რომელი ნივთები მიიჩნევა კულტურულ ფასეულობად
კულტურული ფასეულობის ექსპორტ-იმპორტის შესახებ საქართველოს კანონი ვრცელდება ფლორისა და ფაუნის, მინერალოგიისა და პალეონტოლოგიისათვის საინტერესო იშვიათ კოლექციებსა და ნიმუშებზე; ღირებულებებზე, რომლებიც დაკავშირებულია ისტორიასთან, მათ შორის მეცნიერებისა და ტექნიკის, ომებისა და საზოგადოების ისტორიასთან, აგრეთვე ეროვნულ მოღვაწეთა, მოაზროვნეთა, მეცნიერთა, ხელოვანთა და სპორტსმენთა ცხოვრებასთან და დიდმნიშვნელოვან ეროვნულ ფაქტებთან; არქეოლოგიურ აღმოჩენებზე; მხატვრული, ისტორიული და არქეოლოგიური ძეგლების ფრაგმენტებზე; ას წელზე მეტი ხნის წარწერებზე, მონეტებსა და ბეჭდებზე; ეთნოგრაფიულ მასალაზე; ნებისმიერი მასალით ხელით შესრულებულ ტილოებზე, სურათებზე, ნახატებზე და გამოყენებითი ხელოვნების ნიმუშებზე; ნებისმიერი მასალისგან შესრულებული ქანდაკების ორიგინალურ ნაწარმოებებზე; ორიგინალურ გრავიურებზე, ესტამპებსა და ლითოგრაფიებზე; ორიგინალურ მხატვრულ შენარჩევებსა და მონტაჟებზე; იშვიათ ხელნაწერებსა და ინკუნაბულებზე, ძველ წიგნებზე, გუჯრებსა და გამოცემებზე, რომლებიც განსაკუთრებულ ისტორიულ, მხატვრულ, სამეცნიერო ან ლიტერატურულ ინტერესს იწვევენ; მიმოქცევიდან ამოღებულ საფოსტო და საგადასახადო მარკებზე; არქივებზე, მათ შორის ფონო-, ფოტო- და კინოარქივებზე; ას წელზე მეტი ხნის ავეჯსა და ძველებურ მუსიკალურ საკრავებზე. კანონი არ ვრცელდება თანამედროვე სუვენირული ხასიათის ნაკეთობებზე და სერიული, მასობრივი წარმოების კულტურული დანიშნულების ნივთებზე.
გატანა, შემოტანა და უკანონობის კრიტერიუმი
კანონი განასხვავებს ფასეულობის მოძრაობის ოთხ ფორმას. კულტურული ფასეულობის საქართველოდან გატანა არის ნებისმიერი პირის მიერ სახელმწიფო საზღვრის გადაკვეთით საქართველოს ტერიტორიაზე არსებული ფასეულობის გადაადგილება მისი უკან შემოტანის ვალდებულების გარეშე, ხოლო დროებითი გატანა — იგივე გადაადგილება დადგენილ ვადებში უკან შემოტანის ვალდებულებით. საზღვარგარეთიდან შემოტანა ნიშნავს საზღვრის გადაკვეთით ფასეულობის შემოტანას უკან გატანის ვალდებულების გარეშე, დროებითი შემოტანა კი — შემოტანას დადგენილ ვადებში უკან გატანის ვალდებულებით.
უკანონოდ ითვლება კულტურული ფასეულობის საქართველოდან გატანა, საქართველოში შემოტანა და მასზე საკუთრების უფლების გადაცემა, თუ დარღვეულია ამ კანონით და საქართველოს კანონმდებლობით გათვალისწინებული მოთხოვნები. ცალკე აკრძალულია იმ კულტურული ფასეულობის საქართველოში შემოტანა, რომელზედაც უცხო სახელმწიფოს შესაბამისი ორგანოების შეტყობინების საფუძველზე გამოცხადებულია ძებნა.
კეთილსინდისიერი შემძენის დაცვაზე არსებობს სპეციალური წესი: თუ საქართველოს ტერიტორიაზე უკანონოდ შემოტანილი ფასეულობა ამოიღება და დაუბრუნდება კანონიერ მფლობელს, მომთხოვნ მხარეს — თუ იგი საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულების მონაწილე სახელმწიფო, მისი მოქალაქე ან იურიდიული პირია — მისი კეთილსინდისიერი შემძენისთვის უნდა გადაუხადოს კომპენსაცია, თუ ამ საერთაშორისო ხელშეკრულებით ასეთი კომპენსაცია გათვალისწინებულია. სხვა შემთხვევაში გადახდა ხდება ნებაყოფლობით ან საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად.
სამინისტროს კომპეტენცია
კულტურული ფასეულობის გატანის, დროებითი გატანის, შემოტანისა და დროებითი შემოტანის სფეროში სამინისტრო ხელს უწყობს მარეგულირებელი საკანონმდებლო ბაზის შექმნას და სათანადო სამეცნიერო თუ ტექნიკური დაწესებულებების განვითარებას; ადგენს დაცვით სახელმწიფო სიასა და რეესტრს; ახორციელებს ფასეულობის პასპორტიზაციას; იღებს გადაწყვეტილებებს გატანისა და დროებითი გატანის შესახებ; უზრუნველყოფს გასატანად განცხადებული ფასეულობისა და დროებითი გატანის შემდეგ დაბრუნებული ფასეულობის სავალდებულო სახელმწიფო ექსპერტიზას; გასცემს გატანაზე ან დროებით გატანაზე ნებართვას; ახორციელებს დროებით შემოტანილი ფასეულობის სახელმწიფო რეგისტრაციას; აწვდის საზოგადოებას ინფორმაციას ფასეულობის დაკარგვის ან ხელყოფის შესახებ პუბლიკაციებითა და მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებით; საერთაშორისო ვალდებულებების თანახმად იღებს ზომებს მესაკუთრის უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დასაცავად.
საქართველოს მუზეუმსა და საცავში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების გატანისა და შემოტანის სახელმწიფო რეგულირებას სამინისტრო ახორციელებს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის საბჭოს დასკვნის საფუძველზე, რაც ნიშნავს, რომ მუზეუმური კოლექციების საზღვრისგარეთ გატანა დამატებითი კოლეგიალური შეფასების საგანია.

