სარჩელი და მისი აუცილებელი შინაარსი
სამოქალაქო ქონების აღდგენა სასამართლოთი იწყება სარჩელის სწორად შედგენით. სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის სარჩელის შინაარსის შესახებ ნორმა ითვლის იმას, რომ სარჩელში აღინიშნება სასამართლოს დასახელება, მოსარჩელის, მისი წარმომადგენლის, მოპასუხის, მოწმისა და სხდომაზე მოსაწვევი სხვა პირის სახელი, გვარი, სახელწოდება და მისამართები, კონტაქტური მონაცემები, დავის საგანი, სარჩელის ფასი, კონკრეტული ფაქტები და გარემოებები, მოსარჩელის მოთხოვნები, სამართლებრივი საფუძვლები და მტკიცებულებები. სარჩელს უნდა დაერთოს წარმომადგენლის უფლებამოსილების დოკუმენტი და სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დედანი, ხოლო სასამართლოს წარედგინება სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების იმდენი ასლით, რამდენიც მოპასუხეა. მოსარჩელეს შეუძლია სარჩელში დასვას შუამდგომლობებიც: მოპასუხეს დაავალოს მისთან არსებული მტკიცებულებების წარმოდგენა, სასამართლომ მისცეს დაწესებულებებს დოკუმენტების წარდგენის მითითება, დროულად შეატყობინოს და გამოიძახოს მოწმეები, გადაწყდეს თუ ვინ შეიძლება ჩაებას პროცესში. ასევე შესაძლებელია საქმის ზეპირი მოსმენის გარეშე განხილვისა და სასამართლო მედიაციის თაობაზე მოსაზრების მითითება.
სარჩელის უზრუნველყოფის განცხადება
ქონების დაბრუნებასა თუ ზიანის ანაზღაურებაზე მიმართული მოთხოვნა ფაქტობრივად ღირებულია მხოლოდ მაშინ, თუ გადაწყვეტილების აღსრულება შესაძლებელი იქნება. ამისთვის მოსარჩელე მიმართავს სასამართლოს სარჩელის უზრუნველყოფის შესახებ განცხადებით, რომელშიც მიუთითებს გარემოებებს, რომელთა გამოც უზრუნველყოფის ღონისძიების გამოუყენებლობა გააძნელებს ან შეუძლებელს გახდის გადაწყვეტილების აღსრულებას, დარღვეული ან სადავო უფლების განხორციელებას, გამოიწვევს გამოუსწორებელ და პირდაპირ ზიანს ან ისეთ ზიანს, რომელიც მოპასუხის მიერ ანაზღაურებით ვერ კომპენსირდება. განცხადება უნდა შეიცავდეს დასაბუთებასაც, თუ რომელი ღონისძიების გამოყენება მიაჩნია მოსარჩელეს აუცილებლად. გარემოების არსებობისას სასამართლო განჩინებას გამოიტანს; ღონისძიების გამოყენება ემყარება სასამართლოს ვარაუდს, რომ სარჩელი შეიძლება დაკმაყოფილდეს, და ეს ვარაუდი საბოლოო გადაწყვეტილებაზე გავლენას არ ახდენს. უძრავ ქონებაზე ყადაღის დადების მოთხოვნით განცხადებას უნდა დაერთოს საჯარო რეესტრის ცნობა ან მოპასუხის საკუთრების უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი; ხარვეზის ან გადაუხდელი ბაჟის შემთხვევაში სასამართლო ვადას აძლევს, ხოლო ვადაში შეუვსებლობისას განცხადებას განუხილველად ტოვებს, რაც საჩივრით გასაჩივრდება.
უზრუნველყოფის ღონისძიებების ნუსხა
რომელი ღონისძიება გამოიყენება, წყვეტს სასამართლო მოსარჩელის განცხადების შესაბამისად. კოდექსი განსაზღვრავს ღონისძიებებს, რომლებსაც შეიძლება ყადაღის დადება ქონებაზე, ფასიან ქაღალდებსა თუ ფულად სახსრებზე, რომლებიც მოპასუხეს ეკუთვნის; მოპასუხისათვის გარკვეული მოქმედების შესრულების აკრძალვა; ნივთის აღმასრულებელზე გადაცემა სეკვესტრის — ქონების იძულებითი მართვის — სახით; სხვა პირებისათვის მოპასუხისთვის ქონების გადაცემის ან ვალდებულების შესრულების აკრძალვა; ყადაღისგან განთავისუფლების შესახებ სარჩელის აღძვრისას ქონების რეალიზაციის შეჩერება; სახელმწიფო ან მუნიციპალიტეტის ორგანოს სადავო აქტის მოქმედების შეჩერება; სააღსრულებო საბუთის აღსრულების შეჩერება საცხოვრებელ სადგომთან დაკავშირებულ საქმეებზე; უფლებამოსილების შეჩერება წარმომადგენლობითი ან ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების ჩამორთმევის მოთხოვნის საქმეებში. სასამართლოს შეუძლია გამოიყენოს სხვა ღონისძიებებიც, თუ ეს აუცილებელია, და აუცილებლობის შემთხვევაში დაშვებულია რამდენიმე ღონისძიების ერთდროული გამოყენებაც. აღსანიშნავია, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით სეკვესტრთან დაკავშირებული ნორმის ცალკეული ნორმატიული შინაარსი ძალადაკარგულად არის ცნობილი, ამიტომ ამ ღონისძიების გამოყენება განსაკუთრებულ სიფრთხილეს მოითხოვს.
