შიდა გადაწყვეტილების აღსრულების საფუძველი
სასამართლოს გადაწყვეტილება მაშინ ახდენს თავის დანიშნულებას, როცა ის აღსრულებულია. აღსრულების შესახებ საქართველოს კანონი აწესრიგებს, რომელი აქტები ექვემდებარება იძულებით აღსრულებას, რა პირობებით იხსნება სააღსრულებო წარმოება და ვინ უზრუნველყოფს აღსრულების ღონისძიებებს. შიდა — საქართველოს სასამართლოებისა და ადმინისტრაციული ორგანოების — მიერ გამოტანილი აქტების აღსრულება ამ სისტემის ძირითადი ნაწილია, და კრედიტორისთვის მისი სწორად გამოყენება ხშირად წყვეტს, მიიღებს თუ არა ის რეალურ შედეგს მოვალისგან.
აღსრულების ქვემდებარე აქტების კატალოგი
კანონის მე-2 მუხლი განსაზღვრავს იმ აქტების ჩამონათვალს, რომლებიც ამ კანონით დადგენილი წესით აღსრულებას ექვემდებარება:
- სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეებზე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, განჩინება და დადგენილება;
- სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენი — ჯარიმის, ქონების ჩამორთმევისა და დაზარალებულის კომპენსაციის დაკისრების ნაწილში;
- სასამართლოს მიერ დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცეული გადაწყვეტილება;
- სასამართლოს ბრძანება ლიზინგის საგნის დაბრუნების შესახებ;
- სანოტარო აქტი და გირავნობის მოწმობა;
- არბიტრაჟის გადაწყვეტილება;
- ადმინისტრაციული ორგანოების ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ჯარიმის დაკისრების შესახებ;
- ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც საქართველოსთვის სავალდებულოა;
- სამედიაციო მორიგება, რომლის აღსასრულებლადაც გამოტანილია სასამართლოს განჩინება და გაცემულია სააღსრულებო ფურცელი.
ეს კატალოგი დახურულია — სხვა აქტი იძულებით აღსრულებას არ ექვემდებარება, თუ კანონი პირდაპირ არ ითვალისწინებს. კრედიტორისთვის ეს ნიშნავს, რომ აღსრულებაში მიმართვამდე ჯერ უნდა გადაამოწმოს, თუ რომელ საფუძველზე დგას მისი მოთხოვნა: ხომ არ მოითხოვს საქმე სააღსრულებო ფურცლის გამოწერას სასამართლოსგან, თუ საკმარისია ისეთი დოკუმენტი, როგორიც გირავნობის მოწმობაა — ამ გადაწყვეტილებამ შეიძლება კვირებით შეამციროს პროცესი.
სააღსრულებო ფურცელი და აღსრულების დაწყება
კანონის მე-20 მუხლის თანახმად, სააღსრულებო წარმოება არ დაიშვება სააღსრულებო ფურცლის გარეშე, გარდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების, გირავნობის მოწმობის, ლიზინგის მოწმობისა და დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების აღსრულებასთან დაკავშირებული საქმეებისა. სააღსრულებო ფურცელი გაიცემა იმ გადაწყვეტილებაზე, რომელიც ამ კანონით ექვემდებარება აღსრულებას, და კრედიტორზე გაიცემა. აღსრულების ეროვნული ბიურო სააღსრულებო წარმოებას იწყებს იძულებითი აღსრულების შესახებ კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე. გამონაკლისია ის შემთხვევები, როცა განცხადება აღარ წარდგება: მაგალითად, თუ გამარტივებული წარმოებისას ფულადი თანხის დავალიანების გადახდევინების თაობაზე მოთხოვნებთან დაკავშირებით წინასწარ მოთხოვნილი იყო დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების აღსრულება. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ აღსრულება შეიძლება დაიწყოს მხოლოდ მაშინ, თუ პირები, რომელთა სასარგებლოდ და საწინააღმდეგოდ უნდა მოხდეს აღსრულება, კონკრეტულად არიან დასახელებული სააღსრულებო ფურცელში; იპოთეკით ან რეგისტრირებული გირავნობით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის შემთხვევაში კი იძულებითი აღსრულება იმ ქონების მესაკუთრის მიმართაც წარმოებს, რომელიც ფურცელში მოხსენიებულ მოვალეს არ წარმოადგენს — მართალია, მოვალის უფლებამონაცვლეობის პრეზუმფციით. თუ გადაწყვეტილებით გათვალისწინებულია კრედიტორის მოთხოვნის ზრდა ძირითად თანხაზე სარგებლის ან/და საურავის დარიცხვის შედეგად, სააღსრულებო წარმოების დაწყების დღიდან ეს დარიცხვა წყდება — გარდა საგადასახადო მოთხოვნისა და დაგროვებითი პენსიის შესახებ კანონით განსაზღვრული საურავისა — და მხოლოდ ბიუროს მიერ ფურცლის კრედიტორისთვის დაბრუნების შემდეგ გაგრძელდება.
