შვეუბულებისა და სამუშაო დროის აღრიცხვის წესი იმ პოლიტიკებს შორისაა, სადაც თითოეული რიცხვი კანონით არის განსაზღვრული: შრომის კანონის 23-ე, 24-ე, 27-ე, 31-ე და 32-ე მუხლები აწესრიგებს სამუშაო კვირის ზღვარს, დასვენების მინიმუმებს, ზეგანაკვეთურის წესს, შვებულების ოდენობას და აღრიცხვის ვალდებულებას. უცხოური სამუშაო დროის კლასიფიკაციების მოდელები ქართულ სისტემაში არ მოქმედებს — ყოველი პარამეტრი ქართული შრომის კანონის არითმეტიკიდან მოდის.
სამუშაო დროის ზღვრები და დასვენება
კანონის 24-ე მუხლი აღრიცხვის საფუძველს ქმნის. ნორმირებული სამუშაო დროის ხანგრძლივობა კვირაში 40 საათს არ უნდა აღემატებოდეს; სპეციფიკური რეჟიმის მქონე საწარმოში, სადაც წარმოების პროცესის 8 საათზე მეტი ხანგრძლივობის უწყვეტი რეჟიმია, ეს ზღვარი კვირაში 48 საათია. სამუშაო დღეებს შორის უწყვეტი დასვენება 12 საათზე ნაკლები არ უნდა იყოს. თუ სამუშაო დღის განმავლობაში სამუშაო დრო 6 საათს აღემატება, დასაქმებულს შესვენების უფლება წარმოეშობა, და თუ სამუშაო დრო არანაკლებ 6 საათია — შესვენება სულ მცირე 60 წუთი უნდა იყოს. მეძუძურ ქალს, რომელიც 1 წლამდე ბავშვს კვებავს, მოთხოვნის საფუძველზე ეძლევა დამატებითი შესვენება ბავშვის კვებისთვის არანაკლებ 1 საათისა, რომელიც სამუშაო დროში ითვლება და ანაზღაურდება. 7-დღიანი პერიოდის განმავლობაში დასაქმებული უწყვეტად უნდა ისარგებლოს არანაკლებ 24 საათიანი დასვენებით; მხარეთა შეთანხმებით ეს დასვენება შეიძლება ორად გაიყოს არაუმეტეს 14 დღის განმავლობაში. 16-დან 18 წლამდე არასრულწლოვნის სამუშაო დრო კვირაში 36 საათს, ხოლო სამუშაო დღეში 6 საათს არ აღემატება.
ზეგანაკვეთური სამუშაო და აღრიცხვა
კანონის 27-ე მუხლით ზეგანაკვეთური სამუშაო მხარეთა შეთანხმებით შესრულებული სამუშაოა ნორმირებულ დროს გადამეტებულ მონაკვეთში; არასრულწლოვნისთვის ის სამუშაო დღეში 2 საათს, კვირაში 4 საათს არ აღემატება. ზეგანაკვეთური ანაზღაურდება საათობრივი განაკვეთის გაზრდილი ოდენობით და გადაიხდევა ყოველთვიურ ანაზღაურებასთან ერთად; შეთანხმებით შეიძლება ანაზღაურების ნაცვლად პროპორციული დამატებითი დასვენება მიეცეს — არაუგვიანეს 4 კვირისა. დამსაქმებელი ვალდებულია ზეგანაკვეთურ სამუშაოზე 1 კვირით ადრე წერილობით შეატყობინოს. თვით აღრიცხვა 24-ე მუხლით არის განსაზღვრული: დამსაქმებელი ვალდებულია სამუშაო დღეს წერილობით ან ელექტრონულად აღრიცხოს ნამუშევარი დრო, ყოველთვიური აღრიცხვის დოკუმენტი გააცნოს დასაქმებულს და აღრიცხვის დოკუმენტი შეინახოს 1 წლის განმავლობაში.
