რას არეგულირებს ენერგეტიკული სამართალი
ენერგეტიკული სამართლის საფუძველი საქართველოში „ელექტროენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ კანონია, რომელიც ადგენს ელექტროენერგეტიკის სექტორში წარმოების, გადაცემის, განაწილების, მიწოდებისა და ვაჭრობის, ხოლო ბუნებრივი გაზის სექტორში გადაცემის, განაწილების, მიწოდების, შენახვისა და ვაჭრობის ზოგად სამართლებრივ ჩარჩოს. კანონის მიზანია გამართული, გამჭვირვალე და კონკურენტული ელექტროენერგეტიკისა და ბუნებრივი გაზის ბაზრების შექმნა, გახსნა, განვითარება და ინტეგრირება. ის აწესრიგებს ამ სექტორების მართვა-ორგანიზებას, რეგულირებას, მონიტორინგსა და ზედამხედველობას, ბაზრებზე თავისუფალ დაშვებას და ტრანსსასაზღვრო ვაჭრობასთან დაკავშირებულ საკითხებს. კანონი აგრეთვე ქმნის სამართლებრივ ჩარჩოს ევროპის კავშირის შესაბამისი სამართლებრივი აქტების მოთხოვნათა ასამოქმედებლად და იცავს მიწოდების უსაფრთხოებას — როგორც პოლიტიკის, ისე ბაზრის მონაწილეთა ვალდებულებების დონეზე.
კანონის გამოყენების საზღვრები
მნიშვნელოვანია იცოდეთ, სად არ ვრცელდება კანონი. მისი მოქმედება არ ეხება ბუნებრივი გაზისა და სხვა ნახშირწყალბადების ძებნა-ძიებას, მოპოვებასა და დამუშავებას, ავტოგაზგასამართი სადგურების მეშვეობით ბუნებრივი გაზის რეალიზაციას, ელექტროტრანსპორტის დამტენი პუნქტების მეშვეობით ელექტროენერგიის გაყიდვას და გაზის პროდუქტების წარმოებას — გარდა გათხევადებული ბუნებრივი გაზის მოწყობილობებში გადამუშავების შემთხვევისა. ცალკე გამოირიცხება საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის სამთავრობათაშორისო შეთანხმებიდან წარმოშობილი ურთიერთობები სამხრეთ კავკასიის მილსადენის სისტემით ბუნებრივი გაზის ტრანზიტთან, ტრანსპორტირებასა და გაყიდვასთან დაკავშირებით. წყალმომარაგების მიმართულებითაც არის საზღვარი: კანონი არ ვრცელდება ზედაპირული ან მიწისქვეშა ობიექტიდან წყლის ამოღებაზე ან მოპოვებაზე.
მარეგულირებელი ზოგადი პრინციპები
ენერგეტიკული საქმიანობის ორგანიზება, რეგულირება და მონიტორინგი ეყრდნობა ძირითად პრინციპებს: სისტემების ოპერირებისა და დაკავშირებული მომსახურების უსაფრთხოება და საიმედოობა; მომხმარებლებისთვის ელექტროენერგიისა და ბუნებრივი გაზის უსაფრთხო მიწოდება; სისტემებზე შეუზღუდავი დაშვება და მიმწოდებლის შეცვლის უფლების ეფექტიანი განხორციელება; კონკურენცია, გამჭვირვალობა, არადისკრიმინაციულობა და სამართლებრივი განსაზღვრულობა ყველა სახის საქმიანობაში; გადაცემისა და განაწილების დამოუკიდებლობა სხვა ინტერესებისგან და ინტერესთა კონფლიქტისა და ჯვარედინი სუბსიდირების გამორიცხვა; ეფექტიანობის ამაღლება და მდგრადი განვითარება გარემოსდაცვითი, ეკონომიკური და სოციალური უსაფრთხოების პოლიტიკის შესაბამისად; „ჭკვიანი“ ტექნოლოგიების ხელშეწყობა; ტრანსსასაზღვრო გადადინების წახალისება მკაფიო და არადისკრიმინაციული ინსტრუმენტებით; ბაზრის მონაწილეთა და საბოლოო მომხმარებლების უფლებების დაცვა; და ენერგიის ფიზიკური თუ ფინანსური ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა.