დაზარალებულად ცნობის პროცესული საფუძველი
სექსუალური დანაშაულის მსხვერპლის საპროცესო დაცვა იწყება იმ მომენტიდან, როცა პირი დაზარალებულად აღიარება. სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის თანახმად, დაზარალებულს ენიჭება მოწმის ყველა უფლება და ეკისრება მისი ყველა მოვალეობა, ხოლო იურიდიული პირი წარმომადგენლის მეშვეობით მონაწილეობს. დანაშაულის მომზადების ან მცდელობის შემთხვევაში დაზარალებულია ის პირი, რომელსაც შეიძლება ზიანი მისდგომოდა. დაზარალებულად ცნობის შესახებ პროკურორი დადგენილებას გამოიტანს საკუთარი ინიციატივით ან პირის განცხადებით.
თუ პროკურორმა განცხადება მისი შეტანიდან 48 საათის განმავლობაში არ დააკმაყოფილა, პირს უფლება აქვს ერთჯერადად მიმართოს ზემდგომ პროკურორს, ხოლო საჩივრის არდაკმაყოფილებისას — გაასაჩივროს გადაწყვეტილება რაიონულ (საქალაქო) სასამართლოში, სადაც მოსამართლე საკითხზე 15 დღის ვადაში განჩინებას გამოიტანს. დაზარალებულად ცნობის შესახებ დადგენილება პროკურორს დაზარალებულს გააცნობს და განუმარტავს მას ყველა უფლებას, რის შესახებაც ოქმი იდგება. დაზარალებულს უფლება აქვს შენიშვნა გააკეთოს ოქმზე, ხოლო ხელმოწერაზე უარის თქმის შემთხვევაში — უარის მიზეზი ოქმში აღინიშნება. ასეთი დოკუმენტური ფიქსაცია მსხვერპლს იმის გარანტიას აძლევს, რომ მისი უფლებების სია მას რეალურად გაეცნო, და წარმომადგენელს — საფუძველს აძლევს შემოწმებისთვის, ყველაფერი თუ არის გამოყენებული.
დაზარალებულის უფლებები გამოძიების ეტაპზე
ორმოცდაშვიდე მუხლი დაზარალებულს ფართო უფლებათა ჩამონათვალს აძლევს: იცოდეს ბრალდების არსი; მიიღოს ინფორმაცია საპროცესო მოქმედებების შესახებ; სასამართლოში მისცეს ჩვენება მიყენებულ ზიანზე; მიიღოს კომპენსაცია; უფასოდ მიიღოს დადგენილების, განაჩენისა და სხვა შემაჯამებელი გადაწყვეტილების ასლი; მიიღოს ხარჯების ანაზღაურება; დაიბრუნოს დროებით ჩამორთმეული ქონება; მოითხოვოს დაცვის სპეციალური ღონისძიება, თუ საფრთხე ემუქრება მის ან მისი ოჯახის წევრის სიცოცხლეს, ჯანმრთელობას ან ქონებას.
გამოძიების ეტაპზე დაზარალებულს უფლება აქვს მიიღოს ინფორმაცია გამოძიების მიმდინარეობის შესახებ და გაეცნოს საქმის მასალებს, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება გამოძიების ინტერესებს; მოთხოვნის შემთხვევაში — მიიღოს ინფორმაცია ბრალდებულის მიმართ აღკვეთის ღონისძიებისა და პენიტენციური დაწესებულების დატოვების შესახებ; წინასასამართლო სხდომამდე არაუგვიანეს 10 დღისა გაეცნოს მასალებს; და მიმართოს ბრალდებას სასამართლო სხდობის დახურვის შუამდგომლობით. უარის შემთხვევაში პროკურორი დასაბუთებულ დადგენილებას გამოიტანს, რომელიც ერთჯერადად გასაჩივრდება ზემდგომ პროკურორთან.