შვებულების მინიმუმები
კანონის 31-ე მუხლი შვებულების ოდენობას განსაზღვრავს: ანაზღაურებადი შვებულება წელიწადში არანაკლებ 24 სამუშაო დღისაა, ანაზღაურებისგარეშე — არანაკლებ 15 კალენდარული დღისა. დამატებითი ანაზღაურებადი შვებულება მძიმე, მავნე ან საშიშპირობებიან სამუშაოზე მუშაობისთვის წელიწადში 10 კალენდარული დღეა; საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის ღონისძიებებში მონაწილეობისას — ერთჯერადად არაუმეტეს 15 კალენდარული დღისა; სამშვიდობო ოპერაციის შემდეგ — 30 კალენდარული დღე. 32-ე მუხლი მიცემის წესს აწესრიგებს: შვებულების მოთხოვნის უფლება მუშაობის 11 თვის შემდეგ წარმოეშობა; მეორე წლიდან შვებულება სამუშაო წლის განმავლობაში ნებისმიერ დროს მიეცემა; შეთანხმებით შვებულება ნაწილ-ნაწილაც შეიძლება გამოიყენოს.
პოლიტიკის დოკუმენტური სახლი
23-ე მუხლი ამ პოლიტიკის ინსტრუმენტს განსაზღვრავს: შინაგანაწესით განისაზღვრება სამუშაო კვირის ხანგრძლივობა, სამუშაოს დაწყებისა და დამთავრების დრო, დასვენების ხანგრძლივობა, ანაზღაურების გაცემის დრო, ადგილი და წესი, ანაზღაურებადი და ანაზღაურებისგარეშე შვებულების ხანგრძლივობა და მიცემის წესი. პოლიტიკა, რომელიც ამ ჩამონათვალს ასახავს და კანონის მინიმუმებს იმეორებს, ზუსტად ის დოკუმენტია, რომლითაც აღრიცხვა გამჭვირვალე ხდება.
განხორციელების დონეზე წესი სამი ინსტრუმენტისგან შედგება. პირველი დღიური აღრიცხვია — წერილობით ან ელექტრონულად ფიქსირდება დაწყებისა და დამთავრების დრო, და ამ ფიქსაციას დასაქმებულიც ხედავს. მეორე თვიური დოკუმენტია — ნამუშევარი საათების ყოველთვიური იტოგი, რომელიც თითოეულ დასაქმებულს ეცნობება და რომელიც ზეგანაკვეთურის გაანგარიშების საფუძველია. მესამე შვებულების ბალანსია — გამოყენებული და დარჩენილი დღეების აღრიცხვა, რომელიც 11-თვიანი ზღვარის გადალახვისას მოთხოვნის უფლებას აჩვენებს. ამ სამი ინსტრუმენტის შეთანხმება 23-ე მუხლის ჩამონათვალთან წესის მუდმივ მოქმედებას უზრუნველყოფს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ წარმოდგენილია სამუშაო დროისა და შვებულების აღრიცხვასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები.
რამდენია სამუშაო კვირის ზღვარი?
კვირაში 40 საათი; უწყვეტი რეჟიმის სპეციფიკურ საწარმოებში, სადაც პროცესი 8 საათზე მეტია — 48 საათი.
როდის იწყება შესვენების უფლება?
როცა სამუშაო დრო დღეში 6 საათს აღემატება; არანაკლებ 6 საათიან დღეში შესვენება სულ მცირე 60 წუთია.
რამდენი ხნით ინახება აღრიცხვის დოკუმენტი?
1 წლის განმავლობაში; ყოველთვიური აღრიცხვის დოკუმენტი დასაქმებულს ეცნობება.
როდის წარმოეშობა შვებულების მოთხოვნის უფლება?
მუშაობის 11 თვის შემდეგ; მეორე წლიდან შვებულება ნებისმიერ დროს შეიძლება მიეცეს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის სპეციალისტები ადგენენ სამუშაო დროისა და შვებულების აღრიცხვის წესს შრომის კანონის 23-ე, 24-ე, 27-ე, 31-ე და 32-ე მუხლების შესაბამისად: ვწერთ შინაგანაწესის შესაბამის დებულებებს, ვაწყობთ აღრიცხვის პროცესს და ვამოწმებთ კანონის მინიმუმებთან შესაბამისობას. შეავსეთ მოთხოვნა გვერდზე — მიიღეთ მზა წესი თქვენი ორგანიზაციისთვის.