ფინანსურ სექტორში გამოყენების შეზღუდვები
კანონი უზრუნველყოფის ღონისძიებებს არ ვრცელდება გარკვეულ ფინანსურ აქტივებზე: ფინანსურ გირავნობაზე, საგადახდო სისტემის მონაწილის ანგარიშსწორების ანგარიშზე, იპოთეკით დაცული ობლიგაციების აქტივებზე, ლატარების საპრიზო ფონდზე, სავალდებულო დაზღვევის გარანტიულ ფონდის განცალკევებულ ანგარიშზე, დაზღვევის ბროკერის მომხმარებლის ანგარიშსა და საპენსიო აქტივებზე კანონით განსაზღვრულ ფარგლებში. განსაკუთრებული რეჟიმი ეხება რეზოლუციაში მყოფ კომერციულ ბანკს: ეროვნული ბანკის მიმართვის საფუძველზე უზრუნველყოფის ღონისძიებები არ გამოიყენება, გამოყენებული კი ჩერდება მიმართვაში განსაზღვრული ვადით, რომელიც არ უნდა აღემატებოდეს 90 დღეს; მოსამართლე განჩინებას მიმართვიდან 1 დღის განმავლობაში გამოიტანს, ხოლო რეზოლუციის რეჟიმის ადრე დასრულებისას ეროვნული ბანკი სასამართლოს აცნობებს და შეჩერება უქმდება. ასე რომ, მოპასუხის იდენტობა და აქტივის სახე წინასწარ განსაზღვრავს, შესაძლებელია თუ არა უზრუნველყოფა და რომელი ფორმით.
ხშირად დასმული კითხვები ქონების აღდგენასა და უზრუნველყოფაზე
ქონების აღდგენასა და სარჩელის უზრუნველყოფასთან დაკავშირებულ ხშირად დასმულ კითხვებს ქვემოთ ვპასუხობთ მოკლედ.
რა უნდა მიეთითოს სარჩელში?
მხარეთა და მათი მისამართების ზუსტი მითითება, დავის საგანი, სარჩელის ფასი, ფაქტები, მოთხოვნები, საფუძვლები და მტკიცებულებები, ასლები კი — მოპასუხეთა რაოდენობის შესაბამისად.
როდის გამოიტანს სასამართლო უზრუნველყოფის განჩინებას?
როცა გამოუყენებლობა გააძნელებს ან შეუძლებელს გახდის აღსრულებას ან გამოიწვევს გამოუსწორებელ ზიანს; უძრავ ქონებაზე ყადაღისთვის საჭიროა რეესტრის ცნობა ან საკუთრების დამადასტურებელი დოკუმენტი.
რა ღონისძიებები არსებობს?
ყადაღა ქონებაზე, ფასიან ქაღალდებსა და ფულზე, მოქმედების აკრძალვა, სეკვესტრი, მესამე პირებისთვის გადაცემის აკრძალვა, აქტის ან აღსრულების შეჩერება; საჭიროების შემთხვევაში — რამდენიმე ერთად.
ხელსაყრელია თუ არა ღონისძიება ყველა აქტივზე?
არა — ფინანსურ გირავნობაზე, საგადახდო სისტემის ანგარიშებზე, საპრიზო ფონდზე და სხვა დაცულ აქტივებზე ის არ ვრცელდება, რეზოლუციაში მყოფი ბანკის მიმართ კი განსაკუთრებული რეჟიმი მოქმედებს.
შეიძლება თუ არა უზრუნველყოფის განცხადების დაბრუნება?
ხარვეზის შემთხვევაში სასამართლო ვადას აძლევს; ვადაში შეუვსებლობისას განცხადება განუხილველად ტოვებს, რაც საჩივრით გასაჩივრდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები დაგეხმარებით სარჩელის და ყველა შუამდგომლობის მომზადებაში, სარჩელის ფასის გაანგარიშებაში, უზრუნველყოფის განცხადების დასაბუთებაში და ყადაღის, სეკვესტრის ან შეჩერების სხვა ფორმების სწორ არჩევანში, ასევე მოპასუხის მხრიდან არასათანადო ღონისძიებების გასაჩივრებაში. დაგვიკავშირდით — ქონებით დავაში დროული უზრუნველყოფა ხშირად წყვეტს საქმის ბედს.