რომელი სასჯელები აღსრულდება არასაპატიმრო წესით
საქართველოს კანონი „არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის შესახებ“ განსაზღვრავს წესს, რომლითაც აღსრულდება მსჯავრდებულისათვის დანიშნული არასაპატიმრო სახის სასჯელებისა და მათთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების შესახებ სამართლებრივი აქტები. ამ კანონით დადგენილი წესით აღსრულებას ექვემდებარება შემდეგი აქტები:
- თანამდებობის დაკავების ან საქმიანობის უფლების ჩამორთმევის შესახებ;
- იურიდიული პირისათვის საქმიანობის უფლების ჩამორთმევის შესახებ;
- საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომის დანიშვნის შესახებ;
- გამასწორებელი სამუშაოს დანიშვნის შესახებ;
- პირობითი მსჯავრის დანიშვნის შესახებ;
- სასჯელის მოხდისაგან პირობით ვადამდე გათავისუფლების შესახებ;
- სასჯელის მოხდის გადავადების შესახებ.
პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ განაჩენის კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ აღსრულება საპატიმრო დაწესებულებას კი არ გადაეცემა, არამედ პრობაციის სისტემას: აქტი ბიუროში რეგისტრირდება, მსჯავრდებულზე იხსნება სააღსრულებო საქმე და მისი ქცევა ოფიცრის მეთვალყურეობის ქვეშ აღმოჩნდება. თუ თქვენ მსჯავრდებული ხართ, სწორედ ეს კანონი განსაზღვრავს, ვინ ატარებს აქტს აღრიცხვაში, როგორი საქმე იხსნება თქვენს შესახებ, რა ფიქსირდება ოქმებში და როდის ითვლება აღსრულება დასრულებულად.
პრობაციის დეპარტამენტი და პრობაციის ბიუროები
ამ კანონით განსაზღვრული სამართლებრივი აქტების აღსრულებას უზრუნველყოფს საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის დეპარტამენტი და სამინისტროს ტერიტორიული ორგანოები — არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის ბიუროები. დეპარტამენტი სამინისტროს სტრუქტურული ქვედანაყოფია და მისი უფლებამოსილებები განისაზღვრება დებულებით, რომელსაც ამტკიცებს საქართველოს იუსტიციის მინისტრი.
აღსასრულებლად სამართლებრივი აქტი გადაეცემა პრობაციის ბიუროს. ბიუროს ხელმძღვანელობს არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის უფროსი ოფიცერი — პრობაციის ბიუროს უფროსი, რომელიც უმაღლესი იურიდიული განათლების მქონე პრობაციის ოფიცრების შემადგენლობიდან თანამდებობაზე ნიშნავს და თანამდებობიდან ათავისუფლებს საქართველოს იუსტიციის მინისტრი. სწორედ ბიუროს უფროსი ატარებს აქტს რეგისტრაციაში, ანაწილებს მას ოფიცრებზე და სასამართლოსთან ურთიერთობასაც აწარმოებს.
აღსასრულებელი აქტის აღრიცხვა და განმარტება
აღსასრულებელ სამართლებრივ აქტს პრობაციის ბიუროს უფროსი რეგისტრაციაში ატარებს სპეციალურ სარეგისტრაციო ჟურნალში. ამ ჟურნალში აღინიშნება:
- სამართლებრივი აქტის რეგისტრაციის ნომერი და მისი ბიუროში შესვლის თარიღი;
- აქტის სახე, მისი გამომცემი ორგანოს დასახელება და ძალაში შესვლის თარიღი;
- აქტის სარეზოლუციო ნაწილის მოკლე შინაარსი;
- მსჯავრდებულის მონაცემები — სახელი, გვარი, დაბადების თარიღი და ადგილი, საცხოვრებელი ადგილი, ოჯახური მდგომარეობა, სამუშაო ადგილი ან სასწავლებელი, ხოლო იურიდიული პირის შემთხვევაში — მისი დასახელება და იურიდიული მისამართი;
- სისხლის სამართლის კოდექსის ის ნორმა, რომლის საფუძველზედაც მიღებულ იქნა აღსასრულებელი აქტი;
- პრობაციის ოფიცერი, რომელსაც აქტი აღსასრულებლად გადაეცა, და ამ ოფიცრის ხელმოწერა;
- მონაცემები წარდგინებების შესახებ და სააღსრულებო წარმოების დამთავრების თარიღი.
თუ სასამართლოს მიერ მიღებული აღსასრულებელი აქტი ბუნდოვანია ან შეიცავს რაიმე უზუსტობას, პრობაციის ბიუროს უფროსი აქტის გაუგებარი ან არაზუსტი ნაწილის განმარტების თხოვნით მიმართავს სასამართლოს. ეს გარანტია მსჯავრდებულს იცავს იმისგან, რომ მის მიმართ აღსრულება არაზუსტად გაგებული გადაწყვეტილებით არ დაიწყოს.