ინვესტიციის IP გადახედვა (Review) არის სპეციალიზებული იურიდიული მომსახურება, რომელიც ორიენტირებულია ინვესტორების (ვენჩურული ფონდები, ანგელოზი ინვესტორები) დაცვაზე ტექნოლოგიურ და შემოქმედებით სტარტაპებში ფულის ჩადებისას. როდესაც ინვესტორი აფინანსებს ინოვაციურ კომპანიას, ის რეალურად ყიდულობს წილს მის ინტელექტუალურ საკუთრებაში (IP). თუ აღმოჩნდება, რომ კომპანიას ეს საკუთრება არ ეკუთვნის (მაგალითად, კოდი მოპარულია ან პატენტი არ არის რეგისტრირებული), ინვესტიციის ღირებულება შეიძლება განულდეს. ეს სერვისი წარმოადგენს IP Due Diligence-ის უფრო ფოკუსირებულ ვერსიას, სადაც მთავარი აქცენტი კეთდება ინვესტიციის რისკებზე, ღირებულების შეფასებასა და IP პორტფოლიოს სიჯანსაღეზე. საქართველოში სტარტაპ ეკოსისტემის განვითარებასთან ერთად, ეს მომსახურება კრიტიკული გახდა უცხოელი და ადგილობრივი ინვესტორებისთვის, რათა თავიდან აიცილონ გაუთვალისწინებელი სამართლებრივი პრობლემები.
რას მოიცავს ინვესტიციის IP გადახედვის მომსახურება?
სპეციალისტები აანალიზებენ სტარტაპის ან კომპანიის IP აქტივებს ინვესტორის პერსპექტივიდან. მომსახურება მოიცავს:
- უფლებების სისუფთავის შემოწმება: დარწმუნება, რომ ყველა დამფუძნებელმა და თანამშრომელმა გადასცა IP უფლებები კომპანიას წერილობითი ფორმით (Assignment Agreements).
- დაცვის სტატუსის შეფასება: აქვს თუ არა კომპანიას დაცული თავისი ძირითადი ტექნოლოგია (პატენტი, საავტორო უფლება) და ბრენდი (სასაქონლო ნიშანი).
- ღია კოდის (Open Source) რისკები: პროგრამულ უზრუნველყოფაში გამოყენებული ბიბლიოთეკების შემოწმება, ხომ არ ავალდებულებს ისინი კომპანიას გახსნას საკუთარი კოდი (მაგ. GPL ლიცენზია).
- სამომავლო სტრატეგიის შეფასება: რამდენად აქვს კომპანიას გეგმა IP პორტფოლიოს გაფართოებისა და დაცვისთვის საერთაშორისო ბაზრებზე.
- კონფიდენციალურობის ზომები: სავაჭრო საიდუმლოებების (Trade Secrets) დაცვის მექანიზმების (NDA) შემოწმება.
- IP ღირებულების შეფასება: ინტელექტუალური აქტივების საბაზრო ღირებულების განსაზღვრა ინვესტიციის მოცულობასთან მიმართებაში.
რეალური სიტუაციები, როდესაც გჭირდებათ ეს მომსახურება
ეს სერვისი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია შემდეგ სცენარებში:
- Seed და Series A რაუნდები: ინვესტორი დებს პირველ სერიოზულ თანხას სტარტაპში და სურს გარანტია, რომ IP აქტივები უსაფრთხოა.
- უნივერსიტეტიდან წამოსული სპინ-ოფი: მეცნიერთა ჯგუფმა შექმნა ტექნოლოგია უნივერსიტეტის ბაზაზე. აუცილებელია გარკვევა, ეკუთვნის თუ არა პატენტი უნივერსიტეტს თუ მეცნიერებს.
- უცხოური ინვესტიცია ქართულ IT კომპანიაში: უცხოელი ინვესტორი ითხოვს საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დადასტურებას.
- სტარტაპების შერწყმა: ორი ტექნოლოგიური გუნდი ერთიანდება და საჭიროა მათი IP აქტივების თავსებადობის შემოწმება.
- Ex-Founder-ის პრობლემა: ერთ-ერთმა დამფუძნებელმა დატოვა გუნდი, მაგრამ არ მოუწერია ხელი უფლებების გადაცემაზე. ინვესტორმა ეს უნდა იცოდეს ფულის ჩადებამდე.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
ინვესტიციის IP გადახედვა ეფუძნება საქართველოს კანონს „მეწარმეთა შესახებ“ (კორპორაციული სტრუქტურა და შენატანები) და ინტელექტუალური საკუთრების სპეციალურ კანონებს. საქართველოს საპატენტო კანონი და საქართველოს კანონი „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ განსაზღვრავენ, თუ როგორ წარმოიშობა უფლებები დაქირავებულთა მიერ შექმნილ ნაწარმოებებზე (Work for hire). ხშირად, სტანდარტული შრომითი ხელშეკრულება არ არის საკმარისი უფლებების სრულად კომპანიაზე გადასასვლელად, რაც საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით დამატებით რეგულირებას საჭიროებს. ასევე, მნიშვნელოვანია საინვესტიციო ხელშეკრულებების ანალიზი, რათა IP გარანტიები (Representations and Warranties) სწორად იყოს გაწერილი.
მომსახურების პროცესი ეტაპობრივად
პროცესი ჩვეულებრივ მიმდინარეობს ინვესტიციის მოლაპარაკების პარალელურად:
- NDA-ს გაფორმება: კონფიდენციალურობის ხელშეკრულების გაფორმება, რათა იურისტმა მიიღოს წვდომა სტარტაპის შიდა დოკუმენტებზე.
- Data Room-ის გახსნა: სტარტაპი ტვირთავს ყველა IP დოკუმენტს (კოდის ნიმუშები, ხელშეკრულებები, პატენტები) ვირტუალურ მონაცემთა ოთახში.
- დეტალური ანალიზი: იურისტი ამოწმებს თითოეულ დოკუმენტს და ადარებს საჯარო რეესტრის მონაცემებს (საქპატენტი).
- ინტერვიუ დამფუძნებლებთან: გასაუბრება ტექნიკურ დირექტორთან (CTO) ტექნოლოგიის შექმნის ისტორიის დასადგენად.
- დასკვნის წარდგენა: "წითელი ალმების" რეპორტი, რომელიც ინვესტორს ეუბნება — ღირს თუ არა ინვესტირება ან რა პირობები უნდა გამოსწორდეს თანხის ჩარიცხვამდე.
რატომ უნდა აირჩიოთ Legal.ge?
Legal.ge არის იდეალური ადგილი ინვესტორებისთვის, რათა იპოვონ დამოუკიდებელი და კვალიფიციური იურისტები IP აუდიტისთვის. ჩვენს პლატფორმაზე არიან სპეციალისტები, რომლებსაც აქვთ საერთაშორისო ტრანზაქციებში მუშაობის გამოცდილება და კარგად ესმით ვენჩურული კაპიტალის სპეციფიკა. ისინი დაგეხმარებიან მიიღოთ ინფორმირებული გადაწყვეტილება და დაიცვათ თქვენი კაპიტალი გაუთვალისწინებელი სამართლებრივი რისკებისგან.
განახლდა: ...