არბიტრის სტატუსი: რას მოითხოვს კანონი პიროვნებისგან
არბიტრის ფიგურა საარბიტრაჟო განხილვის ცენტრშია: სწორედ მას ენდობიან მხარეები საკუთარი დავის გადაწყვეტას, და სწორედ ამიტომ საქართველოს კანონი „არბიტრაჟის შესახებ“ არბიტრის სტატუსს მკაცრ სამართლებრივ ჩარჩოში აწყობს. კანონი არბიტრად დანიშვნას უშვებს მხოლოდ იმ პირს, რომელიც თანხმობას წერილობით განაცხადებს, და ამავე დროს ადგენს აკრძალვებს, გამჟღავნების მოვალეობას და უფლებამოსილების შეწყვეტის წესს — სამივე იმისთვის, რომ არბიტრის დამოუკიდებლობა და მიუკერძოებლობა გარანტირებული იყოს.
მნიშვნელოვანია გავიაზროთ: კანონი არბიტრებისთვის სერტიფიცირებას ან სპეციალურ რეესტრს არ ითხოვს — არბიტრად შეიძლება იყოს ნებისმიერი შესაბამისი პირი, რომელიც კანონის მოთხოვნებს აკმაყოფილებს. ამიტომ მხარის სიფრთხილე — კანდიდატის შემოწმება და კვალიფიკაციის განსაზღვრა — გადამწყვეტ როლს თამაშობს.
დანიშვნის პროცედურაც კანონით არის დარეგულირებული: ის მხარეთა შეთანხმებით დგინდება, ხოლო შეთანხმების არარსებობისას სამი არბიტრისგან შემდგარი არბიტრაჟის შემთხვევაში თითოეული მხარე ნიშნავს ერთ არბიტრს, ორი არბიტრი კი — არბიტრაჟის თავმჯდომარეს; თუ ერთ-ერთი მხარე მეორე მხარის მოთხოვნის მიღებიდან 30 დღის ვადაში არბიტრს არ ნიშნავს ან თუ ორი არბიტრი მათი დანიშვნიდან 30 დღის ვადაში ვერ შეთანხმდება თავმჯდომარის დანიშვნაზე, ერთ-ერთი მხარის მოთხოვნის საფუძველზე არბიტრს ნიშნავს სასამართლო — განცხადების წარმოებაში მიღებიდან 30 დღის ვადაში. ერთი არბიტრისგან შემდგარი არბიტრაჟის შემთხვევაში, თუ მხარეები ვერ შეთანხმდებიან, არბიტრს იმავე წესით ნიშნავს სასამართლო, და ეს გადაწყვეტილება საბოლოოა — არ გასაჩივრდება.