აღსრულების საფასური
აღსრულების საფასური არის აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ გაწეული მომსახურებისთვის კანონმდებლობით დადგენილი სავალდებულო გადასახდელი, რომელიც ბიუროს ანგარიშზე ირიცხება. საფასურის ოდენობასა და გადახდის წესს განსაზღვრავს საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ბრძანება, ხოლო საფასურის გადახდა ეკისრება მოვალეს — ეს გარემოება კრედიტორმა ღონისძიებების დაგეგმვისას უნდა გაითვალისწინოს. თანხის გადახდევინების საქმეზე გადასახდელი საფასური აღსასრულებელი მოთხოვნის 7%-ს არ უნდა აღემატებოდეს და 50 ლარზე ნაკლები არ უნდა იყოს, ხოლო კრედიტორის მიერ სააღსრულებო ფურცლის ბიუროში შეტანისას გადასახდელი წინასწარი საფასური — მოთხოვნის 2%-ს არ უნდა აღემატებოდეს და ასევე 50 ლარზე ნაკლები არ უნდა იყოს. ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილებებთან დაკავშირებულ საქმეებზე საფასური საერთოდ არ გადაიხდევინება.
მოძრავ ქონებაზე ყადაღა — აღსრულების ძირითადი ღონისძიება
კანონის მე-40 მუხლი განსაზღვრავს ყადაღის დადების საერთო წესს: მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ნიშნავს მოვალის ქონების აღწერას, განკარგვის — გასხვისების, დაგირავების, ქირავნობისა და იჯარის — აკრძალვის გამოცხადებას ან/და ქონების შესანახავად გადაცემას. აღმასრულებელი ყადაღადადებულ ნივთებს აღნუსხავს ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში, ხოლო ყადაღის დადების შემდეგ დადებული გარიგება ბათილია. ეს გარემოება მოვალისთვის ნიშნავს, რომ ყადაღადადებული ქონების ნებისმიერი „გაყიდვა“ იურიდიულ შედეგს არ აღწევს, და შემძენ პირსაც რისკის ქვეშ აყენებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ისმის.
შეიძლება თუ არა აღსრულება სააღსრულებო ფურცლის გარეშე?
როგორც წესი, არა — წარმოება ფურცლის გარეშე არ დაიშვება. გამონაკლისია, მაგალითად, ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება, გირავნობისა და ლიზინგის მოწმობები.
რას ნიშნავს განაცხადის აღარ წარდგენა?
თუ გამარტივებულ წარმოებაში წინასწარ იყო მოთხოვნილი დავალიანების გადახდევინების ბრძანების აღსრულება, კრედიტორი აღარ წარადგენს განცხადებას აღსრულების დაწყების მოთხოვნით.
ვინ იხდის აღსრულების საფასურს?
საფასურის გადახდა ეკისრება მოვალეს; ოდენობას განსაზღვრავს იუსტიციის მინისტრის ბრძანება.
რა ხდება ყადაღის შემდეგ დადებულ გარიგებასთან?
ის ბათილია — ყადაღადადებულ მოძრავ ქონებაზე განკარგვა კანონიერ შედეგს არ აძლევს.
როდის ატყობინებს ბიურო მოვალეს წარმოების დაწყების შესახებ?
სააღსრულებო წარმოების დაწყებიდან არა უგვიანეს 5 დღისა. ინფორმირებიდან 7 დღის ვადაში მოთხოვნის ნებაყოფლობითი შესრულებისას მოვალეს მხოლოდ კრედიტორის მიერ წინასწარ გადახდილი საფასურის შესაბამისი ნაწილი დაეკისრება, ნებაყოფლობით შეუსრულებლობის შემთხვევაში კი — აღსრულების საფასური სრული ოდენობით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
შიდა გადაწყვეტილების აღსრულება მოითხოვს სააღსრულებო ფურცლის სწორ მოპოვებას, განცხადების დროულ წარდგენას და აღსრულების ღონისძიებების გააზრებულ მართვას. Legal.ge-ზე შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ გამოცდილ იურისტს, რომელიც დაგეხმარებით აღსრულების პროცესის თითოეულ ეტაპზე — ფურცლის მიღებიდან ყადაღის დადებამდე. შეავსეთ მოთხოვნა საიტზე და მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება.