სმარტ-კონტრაქტის სამართლებრივი ექსპერტიზა

სმარტ კონტრაქტი არის პროგრამული კოდი, რომელიც ავტომატურად ასრულებს შეთანხმებას, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ის ავტომატურად სამართლებრივი ძალის მქონეა. სმარტ-კონტრაქტის სამართლებრივი ექსპერტიზა (Legal Review) არის პროცესი, რომელიც უზრუნველყოფს კოდის ლოგიკის შესაბამისობას მხარეთა რეალურ ნებასა და მოქმედ კანონმდებლობასთან. ეს სერვისი განსხვავდება ტექნიკური აუდიტისგან: აუდიტი ამოწმებს უსაფრთხოებას (ბაგებს), ხოლო სამართლებრივი ექსპერტიზა ამოწმებს კოდის იურიდიულ ვალიდურობას. ხშირად იქმნება ე.წ. „რიკარდიანული კონტრაქტები“ (Ricardian Contracts), სადაც კოდი და ბუნებრივ ენაზე დაწერილი ხელშეკრულება ერთმანეთთან არის დაკავშირებული.

რას მოიცავს სმარტ კონტრაქტის სამართლებრივი ექსპერტიზა?

ეს სერვისი ახდენს კოდისა და კანონის სინქრონიზაციას:

• კოდისა და კონტრაქტის შესაბამისობა: შემოწმება, რეალურად ასრულებს თუ არა კოდი იმას, რაც წერია "Whitepaper"-ში ან ოფლაინ ხელშეკრულებაში. მაგალითად, თუ ხელშეკრულება ითვალისწინებს ფორს-მაჟორს, აქვს თუ არა კოდს "პაუზის" ფუნქცია?
• მარეგულირებელი შეზღუდვების შემოწმება: შეიცავს თუ არა კოდი ფუნქციებს, რომლებიც არღვევს კანონს (მაგ. სანქციების გვერდის ავლა, ფულის გათეთრების ავტომატიზაცია).
• ტერმინების და პირობების (T&C) შემუშავება: სმარტ კონტრაქტის მომხმარებლისთვის ისეთი სამართლებრივი დოკუმენტის შექმნა, რომელიც აღწერს რისკებს და ზღუდავს დეველოპერის პასუხისმგებლობას.
• საავტორო უფლებები: კოდის ლიცენზირების საკითხების მოგვარება (Open Source vs Proprietary).
• ავტომატური აღსრულების კანონიერება: შეფასება, რამდენად კანონიერია კოდის მიერ აქტივების ავტომატური ჩამორთმევა (Liquidation) სასამართლოს გადაწყვეტილების გარეშე.

გავრცელებული სიტუაციები

სამართლებრივი ექსპერტიზა აუცილებელია:

• როდესაც კომპანია უკვეთავს სმარტ კონტრაქტის დაწერას დეველოპერს და სურს დარწმუნდეს, რომ კოდი ზუსტად ასახავს ბიზნეს ამოცანას.
• როდესაც იქმნება DAO და საჭიროა მისი წესდების (Bylaws) და კენჭისყრის სმარტ კონტრაქტის სინქრონიზაცია.
• უძრავი ქონების ტოკენიზაციისას, როდესაც სმარტ კონტრაქტმა უნდა ასახოს საჯარო რეესტრში არსებული საკუთრების უფლება.
• NFT კოლექციის გაშვებისას, რათა დაზუსტდეს რა უფლებებს იღებს მყიდველი (კომერციული გამოყენება თუ მხოლოდ ფლობა).
• როდესაც პროექტს სურს გაიაროს აუდიტი VASP ლიცენზიის მისაღებად და სჭირდება იურიდიული დასკვნა პროგრამული უზრუნველყოფის შესაბამისობაზე.

საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები

საქართველოში სმარტ კონტრაქტების მიმართ გამოიყენება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის ნორმები გარიგების ნების გამოვლენის შესახებ. „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ კანონი იძლევა საფუძველს, რომ ელექტრონული მონაცემები (კოდი) ჩაითვალოს მტკიცებულებად. იურისტის ამოცანაა უზრუნველყოს, რომ სმარტ კონტრაქტი აკმაყოფილებდეს გარიგების ნამდვილობის პირობებს: მხარეთა თანხმობას, ობიექტის განსაზღვრას და კანონიერ მიზანს. თუ სმარტ კონტრაქტი ავტომატურად არღვევს იმპერატიულ ნორმებს (მაგ. მომხმარებელთა უფლებებს), ის შეიძლება ბათილად იქნეს ცნობილი.

მომსახურების პროცესი

Legal.ge-ს ექსპერტები მუშაობენ შემდეგი ეტაპებით:

1. ბიზნეს ლოგიკის შესწავლა: რა უნდა გააკეთოს კონტრაქტმა?
2. კოდის მიმოხილვა (დეველოპერთან ერთად): ფუნქციების და ცვლადების შედარება იურიდიულ პირობებთან.
3. "Legal Wrapper"-ის შექმნა: დოკუმენტი, რომელიც აკავშირებს კოდს რეალურ სამყაროსთან.
4. დასკვნის გაცემა: წერილობითი დასკვნა სამართლებრივი რისკების შესახებ.

რატომ Legal.ge?

სმარტ კონტრაქტი არ არის მხოლოდ კოდი, ეს არის ციფრული ხელშეკრულება. Legal.ge გაძლევთ წვდომას იურისტებზე, რომლებსაც შეუძლიათ "Solidity"-ს ენის გაგება და მისი თარგმნა სამოქალაქო სამართლის ენაზე. ეს უზრუნველყოფს, რომ თქვენი ციფრული შეთანხმებები იყოს არა მხოლოდ ტექნიკურად გამართული, არამედ იურიდიულად აღსრულებადი.