საცხოვრებელ ქონებაში თანასაკუთრების წილის შეფასება ხშირად ხდება ოჯახური ურთიერთობების, მემკვიდრეობის ან საერთო ინვესტიციის გაყოფის ცენტრალური საკითხი. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი საერთო საკუთრებას მკაფიო ჩარჩოთი აწესრიგებს: საერთო — თანაზიარი და წილადი — საკუთრება წარმოიშობა კანონის ძალით ან გარიგების საფუძველზე. თითოეულ თანამესაკუთრეს შეუძლია მესამე პირებთან მიმართებაში მოთხოვნების წარდგენა საერთო საკუთრებაში არსებული ქონების გამო, თუმცა ნივთის გამოთხოვის უფლება ყოველ თანამესაკუთრეს მხოლოდ ყველა თანამესაკუთრის სასარგებლოდ აქვს. წილის ღირებულების სწორი განსაზღვრა განსაზღვრავს, თუ რას მიიღებს თითოეული მონაწილე გაყოფისას, რამდენად სამართლიანია კომპენსაცია და როგორ ნაწილდება გაყიდვის ანაბანი.
წილების თანაბრობა და განკარგვის წესი
თუ სპეციალურად სხვა რამ არ არის დადგენილი, თითოეულ მოწილეს ეკუთვნის თანაბარი წილი — ეს არის წილადი საკუთრების ზოგადი წესი, რომლიდანაც გამოდის შეფასების საწყისი ბაზისი: ორი მოწილის შემთხვევაში თითოეული წილი საგნის ღირებულების ნახევარს წარმოადგენს. თითოეულ მოწილეს შეუძლია განკარგოს თავისი წილი, ხოლო საზიარო საგნის განკარგვა ხდება მხოლოდ ერთობლივად. წილის გაყიდვის შემთხვევაში დანარჩენი მოწილეების უპირატესი შესყიდვის უფლება შეიძლება განისაზღვროს მხარეთა შეთანხმებით, თუ საქართველოს კანონმდებლობით პირდაპირ სხვა რამ არ არის დადგენილი. საერთო საკუთრებაში არსებული ნივთის მოვლისა და შენახვის ხარჯებიც თანამესაკუთრეებს თანაბრად ეკისრებათ, თუ კანონით ან ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, ხოლო ნივთის დაგირავება ან სხვაგვარი დატვირთვა შესაძლებელია მხოლოდ თანამესაკუთრეთა შეთანხმებით.
ნატურით გაყოფა და კენჭისყრა
საზიარო უფლება უქმდება ნატურით გაყოფისას, თუ საზიარო საგანი შეიძლება დაიყოს ერთგვაროვან ნაწილებად ღირებულების შემცირების გარეშე. საცხოვრებელ ქონებაზე ეს ნიშნავს, რომ შენობა ან სახლი ობიექტურად უნდა იძლეოდეს ფართობითა და ღირებულებით ერთმანეთის მსგავს ნაწილებად დაყოფას; თუ ერთი ნაწილი თანამესაკუთრის წილს აღემატება, ბალანსი კომპენსაციით ან სხვა გზით უნდა აღდგეს. თანაბარი წილების განაწილება მონაწილეთა შორის კენჭისყრით ხდება — ეს წესი თითოეულ მონაწილეს თანაბარ შესაძლებლობას აძლევს და გამორიცხავს უპირატესობას განაწილების მომენტში. ნატურით გაყოფის შესაძლებლობის შეფასება თავად შეფასების საკითხია: სწორედ ღირებულების შემცირების რისკი წყვეტს, დასაშვებია თუ არა ასეთი გაყოფა.