სტუდენტის გადასვლა ერთი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებიდან მეორეში, კრედიტების აღიარება და გაცვლითი პროგრამებით სწავლის სტატუსის დაცვა „უმაღლესი განათლების შესახებ“ კანონის მუხლი 43-ით, მუხლი 50-1-ით და მუხლი 49-2-ით რეგულირდება. ტერმინი „აკადემიური გადაცდომა“ ყოველდღიურ მეტყველებაში ხშირად სხვადასხვანაირად გამოიყენება, თუმცა კანონის ჭრილში საქმე გვაქვს მობილობასთან — სტუდენტის უფლებასთან, სწავლა გააგრძელოს სხვა დაწესებულებაში და მიღებული სწავლის შედეგები აღიარებულ იქნას. ეს გვერდი განმარტავს, როდის აქვს სტუდენტს გადასვლის უფლება, ვინ წყვეტს კრედიტების აღიარებას და როგორ იცავს კანონი სტუდენტს, როცა დაწესებულება ან პროგრამა შეწყვიტა არსებობა.
გადასვლის უფლება და მისი საზღვრები
მუხლი 43-ის პირველი პუნქტის „თ“ ქვეპუნქტით სტუდენტს უფლება აქვს, საქართველოს კანონმდებლობითა და მიმღები უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების წესდებით დადგენილი წესით სწავლების მეორე წლიდან გადავიდეს სხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში. ეს ნიშნავს, რომ პირველი სასწავლო წლის განმავლობაში ჩვეულებრივი მობილობა კანონით ჯერ არ არის გათვალისწინებული — გადასვლის საერთო წესი მეორე წლიდან იწყება, ხოლო დანარჩენს დაწესებულებათა წესდებები აწესრიგებს.
თუმცა არსებობს გამონაკლისი, რომელიც პირველკურსელებსაც იცავს: მუხლი 43-ის პირველი პუნქტის შემდეგ დართული ნორმით, თუ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ლიკვიდირებულ იქნა უფლებამონაცვლის განსაზღვრის გარეშე, დაკარგა ავტორიზაცია ან საგანმანათლებლო პროგრამა აღარ ხორციელდება, სტუდენტს მობილობის უფლება წარმოეშობა ამ დაწესებულებაში სწავლის პერიოდის ხანგრძლივობის მიუხედავად. აქ გადამწყვეტი არა სტუდენტის სასწავლო სტაჟია, არამედ ის, რომ დაწესებულებამ ან პროგრამამ არსებობა შეწყვიტა.
კრედიტების აღიარება — გადაცდომის რეალური შინაარსი
მუხლი 50-1 განსაზღვრავს, რომ უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება უფლებამოსილია აღიაროს აკადემიური უმაღლესი განათლების შესაბამისი საფეხურის საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში პირის მიერ მიღწეული სწავლის შედეგები იმავე საფეხურის სხვა საგანმანათლებლო პროგრამის დაძლევით, შესაბამისი კვალიფიკაციის მინიჭების მიზნებისათვის. აღიარებას ექვემდებარება იმ უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში მიღებული კრედიტები, რომელზე ჩარიცხვა და სწავლება ხდება საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით.
კრედიტების აღიარების მიზნით დაწესებულება ადგენს პირის მიერ იმავე საფეხურის სხვა პროგრამის ფარგლებში მიღწეული სწავლის შედეგების შესაბამის პროგრამასთან თავსებადობას და თვითონ იღებს გადაწყვეტილებას კრედიტების აღიარების შესახებ. მნიშვნელოვანი გარანტიაა მუხლი 50-1-ის მე-4 პუნქტი: საგანმანათლებლო პროგრამებით გათვალისწინებული სასწავლო კურსების შინაარსობრივი შესწავლის შედეგად შესაძლებელია დადგინდეს ამ კურსების შესაბამისობა მათ სახელწოდებებში არსებული სხვაობის მიუხედავად — ანუ კურსის დასახელების განსხვავება არ არის კრედიტის აღუარებლობის საფუძველი, თუ შინაარსი თავსებადია.
მუხლი 50-1-ის მე-5 პუნქტი დაწესებულებას უფლებას აძლევს, საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაიანგარიშოს სტუდენტის დატვირთვა კრედიტებით იმ პროგრამის შემთხვევაშიც კი, რომელიც არ არის შესრულებული ევროპული კრედიტების ტრანსფერის სისტემის შესაბამისად. კრედიტების აღიარება ხდება დაწესებულების წესდებით დადგენილი წესით, ხოლო მობილობისა და უცხოეთში მიღებული განათლების აღიარების შემთხვევებში — განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის მიერ დადგენილი წესით.
გაცვლითი პროგრამები და სტატუსის შეჩერების აკრძალვა
მუხლი 49-2 აწესრიგებს გაცვლით საგანმანათლებლო პროგრამებს. საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ვალდებულია უცხო ქვეყნის პარტნიორთან სტუდენტთა გაცვლის შესახებ ხელშეკრულების დადებამდე მიიღოს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრისგან წერილობითი ინფორმაცია იმის შესახებ, არის თუ არა უცხოური დაწესებულება აღიარებული საკუთარი ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად. ეს წინაპირობა სტუდენტს იცავს ისეთ პარტნიორთან გაცვლისაგან, რომლის დიპლომიც შემდგომ არ აღიარდება.
უცხოეთში გასული გაცვლითი პროგრამის მონაწილე სტუდენტი სწავლას აგრძელებს უცხო ქვეყნის კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ხოლო უცხოეთიდან ჩამოსული მონაწილე, რომელსაც სტუდენტის სტატუსი აქვს აღიარებულ უცხოურ დაწესებულებაში, საქართველოს პარტნიორ დაწესებულებაში სწავლას აგრძელებს შესაბამის საფეხურზე, ამ დაწესებულების ხელმძღვანელის მიერ გამოცემული აქტის საფუძველზე. გადამწყვეტი გარანტია მუხლი 49-2-ის მე-4 პუნქტშია: დაუშვებელია გაცვლითი საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში საქართველოდან წასული სტუდენტისთვის სტუდენტის სტატუსის შეჩერება. გაცვლიდან დაბრუნებული სტუდენტი სტატუსს ინარჩუნებს და სწავლას განაგრძობს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ იმ კითხვებს, რომლებიც საგანმანათლებლო დავების პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად ისმის.
როდის შეუძლია სტუდენტს სხვა დაწესებულებაში გადასვლა?
ჩვეულებრივი წესით — სწავლების მეორე წლიდან, კანონმდებლობითა და მიმღები დაწესებულების წესდებით დადგენილი წესით. თუ დაწესებულება ლიკვიდირებულ იქნა უფლებამონაცვლის გარეშე, დაკარგა ავტორიზაცია ან პროგრამა აღარ ხორციელდება, მობილობის უფლება წარმოეშობა სწავლის ხანგრძლივობის მიუხედავად.
ვინ წყვეტს კრედიტების აღიარებას?
მიმღები უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება — ის ადგენს სწავლის შედეგების თავსებადობას შესაბამის პროგრამასთან და იღებს გადაწყვეტილებას. შინაარსობრივი შესწავლის შედეგად კურსების შესაბამისობა შეიძლება დადგინდეს სახელწოდებებში არსებული სხვაობის მიუხედავად.
ჩერდება თუ არა სტატუსი გაცვლითი პროგრამით საზღვარგარეთ სწავლისას?
არა. დაუშვებელია გაცვლითი საგანმანათლებლო პროგრამის ფარგლებში საქართველოდან წასული სტუდენტისთვის სტუდენტის სტატუსის შეჩერება — სტატუსი ძალაში რჩება და დაბრუნებისას სწავლა გრძელდება.
როგორ ითვლება კრედიტები, თუ პროგრამა არ არის ევროპული კრედიტების ტრანსფერის სისტემის შესაბამისად შესრულებული?
დაწესებულება უფლებამოსილია კანონმდებლობით დადგენილი წესით გაიანგარიშოს სტუდენტის დატვირთვა კრედიტებით ასეთი პროგრამის შემთხვევაშიც — ფორმალური სისტემის სხვაობა ავტომატურად არ ანულებს სწავლის შედეგებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დაგეხმარებით მობილობის ყველა ეტაპზე: შევაფასებთ გადასვლის უფლების არსებობას, განვიხილავთ მიმღები დაწესებულების წესდებას, დაგეხმარებით კრედიტების აღიარებაზე უარის გასაჩივრებაში და დავიცავთ თქვენს სტატუსს გაცვლითი პროგრამის დროს. დაგვიკავშირდით — პირველ კონსულტაციაზე შევადგენთ თქვენი სიტუაციის სამართლებრივ გეგმას.