სახელმწიფო აუცილებლობისთვის გასხვისება (იგივე ექსპროპრიაცია) არის პროცესი, როდესაც სახელმწიფო კერძო მესაკუთრეს ართმევს ქონებას საზოგადოებრივი საჭიროებისთვის (მაგალითად, გზის, გაზსადენის ან ელექტროგადამცემი ხაზის გასაყვანად). მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფოს აქვს ამის უფლება, საქართველოს კონსტიტუცია გარანტიას იძლევა, რომ ეს მოხდება მხოლოდ „სათანადო და სამართლიანი ანაზღაურების“ სანაცვლოდ. ხშირად, სახელმწიფო სთავაზობს მესაკუთრეს თანხას, რომელიც რეალურ საბაზრო ღირებულებაზე ნაკლებია, ან არ ითვალისწინებს მიუღებელ შემოსავალს (მაგ. ბაღის განადგურებას). მესაკუთრეები ხშირად გრძნობენ თავს დაუცველად სახელმწიფო მანქანის წინაშე. Legal.ge გთავაზობთ წვდომას ადვოკატებზე, რომლებიც სპეციალიზდებიან ექსპროპრიაციის საქმეებზე. ისინი დაგეხმარებიან მოლაპარაკებებში სახელმწიფოსთან და, საჭიროების შემთხვევაში, სასამართლო გზით მოიპოვებენ ღირსეულ კომპენსაციას თქვენი ქონების სანაცვლოდ.
რას მოიცავს ექსპროპრიაციის სერვისი?
მომსახურება მიზნად ისახავს მესაკუთრის უფლებების დაცვას სახელმწიფოს მიერ ქონების წართმევის პროცესში. ის მოიცავს:
- კომპენსაციის ოდენობის გაზრდა: ალტერნატიული აუდიტორული დასკვნის მომზადება და სახელმწიფოს მიერ შემოთავაზებული დაბალი ფასის გასაჩივრება.
- აუცილებლობის დასაბუთების შემოწმება: დავა იმაზე, რეალურად არსებობს თუ არა „გადაუდებელი საზოგადოებრივი საჭიროება“, რაც ექსპროპრიაციის საფუძველია.
- მოლაპარაკება: სახელმწიფოს წარმომადგენლებთან (მაგ. საგზაო დეპარტამენტი) მოლაპარაკება ნებაყოფლობით გამოსყიდვაზე უკეთესი პირობებით.
- სასამართლო წარმომადგენლობა: ექსპროპრიაციის უფლების მიენიჭების შესახებ სასამართლო განხილვაში მონაწილეობა და კომპენსაციის ოდენობაზე დავა.
- ნარჩენი ქონების ღირებულების დაცვა: თუ სახელმწიფო იღებს ნაკვეთის მხოლოდ ნაწილს და დარჩენილი ნაწილი გამოუსადეგარი ხდება, მოთხოვნა მთლიანი ნაკვეთის გამოსყიდვაზე.
რეალური სიტუაციები, როდესაც გჭირდებათ ადვოკატი
მაგალითად, ავტობანი გადის თქვენს ვენახზე. სახელმწიფო გთავაზობთ მიწის ფასს, მაგრამ არ გინაზღაურებთ ვაზის ღირებულებას და მომავალი წლების მოსავალს. ადვოკატი მოიწვევს აგრო-აუდიტორს და სასამართლოში დაამტკიცებს, რომ კომპენსაცია უნდა მოიცავდეს ბიზნესის ზარალსაც. მეორე მაგალითი: მაღალი ძაბვის ხაზი გადის თქვენი სახლის თავზე. სახელმწიფო არ იღებს მიწას საკუთრებაში, არამედ აწესებს სერვიტუტს, რაც ცხოვრებას გაუსაძლისს ხდის. ადვოკატი დაგეხმარებათ მოითხოვოთ სრული კომპენსაცია ან სახლის გამოსყიდვა, რადგან ქონება უფასურდება.
საქართველოს საკანონმდებლო ჩარჩო
ექსპროპრიაცია რეგულირდება „საქართველოს კონსტიტუციით“ (მუხლი 19) და კანონით „აუცილებელი საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის საკუთრების ჩამორთმევის წესის შესახებ“. ექსპროპრიაციის უფლებას ანიჭებს სასამართლო ან ეკონომიკის სამინისტრო (გადაუდებელი აუცილებლობისას). კანონი ადგენს, რომ ანაზღაურება უნდა იყოს სრული და სამართლიანი, საბაზრო ღირებულების შესაბამისი. პრაქტიკაში ხშირად გამოიყენება წესი, რომ მესაკუთრეს ეკუთვნის საბაზრო ღირებულება პლუს 10% უხერხულობისთვის, თუმცა ეს ყოველთვის ავტომატურად არ ხდება და ბრძოლას მოითხოვს.
პროცესის მიმდინარეობა: ნაბიჯ-ნაბიჯ
1. შეტყობინება: იღებთ წერილს ექსპროპრიატორისგან (სახელმწიფო) შეთავაზებით. 2. შეფასება: დამოუკიდებელი ექსპერტი აფასებს ქონებას რეალურ საბაზრო ფასად. 3. მოლაპარაკება: ადვოკატი ცდილობს გაზარდოს თანხა სასამართლოს გარეშე. 4. სასამართლო: თუ შეთანხმება ვერ შედგა, სახელმწიფო მიმართავს სასამართლოს ექსპროპრიაციის უფლებისთვის. ამ ეტაპზე ადვოკატი იბრძვის კომპენსაციის გაზრდისთვის. 5. გადახდა: თანხის დეპონირება და ქონების გადაცემა.
რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
სახელმწიფოსთან დავა რთულია, რადგან მათ დიდ რესურსი აქვთ. მარტო ბრძოლა ხშირად წაგებიანია. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებსაც აქვთ გამოცდილება საგზაო დეპარტამენტთან და ენერგოკომპანიებთან დავებში. მათ იციან, როგორ გამოიყენონ კანონი, რომ მიიღოთ მაქსიმალური ანაზღაურება.
განახლდა: ...