საგარანტიო დავები ხელშეკრულებითი ვალდებულებების დარღვევის დავებია, და საქართველოში ცალკე „გარანტიის კანონი" არ არსებობს: გარანტიული მოთხოვნების სამართლებრივი საფუძველი სამოქალაქო კოდექსის ზოგადი ნორმებია — ზიანის ანაზღაურება ვალდებულების დარღვევისას, დამატებითი ვადა და ხელშეკრულებაზე უარი, აგრეთვე ქონების მიწოდების პირობების დარღვევის ნორმა ლიზინგის ურთიერთობებში.
ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნა ვალდებულების დარღვევისას
მოვალის მიერ ვალდებულების დარღვევისას კრედიტორს შეუძლია მოითხოვოს ამით გამოწვეული ზიანის ანაზღაურება. ეს წესი არ მოქმედებს მაშინ, როცა მოვალეს არ ეკისრება პასუხისმგებლობა ვალდებულების დარღვევისათვის — ანუ პასუხისმგებლობის გამორიცხვა ანაზღაურებასაც გამორიცხავს.
მოვალის მიერ ვადის გადაცილებისას კრედიტორს შეუძლია დაუნიშნოს მოვალეს ვალდებულების შესრულებისათვის აუცილებელი დრო. თუკი მოვალე ამ დროშიც არ შეასრულებს ვალდებულებას, მაშინ კრედიტორს უფლება აქვს ვალდებულების შესრულების ნაცვლად მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება. დამატებითი ვადის განსაზღვრა არ არის საჭირო, თუ აშკარაა, რომ მას რაიმე შედეგი არ მოჰყვება, ან როცა არსებობს განსაკუთრებული გარემოებები, რომლებიც ორივე მხარის ინტერესების გათვალისწინებით ამართლებენ ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის დაუყოვნებლივ გამოყენებას.
დამატებითი ვადა და ხელშეკრულებაზე უარი
თუ ხელშეკრულების ერთი მხარე არღვევს ორმხრივი ხელშეკრულებიდან გამომდინარე ვალდებულებას, მეორე მხარეს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე შესრულებისათვის მის მიერ დამატებით განსაზღვრული ვადის უშედეგოდ გასვლის შემდეგ. თუ დარღვევის ხასიათიდან გამომდინარე დამატებითი ვადა არ გამოიყენება, მაშინ დამატებითი ვადის განსაზღვრას უთანაბრდება გაფრთხილება.
თუკი ვალდებულება მხოლოდ ნაწილობრივ დაირღვა, კრედიტორს შეუძლია უარი თქვას ხელშეკრულებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვალდებულების დარჩენილი ნაწილის შესრულებამ მისთვის დაკარგა ინტერესი. დამატებითი ვადის დაწესება ან გაფრთხილება არ არის აუცილებელი, თუ აშკარაა მათი უშედეგობა; თუ ვალდებულება არ შესრულდა ხელშეკრულებით განსაზღვრულ ვადაში, ხოლო კრედიტორმა ურთიერთობის გაგრძელება ვადაულიციან შესრულებას დაუკავშირა; ანდა განსაკუთრებული საფუძვლებიდან გამომდინარე ორმხრივი ინტერესების გათვალისწინებით გამართლებულია ხელშეკრულების დაუყოვნებლივ მოშლა.
ხელშეკრულებაზე უარი დაუშვებელია, თუ ვალდებულების დარღვევა უმნიშვნელოა; თუ დარღვეულია კანონით გათვალისწინებული ცალკეული მოთხოვნები და, ამის მიუხედავად, კრედიტორს შეიძლება მოეთხოვოს ხელშეკრულების ძალაში დატოვება; თუ დარღვევისათვის კრედიტორი მთლიანად ან უმთავრესად თვითონ არის პასუხისმგებელი; ანდა მოთხოვნას უპირისპირდება შესაგებელი, რომელიც მოვალემ უკვე წარადგინა ან დაუყოვნებლივ წარადგენს. კრედიტორი უფლებამოსილია შესრულების ვადის დადგომამდევე უარი თქვას ხელშეკრულებაზე, თუ აშკარაა, რომ დადგება უარის საფუძვლები; მოვალე კი უფლებამოსილია კრედიტორს განუსაზღვროს უარის თქმის გონივრული ვადა.