ყველა შემძენს ეკუთვნის წმინდა აქტივების პროპორციულად, დაუნიშნავი ვალდებულება კი სოლიდარულ პასუხს ბადებს — მაგრამ არაუმეტეს განაწილებული წმინდა აქტივებისა.
განსაკუთრებული შემთხვევები და კრედიტორთა დაცვა
კანონი გამამარტივებელ რეჟიმებსაც ითვალისწინებს: თუ შემძენი საზოგადოება მიერთებულის წილების სულ მცირე 90 პროცენტს ფლობს, მაგრამ მთელს — არა, გარკვეული მოთხოვნები არ ვრცელდება, თუ პარტნიორებს წილების გამოსყიდვის უფლება აქვთ; მთელ წილებს რომ ფლობს შემძენი ან მისი დავალებით მოქმედი მესამე პირი, მასზე საერთო კრების მონაწილეობით დაკავშირებული ვალდებულებები არ ვრცელდება. ამ შემთხვევებში შემძენი გაყოფის ძალაში შესვლამდე სულ ცოტა 30 დღით ადრე ატყობინებს პარტნიორებს, ხოლო კაპიტალის სულ მცირე 5 პროცენტის მფლობელ პარტნიორს შეტყობინების მიღებიდან 15 დღის ვადაში საერთო კრების მოწვევის მოთხოვნის უფლება აქვს. კრედიტორთა დაცვა კი ასეთია: რეორგანიზაციაში მონაწილე საზოგადოებების კრედიტორებს, რომელთა მოთხოვნებიც გადაწყვეტილების ან გეგმის გამოქვეყნებამდე წარმოიშვა, უფლება აქვთ რეგისტრაციიდან 3 თვის ვადაში მოითხოვონ მოთხოვნების უზრუნველყოფა, თუ დაამტკიცებენ, რომ რეორგანიზაცია საფრთხეს უქმნის მათ დაკმაყოფილებას; იგივე უფლება აქვთ ობლიგაციათა მფლობელებსაც. გაყოფის შემთხვევაში ახლად დაფუძნებული ან შემძენი საზოგადოება გაყოფილის ვალდებულებებზე სოლიდარულად პასუხობს — პასუხისმგებლობა მისთვის გადაცემული წმინდა აქტივით იზღუდება.
უთანხმო პარტნიორის გამოსყიდვა
პარტნიორს, რომელმაც საერთო კრებაზე რეორგანიზაციის საწინააღმდეგოდ მისცა ხმა, კრების ჩატარებიდან 20 დღის ვადა ეძლევა წილის გამოსყიდვის მოთხოვნით მიმართვისთვის. საზოგადოება წილების სანაცვლოდ სამართლიან ფასს იხდის: ფასის დადგენის გადაწყვეტილება ვადის გასვლიდან 20 დღეში ეცნობება, გადახდა — არაუგვიანეს 30 დღისა. ფასთან უთანხმო პარტნიორს შეტყობინებიდან 20 დღეში სასამართლოს მიმართვის უფლება აქვს; ამ უფლების გამოყენებით ის წილზე ყველა უფლებას კარგავს, სამართლიანი ფასის მიღების უფლების გარდა, და სასამართლო განხილვა რეორგანიზაციას არ აჩერებს. თუ დამოუკიდებელი აუდიტორი დაადგენს, რომ წილის ღირებულება შეთავაზებულის ტოლი ან ნაკლებია, აუდიტორის ხარჯებს პარტნიორი აანაზღაურებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში — საზოგადოება; სასამართლოს მიერ დადგენილი უფრო მაღალი ღირებულების შემთხვევაში საზოგადოება ყველა პარტნიორის წილს იმავე ღირებულებით გამოისყიდის.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამებთ იმ კითხვებს, რომელთაც პრაქტიკაში ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ხვდებიან.
რა განსხვავებაა გამოყოფასა და დაყოფას შორის?
გამოყოფისას საზოგადოებიდან ერთი ან მეტი ახალი/არსებული საზოგადოება გამოიყოფა და გამყოფი არსებობას განაგრძობს; დაყოფისას საზოგადოება სრულად წყდება ორ ან მეტ მიმღებად.
რა უნდა შეიცავდეს გაყოფის გეგმა?
მონაწილეთა მონაცემებს, წილების თანაფარდობას, წილების გაცემის პირობებს, გადასაცემი აქტივებისა და ვალდებულებების ამომწურავ აღწერასა და განაწილებას.
როგორ იცავიან კრედიტორები?
რეგისტრაციიდან 3 თვის ვადაში შეუძლიათ მოითხოვონ მოთხოვნების უზრუნველყოფა საფრთხის დამტკიცებით; გაყოფის შემთხვევაში მიმღებები სოლიდარულად პასუხობენ, წმინდა აქტივის ფარგლებში.
რა ხდება უთანხმო პარტნიორთან?
მას კრებიდან 20 დღეში გამოსყიდვის მოთხოვნის უფლება აქვს; საზოგადოება სამართლიან ფასს უხდის, ხოლო ფასთან უთანხმოებას სასამართლო წყვეტს — რეორგანიზაციის შეჩერების გარეშე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენი გუნდი დაგეხმარებთ გამოყოფის ფორმის შერჩევაში, გაყოფის გეგმისა და წესდების პროექტების მომზადებაში, კრედიტორებთან და პარტნიორებთან კომუნიკაციის გეგმაში და გამოსყიდვის პროცესის წარმართვაში. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — სპინ-ოფს ან კარვ-აუტს სრულფასოვანი სამართლებრივი მხარდაჭერით გავატარებთ.