რას ნიშნავს უკანონო გათავისუფლება შრომის კოდექსით
სამსახურიდან უკანონო გათავისუფლების შეფასება საქართველოს შრომის კოდექსით ორი კითხვისგან შედგება: არსებობდა თუ არა კანონიერი საფუძველი და დაცული იყო თუ არა გათავისუფლების წესი. საქართველოში აშშ-ში გავრცელებული დამსაქმებლის ნებისმიერ დროს, ნებისმიერი მიზეზით შეწყვეტის მოდელი არ მოქმედებს: შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტა ყოველთვის საჭიროებს კანონში დასახელებულ საფუძველს და დადგენილი პროცედურის დაცვას. ამ ორი ელემენტიდან ერთის არარსებობაც კი გადაწყვეტილებას სასამართლოში საჩივრის საგანად აქცევს.
გამოწვევის პირველი ნაბიჯი ყოველთვის დასაბუთების მოთხოვნაა: დასაქმებულს უფლება აქვს, გათავისუფლების შესახებ შეტყობინების მიღებიდან 30 კალენდარული დღის ვადაში დამსაქმებლისგან წერილობითი დასაბუთება მოითხოვოს, დამსაქმებელი კი ვალდებულია მოთხოვნის წარდგენიდან 7 კალენდარული დღის ვადაში უპასუხოს. თუ დამსაქმებელი დასაბუთებას არ წარადგენს, დასაქმებულს 30 კალენდარული დღის ვადაში სასამართლოში გასაჩივრების უფლება ეძლევა და დავის ფაქტობრივ გარემოებათა მტკიცების ტვირთი დამსაქმებელს გადადის.
შეწყვეტის საფუძვლების დახურული ჩამონათვალი
შრომითი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლები კოდექსით ამოწურლია და მოიცავს: ეკონომიკურ, ტექნოლოგიურ ან ორგანიზაციულ ცვლილებებს, რომლებიც სამუშაო ძალის შემცირებას აუცილებელს ხდის; ხელშეკრულების ვადის გასვლას; ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულებას; დასაქმებულის საკუთარი ნებით, წერილობითი განცხადების საფუძველზე წასვლას; მხარეთა წერილობით შეთანხმებას; კვალიფიკაციის ან პროფესიული უნარ-ჩვევების შეუსაბამობას; ვალდებულების უხეშ დარღვევას; ვალდებულების განმეორებით დარღვევას, თუ ბოლო 1 წლის განმავლობაში უკვე გამოყენებული იყო დისციპლინური ზომა; ხანგრძლივ შრომისუუნარობას, თუ მისი ვადა აღემატება ზედიზედ 40 კალენდარულ დღეს ან 6 თვის განმავლობაში საერთო ვადა აღემატება 60 კალენდარულ დღეს; სასამართლო განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლას; გაფიცვის უკანონოდ ცნობის შესახებ გადაწყვეტილებას; გარდაცვალებას; ლიკვიდაციის წარმოების დაწყებას; და სხვა ობიექტივ გარემოებას, რომელიც ამართლებს შეწყვეტას. ამ ჩამონათვალს გარეთ არცერთი საფუძველი არ არსებობს.
განსაკუთრებული ყურადღება ესმის შინაგანაწესზე დაფუძნებულ გათავისუფლებებს: შრომის შინაგანაწესით დაკისრებული ვალდებულების დარღვევა შეწყვეტის საფუძველი მხოლოდ მაშინ ხდება, თუ შინაგანაწესი შრომითი ხელშეკრულების ნაწილია. ამასთან, კანონი განსაზღვრავს პერიოდებს, როდესაც შეწყვეტა საერთოდ არის დაუშვებელი: დისკრიმინაციის საფუძვლით; ორსულობის შესახებ მიმდინარე დაცული პერიოდის განმავლობაში; სამხედრო ან ალტერნატიულ სამსახურში გაწვევისას და მისი გავლის პერიოდში; ასევე ნაფიც მსაჯულად ყოფნისას. თითოეული აკრძალვის დარღვევა პირდაპირ ნიშნავს, რომ გადაწყვეტილება უკანონოა.