ადვოკატის როლი აპელაციის ინსტანციაში
მეორე ინსტანციის სასამართლოში საქმის განხილვა განსაკუთრებულ სიზუსტეს მოითხოვს: სააპელაციო სასამართლო უპირველეს ყოვლისა საჩივრის დასაშვებობასა და არგუმენტაციის ხარისხს აფასებს, ხოლო პროცესული შეცდომა ამ ეტაპზე ხშირად შეუქცევადია. საადვოკატო საქმიანობის შესახებ საქართველოს კანონი ზუსტად განსაზღვრავს, რა უფლებები აქვს ადვოკატს, რა საფუძველზე ახორციელებს იგი საქმიანობას და რა გარანტიებით არის დაცული მისი დამოუკიდებლობა — ეს სამივე კომპონენტი განსაზღვრავს წარმომადგენლობის ხარისხს სააპელაციო სასამართლოში.
ქვემოთ ავღწერთ, რას მოიცავს საადვოკატო საქმიანობა, რა უფლებებით სარგებლობს ადვოკატი და როგორ ფორმდება მისი უფლებამოსილება.
რას მოიცავს საადვოკატო საქმიანობა
კანონის მე-2 მუხლის თანახმად, საადვოკატო საქმიანობა მოიცავს ადვოკატის მიერ იურიდიული რჩევის მიცემას იმ პირისათვის, რომელმაც მას დახმარებისათვის მიმართა — კლიენტისათვის. იგივე ნორმა ადვოკატის უფლებამოსილებას ავრცელებს კლიენტის წარმომადგენლობაზე საკონსტიტუციო დავის, სისხლის, სამოქალაქო ან ადმინისტრაციული სამართლის საქმეზე — სასამართლოში, არბიტრაჟში, დაკავებისა და გამოძიების ორგანოებში. გარდა ამისა, ადვოკატი ახორციელებს მესამე პირის მიმართ სამართლებრივი დოკუმენტების მომზადებას და კლიენტის სახელით ნებისმიერი დოკუმენტაციის წარდგენას, ისევე როგორც ისეთი იურიდიული დახმარების გაწევას, რომელიც არ უკავშირდება მესამე პირის წინაშე წარმომადგენლობას. აპელაციის კონტექსტში ეს ნიშნავს, რომ ადვოკატის მომსახურება არ ამოიწურება მხოლოდ საჯდომზე გამოსვლით — იგი მოიცავს სააპელაციო საჩივრის მომზადებას, დოკუმენტაციის წარდგენას და საჭიროების შემთხვევაში რჩევის მიცემას პროცესის ყველა ეტაპზე.
ადვოკატის უფლებები
კანონის მე-4 მუხლი ადგენს ადვოკატის უფლებათა ჩამონათვალს, რომელიც სასამართლო წარმომადგენლობის საფუძველს წარმოადგენს:
- წარადგინოს და დაიცვას კლიენტი, მისი უფლებები და თავისუფლებები საკონსტიტუციო, უზენაეს და საერთო სასამართლოებში, არბიტრაჟში და გამოძიების ორგანოებში, სხვა ფიზიკურ და იურიდიულ პირებთან;
- კლიენტის ინტერესების დაცვის მიზნით, კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოითხოვოს და მიიღოს საადვოკატო საქმიანობისათვის საჭირო დოკუმენტები, ცნობები და სხვა ფაქტობრივი მონაცემები;
- დაუბრკოლებლად, ნებისმიერ დროს და კონტროლის გარეშე, სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობით დადგენილი წესით, პირისპირ შეხვდეს დაკავებულ, დაპატიმრებულ ან თავისუფლების სხვაგვარი შეზღუდვის ადგილებში მოთავსებულ პირს და იქონიოს მასთან მიმოწერა;
- ისარგებლოს საპროცესო კანონმდებლობით გათვალისწინებული სხვა უფლებებით.
ამავე მუხლით განსაზღვრულია, რომ ადვოკატის საქმიანობა შეიძლება შეიზღუდოს მხოლოდ კანონით — არც სასამართლოს, არც სხვა ორგანოს არ აქვს უფლება, კანონით დადგენილი საზღვრების გარეშე შეზღუდოს ადვოკატის მოქმედება სააპელაციო პროცესში.
წარმომადგენლობის საფუძველი — ხელშეკრულება, მინდობილობა, ორდერი
კანონის 19-ე მუხლის თანახმად, ადვოკატი საადვოკატო საქმიანობას ახორციელებს ხელშეკრულების საფუძველზე — სწორედ ხელშეკრულება განსაზღვრავს მომსახურების ფარგლებს და იმ მოქმედებათა წრეს, რომლებზედაც კლიენტი ადვოკატს ავალებს. გამოძიების ორგანოებში ან საქმის სასამართლოში განხილვისას ადვოკატი ვალდებულია საადვოკატო საქმიანობის უფლების დამადასტურებელ მოწმობასთან ერთად წარადგინოს კლიენტის მიერ გაცემული დოკუმენტი — მინდობილობა ან ორდერი. კანონი ასევე ითვალისწინებს შემთხვევას, როცა არასამეწარმეო იურიდიული პირი თავისი საწესდებო მიზნების მისაღწევად უფასო იურიდიული დახმარების საგრანტო ან სახელმწიფო პროგრამას ახორციელებს — ამ დროს მას უფლება აქვს ადვოკატთან ხელშეკრულების საფუძველზე გასცეს ორდერი. ადვოკატის ორდერის ნიმუშს შეიმუშავებს და ამტკიცებს საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის აღმასრულებელი საბჭო.
