„კოდი კანონია“ (Code is Law) — ეს პრინციპი პოპულარულია კრიპტო ენთუზიასტებში, მაგრამ რეალურ სამყაროში ის ხშირად ეჯახება ტრადიციულ სამართალს. როდესაც სმარტ კონტრაქტი არასწორად მუშაობს, ხდება ჰაკერული შეტევა ან კოდის ლოგიკა განსხვავდება მხარეთა რეალური შეთანხმებისგან, წარმოიშობა დავა. სმარტ კონტრაქტებზე დავები არის სამართლის ახალი და რთული მიმართულება, სადაც ტრადიციული სასამართლოები ხშირად უძლურნი არიან ტექნიკური ექსპერტიზის ნაკლებობის გამო. ასეთ დროს საჭიროა სპეციალიზებული იურისტები, რომლებსაც შეუძლიათ თარგმნონ ბლოკჩეინ ტრანზაქციები მოსამართლისთვის გასაგებ ენაზე ან გამოიყენონ ალტერნატიული დავების გადაწყვეტის (ADR) მექანიზმები.
რას მოიცავს სმარტ კონტრაქტებზე დავების სერვისი?
ჩვენი მომსახურება ფარავს დავების მოგვარების სრულ ციკლს:
- ფაქტების ანალიზი (Forensics): ბლოკჩეინ ტრანზაქციების შესწავლა და მტკიცებულებების შეგროვება (Tx Hash, ლოგები), რათა დადგინდეს, რეალურად რა მოხდა.
- მოლაპარაკება და მედიაცია: კონფლიქტის მოგვარების მცდელობა სასამართლოს გარეშე, მათ შორის „On-chain“ შეტყობინებების გაგზავნით.
- სასამართლო წარმომადგენლობა: სარჩელის მომზადება და წარმომადგენლობა ქართულ ან საერთაშორისო სასამართლოებში, სადაც დავა ეხება ციფრული აქტივების დაბრუნებას ან ზიანის ანაზღაურებას.
- დეცენტრალიზებული არბიტრაჟი: დავის წარმართვა სპეციალიზებულ პლატფორმებზე (მაგ. Kleros, Aragon), თუ ეს გათვალისწინებული იყო მხარეთა შეთანხმებით.
- აქტივების მიკვლევა და დაბრუნება: იურიდიული პროცედურების ჩატარება ბირჟებზე (CEX) თანხების დასაყადაღებლად და დასაბრუნებლად.
გავრცელებული სიტუაციები
დავები სმარტ კონტრაქტებზე ხშირად წარმოიშობა:
- როდესაც DeFi პროტოკოლში აღმოჩენილი ხარვეზის (Exploit) გამო მომხმარებლები კარგავენ დეპოზიტებს და ითხოვენ კომპენსაციას დეველოპერებისგან.
- როდესაც NFT-ის ყიდვა-გაყიდვის სმარტ კონტრაქტი არ გადმოსცემს საავტორო უფლებებს, რაც იწვევს დავას მყიდველსა და შემქმნელს შორის.
- როდესაც DAO-ს კენჭისყრის შედეგი გაყალბდა „Flash Loan“ შეტევით და უმცირესობაში მყოფი წევრები ასაჩივრებენ შედეგს.
- როდესაც ავტომატური მარკეტ მეიკერი (AMM) არასწორად ანგარიშობს ფასს (Oracle Manipulation) და ტრეიდერები ზარალდებიან.
- როდესაც პროგრამისტი არ ასრულებს დაკვეთას და სმარტ კონტრაქტში ჩადებული თანხა „იჭედება“.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
საქართველოში სმარტ კონტრაქტი განიხილება როგორც ელექტრონული ფორმით დადებული გარიგება (სამოქალაქო კოდექსის 60-ე და 327-ე მუხლები). თუ კოდის შესრულება იწვევს კანონსაწინააღმდეგო შედეგს (მაგ. უსაფუძვლო გამდიდრებას), დაზარალებულს უფლება აქვს მოითხოვოს პირვანდელი მდგომარეობის აღდგენა სამოქალაქო კოდექსის 976-ე მუხლის საფუძველზე. დავის განხილვისას გამოიყენება სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი. მთავარი სირთულე არის მოპასუხის იდენტიფიცირება (ანონიმურობის გამო) და იურისდიქციის დადგენა. ქართული სასამართლოები იღებენ ელექტრონულ მტკიცებულებებს, თუმცა ხშირად საჭიროა ექსპერტიზის ჩართვა ბლოკჩეინ ჩანაწერების გასაშიფრად.
მომსახურების პროცესი
Legal.ge-ს სპეციალისტები დაგეხმარებიან:
- სტრატეგიის განსაზღვრა: ღირს თუ არა დავის დაწყება? (Cost-benefit analysis).
- მოპასუხის იდენტიფიკაცია: კრიპტო-გამომძიებლების დახმარებით საფულეს უკან მდგარი რეალური პირის დადგენა.
- სამართლებრივი მოქმედება: სარჩელის შეტანა ან არბიტრაჟის დაწყება.
- აღსრულება: სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულება ციფრულ აქტივებზე (რაც ჯერ კიდევ სიახლეა ქართული აღსრულების ბიუროსთვის).
რატომ Legal.ge?
სმარტ კონტრაქტზე დავა ჩვეულებრივი სასამართლო პროცესი არ არის. მოსამართლეს შეიძლება არ ესმოდეს რა არის "Gas Fee" ან "Reentrancy Attack". Legal.ge გაძლევთ წვდომას იურისტებზე, რომლებიც ფლობენ როგორც ტექნოლოგიურ, ისე საპროცესო ცოდნას, რათა ეფექტურად დაიცვან თქვენი ინტერესები ციფრულ დავებში.
განახლდა: ...