ნასყიდობის ხელშეკრულების ცნება და მხარეთა მოვალეობები
ბიზნეს-აქტივების შეძენა საქართველოში სამოქალაქო კოდექსის ნასყიდობის ხელშეკრულების ნორმებზეა დამყარებული. მუხლის 477 თანახმად, ნასყიდობის ხელშეკრულებით გამყიდველი მოვალეა გადასცეს მყიდველს საკუთრების უფლება ქონებაზე, მასთან დაკავშირებული საბუთები და მიაწოდოს საქონელი, ხოლო მყიდველი მოვალეა გადაუხადოს გამყიდველს შეთანხმებული ფასი და მიიღოს ნაყიდი ქონება. ეს ორმხრივი სავალდებულო სტრუქტურაა, რომელიც აქტივების ნებისმიერი საყიდი გარიგების ჩონჩხად იქცევა.
თუ ხელშეკრულებაში ფასი პირდაპირ არ არის მითითებული, მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ მისი განსაზღვრის საშუალებებზე — მაგალითად, ინდექსაციის ფორმულაზე ან მომავალში განსაზღვრულ მეთოდზე. ეს განსაზღვრა ხელშეკრულებაში წერილობით უნდა იყოს გაფორმებული და ისე იყოს ჩამოყალიბებული, რომ ფასის გამოთვლა დავის გარეშე იყოს შესაძლებელი, წინააღმდეგ შემთხვევაში ხელშეკრულების შესრულება სასამართლომდე მიდის.
შემთხვევითი დაღუპვის რისკის გადასვლა
აქტივების გარიგებაში გადამწყვეტი კითხვაა, თუ რომელი მხარე იღებს სათავგანსაწინო რისკს — რა მოხდება, თუ გაყიდული აქტივი გადაცემამდე ან შემდეგ შემთხვევით დაიღუპება. მუხლის 482 თანახმად, გაყიდული ნივთის გადაცემასთან ერთად მყიდველზე გადადის ნივთის შემთხვევით დაღუპვის ან გაფუჭების რისკი, თუ მხარეები სხვა რამეზე არ შეთანხმებულან. ანუ კანონის ზოგადი წესით რისკი გადაცემის მომენტს მიჰყვება, თუმცა მხარეებს უფლება აქვთ, ხელშეკრულებით სხვა მომენტი დაადგინონ.
განსაკუთრებული წესი გამოიყენება გადაზიდვის შემთხვევაში: თუ გამყიდველი გაყიდულ ნივთს მყიდველის მოთხოვნით გზავნის სხვა ადგილას, ვიდრე ეს ხელშეკრულებით იყო გათვალისწინებული, ნივთის შემთხვევით დაღუპვის ან გაფუჭების რისკი გადადის მყიდველზე იმ მომენტიდან, როცა გამყიდველმა ნივთი ჩააბარა გადამზიდველს ან ამის შესრულებისთვის პასუხისმგებელ პირს. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ ტრანსპორტირების რისკი იმ მხარეზე გადადის, რომლის ინტერესშიც ხდება გადაზიდვის პირობების შეცვლა. სადაზღვევო დაცვის საკითხიც აქ უშუალოდ უკავშირდება ამ ნორმას: რომელი მხარე აგებს რისკს, იმ მხარეს უნდა ჰქონდეს გათვალისწინებული შესაბამისი დაზღვევა ან სხვა საშუალება ზარალის ასარიდებლად.