სტუდენტის გადასვლა ერთი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებიდან მეორეში, კრედიტების აღიარება და გაცვლითი პროგრამებით სწავლის სტატუსის დაცვა „უმაღლესი განათლების შესახებ“ კანონის მუხლი 43-ით, მუხლი 50-1-ით და მუხლი 49-2-ით რეგულირდება. ტერმინი „აკადემიური გადაცდომა“ ყოველდღიურ მეტყველებაში ხშირად სხვადასხვანაირად გამოიყენება, თუმცა კანონის ჭრილში საქმე გვაქვს მობილობასთან — სტუდენტის უფლებასთან, სწავლა გააგრძელოს სხვა დაწესებულებაში და მიღებული სწავლის შედეგები აღიარებულ იქნას. ეს გვერდი განმარტავს, როდის აქვს სტუდენტს გადასვლის უფლება, ვინ წყვეტს კრედიტების აღიარებას და როგორ იცავს კანონი სტუდენტს, როცა დაწესებულება ან პროგრამა შეწყვიტა არსებობა.
გადასვლის უფლება და მისი საზღვრები
მუხლი 43-ის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტით სტუდენტს უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობითა და მიმღები უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების წესდებით დადგენილი წესით სწავლების მეორე წლიდან გადავიდეს სხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში. ეს ნიშნავს, რომ პირველი სასწავლო წლის განმავლობაში ჩვეულებრივი მობილობა კანონით ჯერ არ არის გათვალისწინებული — გადასვლის საერთო წესი მეორე წლიდან იწყება, ხოლო დანარჩენს დაწესებულებათა წესდებები აწესრიგებს.
თუმცა არსებობს გამონაკლისი, რომელიც პირველკურსელებსაც იცავს: მუხლი 43-ის პირველი პუნქტის შემდეგ დართული ნორმით, თუ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ლიკვიდირებულ იქნა უფლებამონაცვლის განსაზღვრის გარეშე, დაკარგა ავტორიზაცია ან საგანმანათლებლო პროგრამა აღარ ხორციელდება, სტუდენტს მობილობის უფლება წარმოეშობა ამ დაწესებულებაში სწავლის პერიოდის ხანგრძლივობის მიუხედავად. აქ გადამწყვეტი არა სტუდენტის სასწავლო სტაჟია, არამედ ის, რომ დაწესებულებამ ან პროგრამამ არსებობა შეწყვიტა.
კრედიტების აღიარება — გადაცდომის რეალური შინაარსი
მუხლი 50-1 განსაზღვრავს, რომ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება უფლებამოსილია აღიაროს აკადემიური უმაღლესი განათლების შესაბამისი საფეხურის საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში პირის მიერ მიღწეული სწავლის შედეგები იმავე საფეხურის სხვა საგანმანათლებლო პროგრამის დაძლევით, შესაბამისი კვალიფიკაციის მინიჭების მიზნებისათვის. აღიარებას ექვემდებარება იმ უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში მიღებული კრედიტები, რომელზე ჩარიცხვა და სწავლება ხდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
კრედიტების აღიარების მიზნით დაწესებულება ადგენს პირის მიერ იმავე საფეხურის სხვა პროგრამის ფარგლებში მიღწეული სწავლის შედეგების შესაბამის პროგრამასთან თავსებადობას და თვითონ იღებს გადაწყვეტილებას კრედიტების აღიარების შესახებ. მნიშვნელოვანი გარანტიაა მუხლი 50-1-ის მე-4 პუნქტი: საგანმანათლებლო პროგრამებით გათვალისწინებული სასწავლო კურსების შინაარსობრივი შესწავლის შედეგად შესაძლებელია დადგინდეს ამ კურსების შესაბამისობა მათ სახელწოდებებში არსებული სხვაობის მიუხედავად — ანუ კურსის დასახელების განსხვავება არ არის კრედიტის აღუარებლობის საფუძველი, თუ შინაარსი თავსებადია.
მუხლი 50-1-ის მე-5 პუნქტი დაწესებულებას უფლებას აძლევს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაიანგარიშოს სტუდენტის დატვირთვა კრედიტებით იმ პროგრამის შემთხვევაშიც კი, რომელიც არ არის შესრულებული ევროპული კრედიტების ტრანსფერის სისტემის შესაბამისად. კრედიტების აღიარება ხდება დაწესებულების წესდებით დადგენილი წესით, ხოლო მობილობისა და უცხოეთში მიღებული განათლების აღიარების შემთხვევებში — განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მიერ დადგენილი წესით.