მოვალეობები კლიენტის წინაშე და დამოუკიდებლობის გარანტიები
კანონის მე-6 მუხლის მიხედვით, ადვოკატს უფლება აქვს კლიენტის ინტერესების დასაცავად გამოიყენოს ყველა საშუალება, რომელიც აკრძალული არ არის კანონმდებლობით ან პროფესიული ეთიკის ნორმებით. ამავდროულად, ადვოკატი ვალდებულია დროულად მიაწოდოს კლიენტს ყველა ინფორმაცია და განუმარტოს ყველა შესაძლო ფინანსური ვალდებულება, რომელიც დაკავშირებულია მისი საქმის წარმოებასთან — ეს მოთხოვნა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აპელაციაში, სადაც სახელმწიფო ბაჟი და ხარვეზის შევსების ვადები დამატებით ხარჯებს ქმნის.
დამოუკიდებლობის გარანტიები განსაზღვრულია კანონის 38-ე მუხლით: ადვოკატი საადვოკატო საქმიანობას დამოუკიდებლად ახორციელებს, დაუშვებელია მის საქმიანობაში არამართლზომიერი ჩარევა, საქმიანობისათვის ხელის შეშლა, ადვოკატზე სახელმწიფო ორგანოს ან სხვა პირის არასათანადო ზემოქმედება, მისი დაშინება, შევიწროება, იძულება, დევნა, ზეწოლა, მორალური ან მატერიალური ზიანის მიყენება, ძალადობა ან ძალადობის მუქარა. ადვოკატები კანონის წინაშე თანასწორნი არიან. ადვოკატი ვერ დაიკითხება მოწმედ იმ საქმეზე, რომელშიც იგი მონაწილეობდა როგორც ადვოკატი. ადვოკატს არ დაეკისრება პასუხისმგებლობა იმ განცხადებისათვის, რომელიც მან ზეპირად ან წერილობით წარუდგინა სასამართლოს ან ადმინისტრაციულ ორგანოს კლიენტის ინტერესებიდან გამომდინარე. კონფიდენციალურია ნებისმიერი ინფორმაცია, რომელიც ადვოკატმა მიიღო კლიენტისგან, ადვოკატსა და კლიენტს შორის წარმოებული საუბრის მიყურადება და ჩაწერა დაუშვებელია, ხოლო მათ შორის მიმოწერა ხელშეუხებელია.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
რა დოკუმენტი ადასტურებს ადვოკატის უფლებამოსილებას სასამართლოში?
სასამართლოში განხილვისას ადვოკატი წარადგენს საადვოკატო საქმიანობის უფლების დამადასტურებელ მოწმობას და კლიენტის მიერ გაცემულ მინდობილობას ან ორდერს. თვით საქმიანობა კი ხელშეკრულებაზე ეფუძნება.
აქვს თუ არა ადვოკატს უფლება, მიიღოს დოკუმენტები და ცნობები კლიენტის საქმეზე?
დიახ. კლიენტის ინტერესების დაცვის მიზნით ადვოკატს უფლება აქვს, კანონმდებლობით დადგენილი წესით მოითხოვოს და მიიღოს საადვოკატო საქმიანობისათვის საჭირო დოკუმენტები, ცნობები და სხვა ფაქტობრივი მონაცემები.
არის თუ არა კონფიდენციალური ინფორმაცია, რომელიც ადვოკატმა კლიენტისგან მიიღო?
დიახ. კონფიდენციალურია ნებისმიერი ასეთი ინფორმაცია. ადვოკატსა და კლიენტს შორის საუბრის მიყურადება და ჩაწერა დაუშვებელია, მათ შორის მიმოწერა კი ხელშეუხებელია.
შეიძლება თუ არა ადვოკატის პასუხისმგებლობა მის მიერ სასამართლოსთვის წარდგენილ განცხადებაზე?
არა. ადვოკატს არ დაეკისრება პასუხისმგებლობა განცხადებისათვის, რომელიც მან წარუდგინა სასამართლოს ან ადმინისტრაციულ ორგანოს კლიენტის ინტერესებიდან გამომდინარე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე გაერთიანებულია კვალიფიციური ადვოკატები, რომლებიც სააპელაციო სასამართლოში წარმომადგენლობის სრულ სპექტრს სთავაზობენ კლიენტს: სააპელაციო საჩივრის შედგენიდან საჯდომზე წარმომადგენლობამდე. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე, აღწერეთ თქვენი საქმე და მიიღეთ იურიდიული რჩევა იმის შესახებ, რომელი სახის წარმომადგენლობა იქნება თქვენს შემთხვევაში ყველაზე ეფექტიანი. ჩვენი ადვოკატები დაიცავენ თქვენს ინტერესებს კანონით გათვალისწინებული ყველა საშუალებით და უზრუნველყოფენ პროცესული ვადების მკაცრ დაცვას.