შეზღუდული შესაძლებლობის შეღავათები

შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე (შშმ) პირთა უფლებების დაცვა და მათთვის განკუთვნილი შეღავათების მიღება საქართველოს სოციალური პოლიტიკის მნიშვნელოვანი ნაწილია. შშმ პირებს კანონმდებლობით ენიჭებათ სპეციალური სტატუსი, რომელიც ითვალისწინებს ყოველთვიურ სოციალურ პაკეტს (პენსიას), საგადასახადო შეღავათებს, დასაქმების სპეციალურ პირობებსა და ჯანდაცვის სერვისებზე ხელმისაწვდომობას. თუმცა, ხშირად სტატუსის მინიჭების პროცესი ჭიანურდება ან სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზა არასათანადოდ აფასებს პირის მდგომარეობას. იურიდიული მომსახურება მიზნად ისახავს შშმ პირთა ინტერესების დაცვას, რათა მათ შეუფერხებლად ისარგებლონ სახელმწიფოს მიერ გარანტირებული ყველა სიკეთით.

რას მოიცავს შეზღუდული შესაძლებლობის შეღავათების სერვისი?

Legal.ge-ს სპეციალისტები გთავაზობენ სრულ სამართლებრივ მხარდაჭერას შშმ პირთა უფლებების რეალიზაციისთვის:

• შშმ სტატუსის მინიჭება და გადახედვა: კონსულტაცია სტატუსის მისაღებად საჭირო დოკუმენტაციის მომზადებაზე და სამედიცინო-სოციალური ექსპერტიზის გადაწყვეტილებების გასაჩივრება (მაგ. როდესაც პირს არ მიენიჭა მკვეთრად გამოხატული სტატუსი).
• სოციალური პაკეტის დანიშვნა: დახმარება სოციალური მომსახურების სააგენტოში განაცხადის შეტანასა და კუთვნილი ყოველთვიური ფულადი გასაცემლის დანიშვნაში.
• საგადასახადო შეღავათები: საშემოსავლო გადასახადისგან გათავისუფლების (წლიურ 3000 ან 6000 ლარამდე შემოსავალზე) გაფორმება დამსაქმებელთან და შემოსავლების სამსახურთან.
• შრომითი უფლებები: დამსაქმებლის მხრიდან "გონივრული მისადაგების" პრინციპის დარღვევის (სამუშაო გარემოს ადაპტირების ვალდებულება) გასაჩივრება.
• ინფრასტრუქტურული დავები: საჯარო და კერძო ობიექტების (აფთიაქები, ბანკები) მიერ პანდუსებისა და ადაპტირებული გარემოს არარსებობის გამო დისკრიმინაციული დავების წარმოება.

ხშირად გავრცელებული სიტუაციები

შშმ პირები ხშირად აწყდებიან შემდეგ სამართლებრივ პრობლემებს:

• სტატუსის მოხსნა: გადამოწმების შედეგად სტატუსის გაუქმება, მიუხედავად იმისა, რომ ჯანმრთელობის მდგომარეობა არ გაუმჯობესებულა.
• დასაქმებაზე უარი: როდესაც კვალიფიციურ კადრს უარს ეუბნებიან სამსახურში აყვანაზე მხოლოდ შეზღუდული შესაძლებლობის გამო (დისკრიმინაცია).
• შეღავათების იგნორირება: როდესაც კომუნალური გადასახადების ან მუნიციპალური ტრანსპორტის შეღავათები ავტომატურად არ აქტიურდება.
• ბავშვის სტატუსის შეცვლა: სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ სტატუსის ხელახალი შეფასებისას კატეგორიის დაწევა.

საქართველოს კანონმდებლობა და სამართლებრივი ჩარჩო

სფეროს მთავარი მარეგულირებელია "შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა უფლებების შესახებ" საქართველოს კანონი, რომელიც ეფუძნება გაეროს კონვენციას. ეს კანონი ავალდებულებს სახელმწიფოს და კერძო სექტორს, უზრუნველყონ მისაწვდომობა და თანაბარი გარემო.

საქართველოს საგადასახადო კოდექსი (მუხლი 82) განსაზღვრავს საგადასახადო შეღავათებს მკვეთრად და მნიშვნელოვნად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის. საქართველოს შრომის კოდექსი კრძალავს დისკრიმინაციას შეზღუდული შესაძლებლობის ნიშნით და დამსაქმებელს ავალდებულებს უზრუნველყოს გონივრული მისადაგება, თუ ეს არ იწვევს არაპროპორციულ ტვირთს.

პროცესის ეტაპები სპეციალისტთან მუშაობისას

უფლებების დაცვის პროცესი მოიცავს:

1. დოკუმენტაციის აუდიტი: სამედიცინო ფორმა 100-ის და ექსპერტიზის დასკვნების შესწავლა.
2. ადმინისტრაციული წარმოება: საჩივრის მომზადება ჯანდაცვის სამინისტროს ან სოციალური სააგენტოს სახელზე.
3. მოლაპარაკება დამსაქმებელთან: სამუშაო პირობების ადაპტირების მოთხოვნა ოფიციალური წერილობითი ფორმით.
4. სასამართლო დავა: დისკრიმინაციის ფაქტზე ან სტატუსის უკანონო გაუქმებაზე სარჩელის შეტანა.

რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?

შშმ პირთა უფლებები სპეციფიკური დარგია, რომელიც მოითხოვს როგორც სამედიცინო რეგულაციების, ისე ადამიანის უფლებათა სამართლის ღრმა ცოდნას. Legal.ge-ზე წარმოდგენილი იურისტები დაგეხმარებიან არა მხოლოდ პენსიის დანიშვნაში, არამედ ღირსეული და თანაბარი გარემოს შექმნაში, რისი გარანტიაც საქართველოს კანონმდებლობით გაქვთ.