გაძევების სამართლებრივი საფუძველი
უცხოელის საქართველოდან გაძევების სამართლებრივი საფუძველია „უცხოელთა სამართლებრივი სტატუსის შესახებ“ კანონი, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი და სხვა შესაბამისი ნორმატიული აქტები — ეს წესი კანონის მე-50 მუხლით არის დადგენილი. დაცვის პირველი ნაბიჯი სწორედ ამ ჩარჩოს გაგებაა: გაძევება არ არის არაპირობრივი ღონისძიება, იგი მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული საფუძვლების არსებობისას დგება და ამ საფუძვლების სისრულე სწორედ იმ ორგანოზეა დაკისრებული, რომელიც გაძევების საკითხს განიხილავს.
პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ დავის საგნად ყოველთვის რჩება კითხვა — არსებობს თუ არა რეალურად ის საფუძველი, რომელსაც სახელმწიფო იშვერს, და სწორად არის თუ არა იგი დოკუმენტურად დასაბუთებული.
გაძევების საფუძვლები და მათი შემოწმება
კანონის მე-51 მუხლი ჩამოთვლის საფუძვლებს, რომლებითაც უცხოელი შეიძლება გაძევებულ იქნეს საქართველოდან: კანონიერი საფუძვლის გარეშე შემოსვლა; შემდგომი ყოფნის კანონიერი საფუძვლის აღარ არსებობა; ყოფნის სახელმწიფო უსაფრთხოებასა და საზოგადოებრივ წესრიგთან შეუთავსებლობა; მოქალაქეებისა და კანონიერად მყოფი პირების ჯანმრთელობის, უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის მიზნით გაძევების აუცილებლობა; კანონმდებლობის სისტემატური დარღვევა; შემოსვლის ან ყოფნის საფუძვლის ყალბი ან იურიდიული ძალის არმქონე დოკუმენტით მოპოვება; სასჯელის მოხდა პენიტენციურ დაწესებულებაში ან არასაპატიმრო სასჯელის შეფარდება.
ამავე მუხლი შეიცავს მნიშვნელოვან შეზღუდვებს: თუ ადმინისტრაციული წარმოება მიმდინარეობს მოქალაქეობის არმქონე პირის სტატუსის დასადგენად, „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლების მოქმედება ამ პერიოდში არ ვრცელდება; საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირის გაძევება კი შესაძლებელია მხოლოდ ყოფნის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საფუძვლის არსებობისას. თითოეული ეს გამონაკლისი დაცვის რეალური ინსტრუმენტია.
გაძევების გადავადება 30 დღემდე
კანონის მე-55 მუხლის თანახმად, უცხოელს შეიძლება გადაუვადდეს საქართველოდან გაძევება 30 დღემდე ვადით: დაუძლეველი ძალის (ფორსმაჟორის) შემთხვევაში; ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუარესებისას; თუ იგი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირია და უმეთვალყურეოდ იმყოფება; ორსულობისას, როდესაც ექიმის დასკვნით შემდგომი მგზავრობა საფრთხეს უქმნის მის ჯანმრთელობას; თუ ფერხდება მიმღები სახელმწიფოს მიერ გაძევებისთვის საჭირო დოკუმენტაციის მოწოდება; ან თუ იქმნება არასრულწლოვნის უმეთვალყურეოდ დარჩენის ან განათლების მიღების შეფერხების საშიშროება.
თუ შესაბამისი გარემოება არ შეიცვალა, გაძევება შეიძლება გადაუვადდეს ერთჯერადად, კვლავ 30 დღის ვადით. გადავადებაზე გადაწყვეტილებას იღებს გაძევებაზე გადაწყვეტილების მიმღები იგივე ორგანო. ასევე გახსოვდეთ: თუ მიმღები სახელმწიფო აღიარებს საქართველოს სტანდარტულ სამგზავრო დოკუმენტს, დოკუმენტაციის ფერხვის საფუძველზე გადავადება აღარ მიეცემა.