კომერციული დავალიანების სამართალწარმოება

თამასუქიდან გამომდინარე მოთხოვნების გამარტივებული წარმოება

კომერციული დავალიანების აღძვრისას საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი ვაჭრობის ინსტრუმენტებისთვის განსაკუთრებულ, დოკუმენტებზე ორიენტირებულ ჩარჩოს იძლევა. 292-ე მუხლის თანახმად, თუ თამასუქის შესახებ საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად აღძრული იქნება თამასუქიდან გამომდინარე პრეტენზიები და სარჩელში მითითებული იქნება, რომ საქმის განხილვა მოხდეს გამარტივებული წესით, გამოყენებულ უნდა იქნეს ამ თავში გათვალისწინებული წესები. ეს ნიშნავს, რომ მოსარჩელე თავად ირჩევს დაჩქარებულ ფორმატს და სარჩელში ამის შესახებ პირდაპირ აცხადებს.

გამარტივებული წესის არსი იმაშია, რომ დავა დოკუმენტზეა აგებული: თამასუქი თავადვე შეიცავს ვალდებულების შინაარსს, მის ავალისტებს და ვადებს, ამიტომ სასამართლოს დასკვნა ქაღალდის შინაარსით შეიძლება მიიღწეს. აქედან გამომდინარე, კომერციული დავალიანების მფლობელი ორ რამეს უნდა აკეთებდეს: თამასუქის ფორმის კანონიერებას ზედმიწევნით აკონტროლებდეს და დავალიანებასთან დაკავშირებულ ყველა დოკუმენტს ინახავდეს — სარჩელამდე კი ამ მასალის სისრულე შეამოწმოს.

განსჯადობა

294-ე მუხლი განსაზღვრავს, სად შეიძლება სარჩელის აღძვრა: თამასუქის თაობაზე სარჩელები შეიძლება აღიძრას როგორც იმ სასამართლოში, რომლის ტერიტორიაზედაც უნდა მოხდეს გადახდა, ისე სასამართლოში მოპასუხის საცხოვრებელი ადგილის მიხედვით. ერთობლივი მოპასუხეების შემთხვევაში სარჩელის ადგილის არჩევა მოსარჩელეს დამატებით სტრატეგიულ ინსტრუმენტს აძლევს.

მტკიცებულებები — მხოლოდ დოკუმენტები

294-ე მუხლით დადგენილი განსჯადობა მოსარჩელის ხელშია: გადახდის ადგილის ან მოპასუხის საცხოვრებლის არჩევა იმაზეა დამოკიდებული, სად არის დავალიანების აღსრულება ყველაზე ეფექტიანი, და ეს გადაწყვეტილება სარჩელთან ერთადვე უნდა მიიღებოდეს. 296-ე მუხლის მიხედვით, ამ გამარტივებულ წარმოებაში მტკიცებულებათა წრე შეზღუდულია: დადგენილი ფაქტების დასადასტურებლად გამოყენებული შეიძლება იყოს მხოლოდ წერილობითი და სხვა დოკუმენტური მტკიცებულებები, ხოლო სახელმწიფო ანგარიშები წარმოადგენს სრულყოფილ მტკიცებულებას იმ ფაქტების შესახებ, რომლებიც მათშია დამოწმებული; დაიშვება აგრეთვე მხარეთა ახსნა-განმარტებები. დოკუმენტური დადასტურება შესაძლებელია მხოლოდ შესაბამისი დოკუმენტების წარდგენით — ამიტომ სარჩელამდე თამასუქისა და დავალიანების დოკუმენტაციის სისრულე გადამწყვეტია. აქვე არის გამარტივებული წარმოების სისწრაფის ფასიც: რადგან მტკიცებულებათა წრე შეზღუდულია, იმ დოკუმენტის ხარვეზი, რომელიც საერთო წესით სხვა საშუალებით შეიძლებოდა ანაზღაურებულიყო, აქ მიუწვდომელი რჩება. ამიტომ სარჩელის მომზადებისას ყველა ქაღალდი ორჯერ უნდა შემოწმდეს — ფორმის, ვადებისა და ხელმოწერების მიხედვით.