უცხოურ სკოლასთან ან უცხოურ საგანმანათლებლო მომსახურებასთან დაკავშირებული კონსულტაცია საქართველოში ორ რეალურ სამართლებრივ საკითხზეა აგებული: უცხოეთში მიღებული განათლების აღიარებაზე და უცხო ქვეყნის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ფილიალის საქართველოში მოღვაწეობაზე. ორივე საკითხი კანონითაა განსაზღვრული, და ორივეს თავისი წესი და საკუთარი უფლებამოსილი ორგანო ჰყავს. ამ გვერდზე ვხსნით ამ ორ ბილიკს — ვინ აცნობს უცხოურ განათლებას, რა პირობით და რა გზით ხდება ფილიალის ავტორიზაცია.
უცხოეთში მიღებული განათლების აღიარება
კანონი აღიარების სუბსტანციურ კრიტერიუმს პირდაპირ განსაზღვრავს: უცხოეთის უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მიღებული კვალიფიკაციის ან იქ სწავლის პერიოდში მიღებული განათლების აღიარება ხდება იმ შემთხვევაში, თუ დადგინდება მისი შესაბამისობა საქართველოს უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიერ მინიჭებულ შესაბამის კვალიფიკაციასთან. მნიშვნელოვანი დეტალია: შესაბამისობა სწავლის შედეგებისა და მინიჭებული კვალიფიკაციის გათვალისწინებით შეიძლება დადგინდეს სწავლის პერიოდის განსხვავების მიუხედავად — ანუ სასწავლო პერიოდის სიგრძის სხვაობა ავტომატური ბარიერი არ არის, თუ შედეგები და კვალიფიკაცია შესაბამისობას ადასტურებს.
ვინ და როგორ აცნობს უცხოურ განათლებას
აღიარების უფლებამოსილი ორგანო კანონით განსაზღვრულია: უცხოეთის უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებაში მიღებულ კვალიფიკაციას ან განათლებას აღიარებს განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი — საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და სამინისტროს მიერ დადგენილი წესის შესაბამისად. ამ ფორმულირებიდან ორი დასკვნა მოჰყვება: პირველი, აღიარება ცენტრის კომპეტენციაა და არა ცალკე საგანმანათლებლო დაწესებულების თვითნებური გადაწყვეტილება; მეორე, წესი საერთაშორისო ხელშეკრულებებთან ერთად მინისტრის დადგენილი წესით ზუსტდება, ამიტომ განაცხადის მომზადებამდე ამ წესის გადამოწმება აუცილებელია. ჩარიცხვის ეტაპზე კინც კანონი მკაფიოა: უცხო ქვეყნის საგანმანათლებლო დოკუმენტის მქონე აბიტურიენტის ან სტუდენტის ჩარიცხვის შესახებ გადაწყვეტილებას, კანონმდებლობით დადგენილი წესით, ცენტრის მიერ გაცემული აღიარების დოკუმენტის საფუძველზე იღებს შესაბამისი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება.
უცხოური უნივერსიტეტის ფილიალი საქართველოში
მეორე საკითხი — უცხო ქვეყნის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ფილიალის მიერ საქართველოს ტერიტორიაზე საგანმანათლებლო საქმიანობის განხორციელება. კანონის თანახმად, ამისთვის საჭიროა ფილიალის ავტორიზაციის სტანდარტებთან შესაბამისობის დადგენა — საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტებით განსაზღვრული წესით. ამ შემთხვევაში ავტორიზაციას გადის თავად უცხოური დაწესებულება — მისი ფილიალის ქართულ კანონმდებლობაში გათვალისწინებულ ავტორიზაციის სტანდარტებთან შესაბამისობის დადგენის საფუძველზე. ეს ნიშნავს, რომ „უცხოურობა“ შეღავათს არ იძლევა: ფილიალი იმავე სტანდარტების ქვეშ დგას, რაც ქართული დაწესებულება.