ტოკენომიკა და დიზაინი

ტოკენომიკის მოდელირება და სუპლაის დიზაინი

არსებობს თუ არა ტოკენომიკის სპეციალური კანონი?

არა. სუპლაის დიზაინი ხელშეკრულების თავისუფლებაზე აიგება (მუხლი 319) და პარამეტრები ხელშეკრულებით ფიქსირდება.

რა უნდა ჩაიწეროს არსებით პირობად?

ყველა პარამეტრი, რომელიც მხარისთვის მნიშვნელოვანია — მიწოდების ზღვარი, განბლოკვის გრაფიკი, ჩაკეტილი პერიოდი, გაცემის კატეგორიები (მუხლი 327).

შეიძლება თუ არა მომავალი ხელშეკრულების დღეს დადება?

დიახ — წინარე ხელშეკრულებით წარმოიშობა მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება (მუხლი 327).

როგორ იცვლება მოდელი შეთანხმების შემდეგ?

მხოლოდ მხარეთა თანხმობით — ცვლილებების წესი თავად დოკუმენტებში უნდა იყოს დადგენილი.

3 წთ·8 აპრ 2026

ტოკენომიკის ხელშეკრულებითი განსაზღვრა

საქართველოში ტოკენომიკის — ტოკენების მიწოდების, განაწილებისა და საინცენტივო მოდელის — სპეციალური რეგულატორული ჩარჩო არ არსებობს, და ეს გვერდზე პირდაპირ უნდა ითქვას. რაც არსებობს, არის ხელშეკრულების სამართალი: კერძო სამართლის სუბიექტებს კანონის ფარგლებში თავისუფლად შეუძლიათ დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ მათი შინაარსი; მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას (სამოქალაქო კოდექსი, მუხლი 319, ნაწილი 1). ამ ნორმაზე დგას მთელი სუპლაის დიზაინი: მიწოდების მოცულობა, გაცემის გრაფიკი, თანდათანობითი განბლოკვისა და ჩაკეტილი პერიოდის პირობები მხარეთა შეთანხმების საგანია.

ხელშეკრულების თავისუფლება აბსოლუტური არ არის და ეს ტოკენომიკის დიზაინშიც ჩანს: ბაზარზე დომინირებულ მდგომარეობაში მყოფ მხარეს ხელშეკრულების დადების ვალდებულება ეკისრება და არ შეუძლია კონტრაჰენტს უსაფუძვლოდ შესთავაზოს არათანაბარი პირობები; მომხმარებლის პოზიციაში მყოფ პირსაც დაუსაბუთებლად არ შეიძლება უარი თქვას ხელშეკრულებაზე, თუ მეორე მხარე სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში მოქმედებს (მუხლი 319, ნაწილები 2 და 3). ასეთია კანონით დასახელებული საზღვრები — დანარჩენი წესები პროექტის დოკუმენტებში იბადება.

არსებითი პირობების შეთანხმება

ხელშეკრულება დადებულად ითვლება, თუ მხარეები მის ყველა არსებით პირობაზე შეთანხმდნენ საამისოდ გათვალისწინებული ფორმით; არსებითად ჩაითვლება ხელშეკრულების ის პირობები, რომლებზედაც ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნით უნდა მიღწეულ იქნეს შეთანხმება, ანდა რომლებიც ასეთად მიჩნეულია კანონის მიერ (მუხლი 327, პუნქტები 1 და 2). ტოკენომიკის პრაქტიკაში ეს მარტივი ნორმა გადამწყვეტია: ყველა პარამეტრი, რომლის დარღვევაც მხარისთვის მნიშვნელოვანია — მიწოდების ზღვარი, განბლოკვის გრაფიკი, ჩაკეტილი პერიოდის ხანგრძლივობა, საინფლაციო/სადეფლაციო მექანიზმები — არსებით პირობად უნდა იყოს ჩამოყალიბებული.

კოდექსი წინარე ხელშეკრულებასაც იცნობს: ხელშეკრულებით შეიძლება წარმოიშვას მომავალი ხელშეკრულების დადების ვალდებულება, და ძირითადი ხელშეკრულებისთვის გათვალისწინებული ფორმა წინარე ხელშეკრულებაზეც ვრცელდება (მუხლი 327, პუნქტი 3). ტოკენის გაშვების დაგეგმვისას ეს ნიშნავს, რომ მომავალი ტოკენის შესახებ შეთანხმება უკვე დღეს შეიძლება დაიდეს და მისი ფორმა სერიოზულობას მოითხოვს.

განახლდა: 7 ნოე 2026