დროებითი შემაკავებელი ბრძანებები

დროებითი შემაკავებელი ბრძანების კატალოგი და მისი არჩევა

დროებითი შემაკავებელი ბრძანება სარჩელის უზრუნველყოფის ღონისძიების სასამართლოებრივი ფორმაა: საკითხს იმის შესახებ, თუ სარჩელის უზრუნველყოფის რომელი ღონისძიება უნდა იქნეს გამოყენებული, წყვეტს სასამართლო მოსარჩელის განცხადების შესაბამისად — ანუ ზომის შერჩევაში სასამართლოს ხელი მოსარჩელის სურვილითაა შეზღუდული, და სასამართლო თავად ვერ შეურჩევს მოსარჩელეს სხვა ზომას. კანონი ღონისძიებათა ჩამონათვალს განსაზღვრავს: ყადაღის დადება ქონებაზე, ფასიან ქაღალდებსა თუ ფულად სახსრებზე, რომლებიც მოპასუხეს ეკუთვნის და მასთან ან სხვა პირთან იმყოფება; მოპასუხისთვის გარკვეული მოქმედების შესრულების აკრძალვა; მოპასუხის დავალდებულება, გადასცეს მის მფლობელობაში არსებული ნივთი აღმასრულებელს სეკვესტრის — ქონების იძულებითი მართვის — სახით, თუმცა ამ ქვეპუნქტის ნორმატიული შინაარსის ნაწილი საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით ძალადაკარგულადაა ცნობილი; სხვა პირებისთვის აკრძალვა, რომ მოპასუხეს გადასცენ ქონება ან შეასრულონ მის მიმართ ვალდებულება; ყადაღისგან ქონების განთავისუფლების შესახებ სარჩელის აღძვრის შემთხვევაში ქონების რეალიზაციის შეჩერება; სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოს, მუნიციპალიტეტის ორგანოს, ორგანიზაციის ან თანამდებობის პირის სადავო აქტის მოქმედების შეჩერება; განსაკუთრებულ შემთხვევებში — სააღსრულებო საბუთის აღსრულების შეჩერება საცხოვრებელ სადგომთან დაკავშირებულ საქმეებზე და უფლებამოსილების შეჩერება საზოგადოების პარტნიორის უფლებამოსილების ჩამორთმევის მოთხოვნით აღძრულ საქმეზე. ამ ჩამონათვალს სასამართლოს შეუძლია სხვა ღონისძიებებითაც შეავსოს, თუ ეს აუცილებელია სარჩელის უზრუნველყოფისთვის, და აუცილებლობის შემთხვევაში დაშვებულია რამდენიმე ზომის ერთდროული გამოყენებაც. კატალოგის ასეთი აგებულება პრაქტიკული მნიშვნელობითაა აღსავსებული: ყადაღა იცავს ქონების ღირებულებას, მოქმედების აკრძალვა — მოპასუხის აქტიურ ქცევას, მესამე პირებისთვის მიმართული აკრძალვა კი გაცემა-გადაცემას ზღუდავს, ამიტომ სწორად შერჩეული კომბინაცია ხშირად ერთადერთი გზაა მოპასუხის აქტივობის ეფექტიანად გასაკონტროლებლად. ზომის არჩევანი ამასთან დაკავშირებულია პროპორციულობასთან: თხოვნა უნდა იყოს კონკრეტული და დასაბუთებული.

ზომის შეცვლა და უზრუნველყოფის საგნის ცვლილება

დროებითი ზომა სტატიკური არაა — მისი ცხოვრება ცვლილებების სერიაა. მხარეთა თხოვნით დასაშვებია სარჩელის უზრუნველყოფის ერთი სახის მეორით შეცვლა, და ეს საკითხი განიხილება საქმის ყველა სტადიაზე, ზეპირი მოსმენის გარეშე — თუმცა სასამართლოს შეუძლია ზეპირი განხილვაც დანიშნოს, თუ ეს ხელს უწყობს გარემოებების გარკვევას; მხარეთა გამოუცხადებლობა განხილვას ვერ დააბრკოლებს — ზომის ბედი ამ მომენტში პროცესუალური ენერგიით წყდება და არა მხარეთა ფიზიკური მონაწილეობით. ფულადი თანხების გადახდევინების შესახებ სარჩელის უზრუნველყოფისას მოპასუხეს შეუძლია მიღებული ზომის ნაცვლად მოსარჩელის მიერ მოთხოვნილი თანხა სასამართლოს სადეპოზიტო ანგარიშზე შეიტანოს. ცალკე მექანიზმია უზრუნველყოფის საგნის შეცვლა და ყადაღადადებული ქონების გამიჯვნა: ყადაღადადებული ქონების ღირებულება არსებითად არ უნდა აღემატებოდეს სარჩელის ფასს, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა მოპასუხე ერთადერთი ნივთის მესაკუთრეა — მაშინ მას შეუძლია სასამართლოს სარჩელის ფასის ტოლფასი სხვა ქონება შესთავაზოს ან ყადაღადადებული ქონების გამიჯვნაზე თანხმობა ითხოვოს; სასამართლო ამ საკითხს განცხადების შეტანიდან 5 დღის ვადაში განიხილავს, ხოლო რეგისტრაციას დაქვემდებარებულ შემთხვევაში სარეგისტრაციო მონაცემებში აღინიშნება უზრუნველყოფილი სარჩელის ფასი. რეგისტრაცია მესამე პირებს აცნობებს უზრუნველყოფას და შემდგომ გარიგებებზეც აირეკლება.