სერვისის შესახებ
სარჩელის შეტანის შემდეგ საქმის მედიატორისთვის გადაცემა სამოქალაქო პროცესში ჩაშენებული რეალური შესაძლებლობაა: დავა სასამართლოს განხილვაში რჩება, მაგრამ მისი მოგვარება მედიატორს ევალება. ამ მექანიზმს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის მუხლები 187-1, 187-2, 187-3 და 187-5 აწყობენ — რომელი დავები ექვემდებარება სასამართლო მედიაციას, ვინ წყვეტს გადაცემის საკითხს და რა ვადებში მიმდინარეობს პროცესი. ჩვენი სერვისი მხარეებს ამ სამოქალაქო-საპროცესო მექანიზმში ორიენტაციაში და წარმომადგენლობაში ეხმარება: სარჩელის შეტანამდე სწორი სტრატეგიის არჩევასა და მედიაციის მსვლელობისას პოზიციის წარმართვაში.
როგორ ხდება საქმის მედიატორისთვის გადაცემა
მუხლი 187-1 განსაზღვრავს, რომ სარჩელის სასამართლოში წარდგენის შემდეგ სასამართლო მედიაციისადმი დაქვემდებარებული საქმე შეიძლება დავის მხარეთა შეთანხმებით დასრულების მიზნით მედიატორს გადაეცეს. გადაცემის შესახებ განჩინება არ გასაჩივრდება — ეს გადაწყვეტილება საბოლოოა და მის გასაჩივრებაზე რესურსის ხარჯვა არ ღირს. მუხლი 187-2 კი აწყობს მექანიზმის სამართლებრივ ბაზას: სასამართლო მედიაციისადმი დაქვემდებარებული საქმეების მიმართ გამოიყენება „მედიაციის შესახებ“ კანონით დადგენილი წესები, კოდექსის თავისებურებათა გათვალისწინებით — ანუ პროცესი მედიაციის ზოგადი რეჟიმით მიმდინარეობს, სასამართლო ფორმის სპეციფიკით: მედიატორის სტატუსი, კონფიდენციალურობა და მორიგების ფორმა ერთიანი წესებით განისაზღვრება, ხოლო საქმე სასამართლოს საქმეთა ნუსხაში რჩება. ამ გზით მხარე ინარჩუნებს სასამართლოს გარანტიებს და ამავდროულად იღებს მოლაპარაკების სივრცეს.
რომელი დავები შეიძლება გადაეცეს მედიატორს
მუხლი 187-3 წრეს ზუსტად განსაზღვრავს. სასამართლო მედიაცია შეიძლება გავრცელდეს საოჯახო სამართლებრივ დავებზე — გარდა შვილად აყვანასთან, მის ბათილად ცნობასა და გაუქმებასთან, მშობლის უფლების შეზღუდვასა და ჩამორთმევასთან, აგრეთვე ქალთა მიმართ ძალადობასთან ან/და ოჯახში ძალადობასთან დაკავშირებული დავებისა; სამემკვიდრეო და სამეზობლო სამართლებრივ დავებზე; შრომით დავებზე, გარდა კოლექტიური დავისა; საზიარო უფლების რეალიზაციასთან დაკავშირებულ დავებზე; ქონებრივ დავებზე, თუ დავის საგნის ღირებულება 20000 ლარს არ აღემატება; საბანკო დაწესებულებების, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისა და არასაბანკო სადეპოზიტო დაწესებულებების სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე დავებზე, თუ ღირებულება 10000 ლარს არ აღემატება; არაქონებრივ დავებზე; და ნებისმიერ სხვა დავაზე — მხარეთა თანხმობის შემთხვევაში. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში დავა მედიატორს შეიძლება გადაეცეს საქმის განხილვის ნებისმიერ სტადიაზე — მოსამართლეს ეს გზა პრაქტიკულად ყოველთვის ხელმისაწვდომია, თუ მხარეები თანხმდებიან დავის მშვიდობიან მოგვარებაზე. ჩამოთვლილ კატეგორიებზე კი მოსამართლე გარემოებებს წინასწარ აფასებს და გადაწყვეტილებას მხარეთა თანხმობის გარეშე იღებს, ხოლო თუ იმავე დავაზე კერძო მედიაცია უშედეგოდ დასრულდა — მხარეთა თანხმობით.
