კარტელის გამოძიება საქართველოში — რეალური სამართლებრივი სურათი
უმჯობესია დასაწყისშივე მკაფიოდ ითქვას: კარტელის ზოგადი გამოძიების წესები საქართველოს კონკურენციის კანონმდებლობით არის განსაზღვრული და მათ აღსრულებას კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტო უზრუნველყოფს; ეს გვერდი კი ეყრდნობა „ელექტროენერგეტიკისა და წყალმომარაგების შესახებ“ კანონის იმ თავებს, რომლებიც ენერგეტიკული ბაზრის კონკურენციას აწესრიგებს. ენერგეტიკულ ბაზარზე სექტორული ზედამხედველობა სწორედ ამ კანონით ნებადართულ ინსტრუმენტებს ეყრდნობა — ბაზრის კვლევაზე, მნიშვნელოვანი გავლენის შეფასებასა და კონცენტრაციის კონტროლზე.
თუ თქვენ აწუხებთ კარტელური ქცევა ენერგეტიკულ ბაზარზე — ფასის შეთანხმება, ბაზრის გაყოფა ან კონკურენტის შეზღუდვა — თქვენი სამართლებრივი გზა ორმხრივია: ზოგადი კონკურენციული მოთხოვნები და ენერგეტიკული კანონით დადგენილი სექტორული მექანიზმები, რომლებიც ქვემოთ დეტალურად განვიხილავთ.
ენერგეტიკული ბაზრის კვლევა — ვინ, როდის და როგორ
კანონის თანახმად, კომისია უზრუნველყოფს ენერგეტიკულ ბაზარზე ეფექტიანი კონკურენციის არსებობისა და განვითარებისთვის სათანადო პირობების შექმნას, ბაზრის შემზღუდველი ქმედებების დროულად გამოვლენასა და აღმოფხვრას. ამ ამოცანებისთვის კომისია ზედამხედველობს ბაზარს და საჭიროების შემთხვევაში ატარებს ენერგეტიკული ბაზრის კვლევას: საქართველოს მთავრობის, სამინისტროს, კონკურენციისა და მომხმარებლის დაცვის სააგენტოსა და მომხმარებელთა ინტერესების საზოგადოებრივი დამცველის მოთხოვნით; ბაზრის მონაწილის მოთხოვნით, თუ მას ბაზრის შემზღუდველი ქმედების შედეგად ადგება უშუალო ქონებრივი ზიანი, რისი დამადასტურებელი მტკიცებულებაც აქვს; ან საკუთარი ინიციატივით.
კვლევა მოიცავს ბაზრის განსაზღვრას მომსახურების, პროდუქციის მიწოდების ან გეოგრაფიული არეალების მიხედვით; კონკურენციის ეფექტიანობის ანალიზს და კონცენტრაციის შეფასებას, მათ შორის თითოეული საწარმოს საბაზრო წილსა და რამდენიმე საწარმოს შორის კონკურენციის დონეს; ინფორმაციას მნიშვნელოვანი გავლენის მქონე პირებთან დაკავშირებით; და შედეგებს მარეგულირებელი ღონისძიებების თაობაზე. კვლევა წარმოებს კომისიის მიერ დამტკიცებული მონიტორინგის წესების შესაბამისად, კომპეტენტურ სახელმწიფო ორგანოებთან თანამშრომლობით, ენერგეტიკული გაერთიანების რეგულაციებისა და საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით.
კვლევის ვადები და საჯარო კონსულტაციები
პროცედურული დისციპლინა მკაფიოდ არის დაწესებული. კომისია კვლევისთვის მართავს საჯარო კონსულტაციებს, აანალიზებს მიღებულ კომენტარებსა და რეკომენდაციებს და თავის ვებგვერდზე აქვეყნებს მათ ერთიან მიმოხილვას განმარტებებთან ერთად. ენერგეტიკული ბაზრის კვლევის განხორციელების ვადაა 7 თვე, რომელიც აითვლება კვლევის ჩატარების შესახებ გადაწყვეტილების მიღების დღიდან; დასაბუთებული გონივრული აუცილებლობის შემთხვევაში კომისია უფლებამოსილია ეს ვადა გააგრძელოს არაუმეტეს 4 თვით.
კვლევა სრულდება კომისიის გადაწყვეტილებით, რომელიც უპასუხებს კვლევის კომპონენტებს. მარეგულირებელი ზომების თაობაზე გადაწყვეტილება ან რეკომენდაცია შეიძლება ითვალისწინებდეს: ენერგეტიკული საქმიანობის ლიცენზიის გაუქმებას; დაჯარიმებას; ბაზრის გახსნის წამახალისებელი ზომების გამოყენებას; კომპეტენტური სახელმწიფო ორგანოებისთვის მიმართვას; და ერთი ან ერთზე მეტი მონაწილისთვის ბაზარზე მონაწილეობის დროებით აკრძალვას. შედეგები წარედგინება მთავრობას, სამინისტროს და სხვა კომპეტენტურ ორგანოებს და ქვეყნდება კომისიის ვებგვერდზე.