რას ნიშნავს მედიაცია შრომით დავაში
შრომითი დავის მედიაცია საქართველოს შრომის კოდექსით განსაზღვრული, ზუსტად კოლექტიურ კვალზე არსებული ინსტიტუტია. კოდექსის 63-ე მუხლის თანახმად, კოლექტიური დავა — დავა დამსაქმებელსა და დასაქმებულთა ჯგუფს (არანაკლებ 20 დასაქმებული) შორის ან დამსაქმებელსა და დასაქმებულთა გაერთიანებას შორის — უნდა გადაწყდეს მხარეთა შორის შემათანხმებელი პროცედურებით, რაც გულისხმობს პირდაპირ მოლაპარაკებებს ან მედიაციას ერთ-ერთი მხარის მიერ მინისტრისთვის შესაბამისი წერილობითი შეტყობინების გაგზავნის შემთხვევაში.
მედიაციის დაწყება მოლაპარაკებების ნებისმიერ სტადიაზე შეიძლება: მხარეს უფლება აქვს, შეთანხმების მისაღწევად მინისტრს გაუგზავნოს წერილობითი შეტყობინება მედიაციის დაწყების მიზნით დავის მედიატორის დანიშვნის თაობაზე, და ეს შეტყობინება იმავე დღეს გადაეცემა მეორე მხარეს. შესაბამისი განაცხადის საფუძველზე მინისტრი ნიშნავს დავის მედიატორს მთავრობის ნორმატიული აქტით დამტკიცებული წესის თანახმად, ხოლო მაღალი საზოგადოებრივი ინტერესის შემთხვევაში — საკუთარი ინიციატივითაც კი.
მედიატორის რეჟიმი და მხარეთა ვალდებულებები
მედიაციის ეფექტიანობა კანონით დადგენილ დისციპლინაზე დგას. მხარეები ვალდებული არიან მონაწილეობა მიიღონ შემათანხმებელ პროცედურებში და დაესწრონ დავის მედიატორის მიერ გამართულ შეხვედრებს. მედიატორს მინისტრის მოთხოვნით ანგარიშის წარდგენაც ეკისრება. მედიატორის სტატუსის გადამწყვეტი ელემენტი კონფიდენციალურობაა: ის ვალდებულია არ გაამჟღავნოს ინფორმაცია ან დოკუმენტი, რომელიც მასთვის მედიატორად გახდა ცნობილი — ეს მხარეებს გულახდილ მოლაპარაკებებს აძლევს საფუძველს.
პროცედურა დავის ნებისმიერ სტადიაზე შეიძლება შეწყდეს მინისტრის გადაწყვეტილებით, და მხარეებს შეუძლიათ დავის არბიტრაჟისთვის გადაცემაზეც შეთანხმდნენ — მედიაცია დავის ერთადერთი გზა არ არის, არამედ მისი კანონიერი საფეხურია.
მედიაციის გეგმირებისას გადამწყვეტია დროის მართვაც: მინისტრისთვის შეტყობინების გაგზავნიდან პროცესი ორ ლოგიკურ ნაწილად იშლება — შეხვედრების ორგანიზება და შინაარსობრივი მოლაპარაკებები. მხარე, რომელიც შეხვედრებზე დასწრების ვალდებულებას შეგნებულად ასრულებს და პოზიციას ყოველ ეტაპზე წერილობით აფიქსირებს, მედიაციის დასრულებისას იმ დოკუმენტურ საფუძველს ფლობს, რომელიც შეთანხმების აღსრულებასაც გასაგებს ხდის. ზუსტად ეს დისციპლინა განასხვავებს შედეგიან მედიაციას უშედეგო მოლაპარაკებების რიგისგან.
შეთანხმების აღსრულება სასამართლოს ძალით
მედიაციის შედეგად მიღწეული შეთანხმება იურიდიულად სრულფასოვანი დოკუმენტია: დავის მხარეს უფლება აქვს, მის აღსრულებას სასამართლოს მიმართოს, და აღსრულებისას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით დადგენილი წესები გამოიყენება. სასამართლო შეთანხმების აღსრულებაზე უარს მხოლოდ მაშინ იტყვის, თუ მისი შინაარსი ეწინააღმდეგება კანონმდებლობას ან საჯარო წესრიგს, ან თუ შინაარსიდან გამომდინარე მისი აღსრულება შეუძლებელია. ანუ მედიაციის შედეგი ქაღალდზე რჩება მხოლოდ მაშინ, როცა თავად მხარეები ამის საშუალებას აძლევენ.