შესავალი და სერვისის მიმოხილვა
ურბანული განვითარების ტემპებიდან გამომდინარე, სამშენებლო სექტორი მკაცრად რეგულირდება სახელმწიფოსა და მუნიციპალიტეტების მიერ. როდესაც დეველოპერი, სამშენებლო კომპანია ან ფიზიკური პირი არღვევს მშენებლობის წესებს — აშენებს ნებართვის გარეშე, არღვევს დამტკიცებულ პროექტს ან უგულებელყოფს უსაფრთხოების ნორმებს — ზედამხედველობის სამსახური (მაგალითად, თბილისის მუნიციპალური ინსპექცია) იღებს დადგენილებას სამართალდარღვევის შესახებ. ეს დადგენილება შეიძლება ითვალისწინებდეს ჯარიმის დაკისრებას, მშენებლობის დაუყოვნებლივ შეჩერებას ან, უკიდურეს შემთხვევაში, უკანონოდ აშენებული შენობის (ან მისი ნაწილის) დემონტაჟს. თუმცა, ხშირად დამრღვევი პირები ნებაყოფლობით არ ემორჩილებიან ამ მოთხოვნებს. სწორედ აქ ერთვება სააღსრულებო სისტემა. სამშენებლო სამართალდარღვევის დადგენილების აღსრულება არის სახელმწიფოს მიერ სანქცირებული იძულებითი პროცესი, რომლის დროსაც აღსრულების ეროვნული ბიურო უზრუნველყოფს უკანონო მშენებლობის ფიზიკურ შეჩერებას ან უშუალოდ დემონტაჟის განხორციელებას.
აღნიშნული სერვისი იურიდიულად რთული და ემოციურად მძიმე პროცესია. იგი პირდაპირ ეხება საკუთრების ხელშეუხებლობის უფლებას და დაკავშირებულია დიდ ფინანსურ ზარალთან. ამიტომ, ამ პროცესის სამართლებრივი მართვა — იქნება ეს სახელმწიფოს პოზიციიდან (რათა დემონტაჟი კანონიერად წარიმართოს) თუ მესაკუთრის პოზიციიდან (რათა შეაჩეროს უკანონო დანგრევა) — მოითხოვს უმაღლესი დონის საპროცესო და ადმინისტრაციულ გამოცდილებას.
რას მოიცავს სამშენებლო დადგენილების აღსრულების სერვისი
მშენებლობის შეჩერების ან დემონტაჟის აღსრულების სერვისი მოიცავს როგორც იურიდიულ, ისე საოპერაციო-ტექნიკურ მხარდაჭერას. პროცესი იწყება მუნიციპალიტეტის ზედამხედველობის სამსახურის მიერ დადგენილების (სააღსრულებო ფურცლის) აღსრულების ეროვნულ ბიუროში გადაგზავნით. ბიურო აგზავნის გაფრთხილებას დამრღვევთან ნებაყოფლობითი დემონტაჟის მოთხოვნით. თუ პირი დადგენილ ვადაში არ დაანგრევს შენობას, საქმეში ერთვება აღმასრულებელი და სახელმწიფო სპეციალიზებული ტექნიკა.
იურისტის (ადვოკატის) ჩართულობა ამ სერვისში სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია დეველოპერისთვის ან მესაკუთრისთვის. სერვისი მოიცავს დადგენილების სამართლებრივ აუდიტს: არის თუ არა დაცული ადმინისტრაციული წარმოების წესები, სწორად არის თუ არა განსაზღვრული დასანგრევი ფართი და არსებობს თუ არა პროექტის ლეგალიზების შანსი. ამის საფუძველზე, ადვოკატი ამზადებს სარჩელს სასამართლოში მუნიციპალური ინსპექციის გადაწყვეტილების გასაუქმებლად და დაუყოვნებლივ ითხოვს აღსრულების (დემონტაჟის) შეჩერებას დავის საბოლოო დასრულებამდე. გარდა ამისა, სერვისი ფარავს აღმასრულებელთან მუდმივ კომუნიკაციას, რათა არ მოხდეს იმაზე მეტი ფართის დანგრევა, ვიდრე ეს დადგენილებაში წერია, და დაცული იყოს შენობაში არსებული მოძრავი ქონება.
გავრცელებული სიტუაციები და პრაქტიკული მაგალითები
პრაქტიკაში ყველაზე ხშირია უკანონო მიშენება-დაშენებების პრობლემა. მაგალითად, მოქალაქემ თბილისის ცენტრში, საკუთარ ბინაზე, ნებართვის გარეშე დააშენა მანსარდა. მუნიციპალურმა ინსპექციამ დააჯარიმა იგი და დაავალდებულა დაშენების დემონტაჟი. მოქალაქემ უგულებელყო მოთხოვნა. საქმე გადაეცა აღსრულების ბიუროს. აღმასრულებელი მიდის ადგილზე პოლიციასთან და მუშებთან ერთად იძულებითი ნგრევის დასაწყებად. მოქალაქის ადვოკატი სასწრაფოდ მიმართავს სასამართლოს, ამტკიცებს, რომ დაშენება არ უქმნის საფრთხეს შენობის მდგრადობას და წარადგენს ლეგალიზების პროექტს. სასამართლო აჩერებს დემონტაჟს, რითაც ქონება დროებით გადარჩება.
მეორე მაგალითი ეხება მსხვილ დეველოპერულ პროექტებს. სამშენებლო კომპანია აშენებს მრავალსართულიან კორპუსს. ინსპექტირებამ გამოავლინა, რომ გამოყენებულია უხარისხო ბეტონი (უსაფრთხოების ნორმის დარღვევა) და გამოსცა მშენებლობის შეჩერების დადგენილება. კომპანია აგრძელებს მუშაობას. აღსრულების ბიურო მიდის ობიექტზე, ლუქავს სამშენებლო ტექნიკას, ბლოკავს ტერიტორიას და აჩერებს მუშებს. ასეთ დროს კომპანიის იურისტები იწყებენ მოლაპარაკებებს მერიასთან, წარადგენენ ახალ ექსპერტიზას, იხდიან ჯარიმას და ითხოვენ აღსრულების (შეჩერების) გაუქმებას, რათა ბიზნესი არ გაკოტრდეს.