სასამართლო მედიაციის ვადა
მუხლი 187-5 პროცესს მკაფიო დროითი ჩარჩო აძლევს: სასამართლო მედიაციის ვადაა 45 დღე, რომლის განმავლობაშიც სულ მცირე 2 შეხვედრა უნდა გაიმართოს. ვადის დენა იწყება საქმის მედიატორისთვის განაწილების მომენტიდან — ანუ არა სარჩელის შეტანიდან, არამედ კონკრეტულ მედიატორთან მოხვედრის მომენტიდან. ეს ვადა მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება გაგრძელდეს იმავე ვადით, რაც პრაქტიკაში კიდევ 45 დღის რეზერვს ნიშნავს რთული დავებისთვის. ვადის ამოწურვისას მედიაცია წყდება და საქმე სასამართლოს ბრალდებას უბრუნდება. მხარისთვის ეს ნიშნავს, რომ 45-დღიანი ფანჯარი წინასწარ უნდა იყოს დაგეგმილი: შეხვედრების რიცხვი, მტკიცებულებების მომზადება და მორიგების პროექტი ამ ვადაში ჯდება მხოლოდ მაშინ, თუ პროცესს დაუყოვნებლივ იწყებენ.
ხშირად დასმული კითხვები
სასამართლო მედიაციის მექანიზმთან დაკავშირებით მხარეებს ყველაზე ხშირად ეს საკითხები აინტერესებთ, რადგან სწორედ ისინი განსაზღვრავს, ღირს თუ არა ამ გზის არჩევა.
გასაჩივრდება თუ არა მედიატორისთვის გადაცემის განჩინება?
არა — საქმის მედიატორისათვის გადაცემის შესახებ განჩინება არ გასაჩივრდება. მხარის ენერგია უკეთესია მედიაციის შიგნით პოზიციის წარმართვას დაეთმოს, ვიდრე ამ გადაწყვეტილების გადახედვას — და სწორედ ამ ეტაპზე იწყება მორიგების რეალური შანსი.
რომელი ქონებრივი დავები ექვემდებარება სასამართლო მედიაციას?
ქონებრივი დავები, თუ დავის საგნის ღირებულება 20000 ლარს არ აღემატება. სესხის ხელშეკრულებებიდან გამომდინარე დავებისთვის საბანკო დაწესებულებებთან, მიკროსაფინანსო და არასაბანკო სადეპოზიტო ორგანიზაციებთან ზღვარი 10000 ლარია.
სჭირდება თუ არა მხარეთა თანხმობა გადაცემისთვის?
დამოკიდებულია კატეგორიაზე: ჩამოთვლილ დავებზე მოსამართლე წინასწარ აფასებს გარემოებებს და გადაწყვეტილებას თანხმობის გარეშე იღებს, ხოლო ნებისმიერ სხვა დავაზე გადაცემა მხარეთა თანხმობით ხდება; თუ კერძო მედიაცია უშედეგოდ დასრულდა, სასამართლო მედიაცია მხარეთა თანხმობით გადაიცემა.
რამდენი ხანი გრძელდება სასამართლო მედიაცია?
45 დღე, ამ პერიოდში სულ მცირე 2 შეხვედრის ჩატარებით; ვადა იწყება საქმის მედიატორისთვის განაწილების მომენტიდან და მხარეთა შეთანხმებით შეიძლება იმავე ვადით გაგრძელდეს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ შევაფასებთ, ჯდება თუ არა თქვენი დავა სასამართლო მედიაციის კატეგორიაში და ღირს თუ არა ამ გზის არჩევა სასამართლო განხილვასთან შედარებით; მოვამზადებთ პოზიციას მედიაციისთვის — მიზნებით, დათმობის ზღვრებით და მორიგების პროექტით; წარმოგადგენთ შეხვედრებზე და დავიზღვრავთ ვადების კონტროლს; მორიგების მიღწევისას კი დავრწმუნდებით, რომ სამედიაციო მორიგება წერილობითია და ყველა საჭირო ხელმოწერით არის გაფორმებული. მიმართეთ სარჩელის შეტანამდე ან მისი მსვლელობისას — და მიიღეთ თქვენი საქმისთვის კონკრეტული, დოკუმენტებზე დაყრდნობილი რეკომენდაცია.