მედიაციის პრინციპები
მედიაციის შესახებ კანონის მიხედვით, მედიაცია ეფუძნება მხარეთა ნებაყოფლობითობის (გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა), თვითგამორკვევის, კეთილსინდისიერებისა და თანასწორობის, კონფიდენციალურობის დაცვის, მედიატორის დამოუკიდებლობისა და მიუკერძოებლობის პრინციპებს. მედიაციის პროცესის მიმდინარეობისას წარმოშობილი საკითხები, რომლებიც კანონით არ არის მოწესრიგებული, ამ პრინციპების საფუძველზე უნდა გადაწყდეს. ბავშვის მეურვეობის დავებში ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: მშობლები თავად აყალიბებენ შეთანხმებას, რომელიც ბავშვის ინტერესებს უნდა ეხმიანებოდეს, ხოლო მედიატორი მხოლოდ პროცესს წარმართავს და გადაწყვეტილებას არ აკისრებს. კონფიდენციალურობის პრინციპი მშობლებს საშუალებას აძლევს გულახდილად ისაუბრონ ბავშვთან ყოფნის გრაფიკსა და აღზრდის ხარჯებზე, რაც სასამართლო პროცესში ხშირად შეუძლებელია.
მედიატორის არჩევა და კვალიფიკაცია
მედიაცია შეიძლება ერთდროულად ერთმა ან რამდენიმე მედიატორმა წარმართოს. მედიატორის არჩევაზე თანხმდებიან მხარეები, გარდა კანონით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. სასამართლო მედიაციის დროს მხარეები მედიატორს ირჩევენ სასამართლოს მიერ მედიატორთა ერთიანი რეესტრის საფუძველზე შედგენილი სიიდან, მისი საქმიანობის არეალის გათვალისწინებით; მედიატორთა ასოციაციას შეუძლია დამატებითი მოთხოვნებიც განსაზღვროს — ასაკი, სტაჟი ან/და უმაღლესი განათლება. თუ სიის შეთავაზებიდან 3 დღის განმავლობაში მხარეები ვერ შეთანხმდებიან, ასოციაციის უფლებამოსილი პირი სასამართლოს მიმართვის მიღებიდან 3 დღის ვადაში მედიატორად ნიშნავს რეესტრში რეგისტრირებულ მომდევნო პირს. მედიატორის შერჩევისას შეიძლება გაითვალისწინოს კვალიფიკაციური კრიტერიუმები: მედიაციის ან მოლაპარაკების სხვა პროცესის წარმართვის გამოცდილება, სასამართლო წარმოებაში ან დავის ალტერნატიულ გადაწყვეტაში მონაწილეობის გამოცდილება, დავის შინაარსის შესაბამის სამართლებრივ საკითხებზე მუშაობა, მედიაციის აღიარებული ორგანიზაციის აკრედიტაცია, მედიატორისთვის დამატებითი მოთხოვნები შეიძლება განისაზღვროს იმ შემთხვევისთვისაც, როდესაც მედიატორი მხარეთა შეთანხმების გარეშე ინიშნება.
მედიაციის დაწყება და ეფექტი
მედიაციის დაწყების წინაპირობაა მედიაციის თაობაზე შეთანხმება ანდა კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით ან მხარეთა შუამდგომლობით სასამართლოს ან სხვა უფლებამოსილი ორგანოს მიერ საქმის მედიატორისთვის გადაცემა. მედიაცია დაწყებულად მიიჩნევა მედიატორისთვის მიმართვის ან საქმის გადაცემის მომენტიდან, ხოლო მხარის მოთხოვნით მედიატორი გასცემს დაწყების დამადასტურებელ დოკუმენტს. თუ შეთანხმებით მხარეები თანხმდებიან განსაზღვრულ ვადამდე სასამართლოს ან არბიტრაჟს არ მიმართონ, დავა არ განიხილება ამ პირობების შესრულებამდე, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მოსარჩელე ადასტურებს, რომ განხილვის გარეშე მას გამოუსწორებელი ზიანი მიადგება. მოპასუხემ შეთანხმების შესახებ განცხადება შესაგებლის წარდგენის ვადის გასვლამდე უნდა გააკეთოს. მხარეს უფლება აქვს მედიაციის ნებისმიერ ეტაპზე უარი თქვას მონაწილეობაზე.