კასტოდია კანონის ენაზე — რა არის ვირტუალური აქტივის მომსახურება
„საქართველოს ეროვნული ბანკის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი ვირტუალურ აქტივს განსაზღვრავს როგორც ღირებულების ციფრულ გამოხატულებას, რომელიც ურთიერთჩანაცვლებადია და არ არის უნიკალური, წარმოადგენს ციფრული ფორმით გადაცემის ან ვაჭრობის საგანს და გამოიყენება ინვესტირების ან/და გადახდების მიზნით. კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივი კი ისეთი ვირტუალური აქტივია, რომლის ეკვივალენტი ღირებულება აქვს ეროვნულ ან უცხოურ ვალუტაში, სხვა ვირტუალურ აქტივსა ან ფინანსურ ინსტრუმენტში. სწორედ კონვერტირებად აქტივზეა აწყობილი მომსახურების კატეგორიების სისტემა, და კასტოდია მათ შორის ერთ-ერთი ცენტრალური კატეგორიაა.
კანონი ვირტუალური აქტივის მომსახურებად აღიარებს კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის ურთიერთგადაცვლას ვალუტაში, სხვა აქტივსა ან ინსტრუმენტში, გადაცემას ან/და შენახვას-ადმინისტრირებას იმ ინსტრუმენტებისა, რომლებიც აქტივზე კონტროლის საშუალებას იძლევა, ასევე პორტფელის მართვას (კოლექტიური პორტფელის მართვის გარდა), სავაჭრო პლატფორმის ადმინისტრირებას, აქტივის სესხად გაცემას და პირველად შეთავაზებასთან დაკავშირებულ მომსახურებას. კასტოდიური ბიზნეს-მოდელისთვის გადამწყვეტია „შენახვა/ადმინისტრირება, რაც ვირტუალურ აქტივზე კონტროლის საშუალებას იძლევა“ — ეს ფორმულირება განსაზღვრავს, რომ კერძო გასაღებების მართვაც და სხვა კონტროლის ინსტრუმენტების ადმინისტრირებაც ამავე რეჟიმს ექვემდებარება. VASP კი არის პირი, რომელიც სხვა პირის სასარგებლოდ ახორციელებს ამ მომსახურებას.
რეგისტრაცია ეროვნულ ბანკში — შესვლის ზღვარი
კანონის მუხლი 52-5 აწესებს მკაცრ შესვლის წესს: ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერი ვალდებულია რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს მისი მოთხოვნები. რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმებისა და რეგულირების წესები დგინდება ეროვნული ბანკის ნორმატიული აქტით. დაუშვებელია მომსახურების განხორციელება იმ პირის მიერ, რომელიც არ არის ეროვნული ბანკის მიერ რეგისტრირებული პროვაიდერი ან საფინანსო სექტორის ის წარმომადგენელი, რომელსაც საკუთარი საქმიანობის მარეგულირებელი კანონმდებლობით აქვს ასეთი უფლებამოსილება. კასტოდიური სერვისის დაგეგმვისას ეს ნიშნავს, რომ სტრუქტურის არჩევანი (ცალკე კომპანია თუ არსებული ჯგუფის წევრი) უნდა იწყებოდეს რეგისტრაციის მოთხოვნების ანალიზით.
მნიშვნელოვანია სპეციალიზაციის ნორმაც: პროვაიდერს ეკრძალება ვირტუალური აქტივის მომსახურების გაწევის, ამ მომსახურებისთვის აუცილებელი დამხმარე საქმიანობისა და საკუთარი ვირტუალური აქტივის გადაცვლის გარდა სხვა საქმიანობის განხორციელება. კასტოდიანი კომპანია, რომელიც პარალელურად სხვა ბიზნესსაც ეწევა, ამ ზღვარს არღვევს — სტრუქტურირებისას ეს შეზღუდვა ჯგუფის დონეზე უნდა დაიგეგმოს.