შიდა გადაწყვეტილების აღსრულება

შიდა გადაწყვეტილების აღსრულების საფუძველი

სასამართლოს გადაწყვეტილება მაშინ ახდენს თავის დანიშნულებას, როცა ის აღსრულებულია. აღსრულების შესახებ საქართველოს კანონი აწესრიგებს, რომელი აქტები ექვემდებარება იძულებით აღსრულებას, რა პირობებით იხსნება სააღსრულებო წარმოება და ვინ უზრუნველყოფს აღსრულების ღონისძიებებს. შიდა — საქართველოს სასამართლოებისა და ადმინისტრაციული ორგანოების — მიერ გამოტანილი აქტების აღსრულება ამ სისტემის ძირითადი ნაწილია, და კრედიტორისთვის მისი სწორად გამოყენება ხშირად წყვეტს, მიიღებს თუ არა ის რეალურ შედეგს მოვალისგან.

აღსრულების ქვემდებარე აქტების კატალოგი

კანონის მე-2 მუხლი განსაზღვრავს იმ აქტების ჩამონათვალს, რომლებიც ამ კანონით დადგენილი წესით აღსრულებას ექვემდებარება:

• სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეებზე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, განჩინება და დადგენილება;
• სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენი — ჯარიმის, ქონების ჩამორთმევისა და დაზარალებულის კომპენსაციის დაკისრების ნაწილში;
• სასამართლოს მიერ დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცეული გადაწყვეტილება;
• სასამართლოს ბრძანება ლიზინგის საგნის დაბრუნების შესახებ;
• სანოტარო აქტი და გირავნობის მოწმობა;
• არბიტრაჟის გადაწყვეტილება;
• ადმინისტრაციული ორგანოების ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტები ჯარიმის დაკისრების შესახებ;
• ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილება, რომელიც საქართველოსთვის სავალდებულოა;
• სამედიაციო მორიგება, რომლის აღსასრულებლადაც გამოტანილია სასამართლოს განჩინება და გაცემულია სააღსრულებო ფურცელი.

ეს კატალოგი დახურულია — სხვა აქტი იძულებით აღსრულებას არ ექვემდებარება, თუ კანონი პირდაპირ არ ითვალისწინებს. კრედიტორისთვის ეს ნიშნავს, რომ აღსრულებაში მიმართვამდე ჯერ უნდა გადაამოწმოს, თუ რომელ საფუძველზე დგას მისი მოთხოვნა: ხომ არ მოითხოვს საქმე სააღსრულებო ფურცლის გამოწერას სასამართლოსგან, თუ საკმარისია ისეთი დოკუმენტი, როგორიც გირავნობის მოწმობაა — ამ გადაწყვეტილებამ შეიძლება კვირებით შეამციროს პროცესი.

სააღსრულებო ფურცელი და აღსრულების დაწყება

კანონის მე-20 მუხლის თანახმად, სააღსრულებო წარმოება არ დაიშვება სააღსრულებო ფურცლის გარეშე, გარდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს გადაწყვეტილების, გირავნობის მოწმობის, ლიზინგის მოწმობისა და დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების აღსრულებასთან დაკავშირებული საქმეებისა. სააღსრულებო ფურცელი გაიცემა იმ გადაწყვეტილებაზე, რომელიც ამ კანონით ექვემდებარება აღსრულებას, და კრედიტორზე გაიცემა. აღსრულების ეროვნული ბიურო სააღსრულებო წარმოებას იწყებს იძულებითი აღსრულების შესახებ კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე. გამონაკლისია ის შემთხვევები, როცა განცხადება აღარ წარდგება: მაგალითად, თუ გამარტივებული წარმოებისას ფულადი თანხის დავალიანების გადახდევინების თაობაზე მოთხოვნებთან დაკავშირებით წინასწარ მოთხოვნილი იყო დავალიანების გადახდევინების შესახებ ბრძანების აღსრულება. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ აღსრულება შეიძლება დაიწყოს მხოლოდ მაშინ, თუ პირები, რომელთა სასარგებლოდ და საწინააღმდეგოდ უნდა მოხდეს აღსრულება, კონკრეტულად არიან დასახელებული სააღსრულებო ფურცელში; იპოთეკით ან რეგისტრირებული გირავნობით უზრუნველყოფილი მოთხოვნის შემთხვევაში კი იძულებითი აღსრულება იმ ქონების მესაკუთრის მიმართაც წარმოებს, რომელიც ფურცელში მოხსენიებულ მოვალეს არ წარმოადგენს — მართალია, მოვალის უფლებამონაცვლეობის პრეზუმფციით. თუ გადაწყვეტილებით გათვალისწინებულია კრედიტორის მოთხოვნის ზრდა ძირითად თანხაზე სარგებლის ან/და საურავის დარიცხვის შედეგად, სააღსრულებო წარმოების დაწყების დღიდან ეს დარიცხვა წყდება — გარდა საგადასახადო მოთხოვნისა და დაგროვებითი პენსიის შესახებ კანონით განსაზღვრული საურავისა — და მხოლოდ ბიუროს მიერ ფურცლის კრედიტორისთვის დაბრუნების შემდეგ გაგრძელდება.