გაძევების სამართლებრივი საფუძველი
უცხოელის საქართველოდან გაძევების სამართლებრივი საფუძველია „უცხოელთა სამართლებრივი სტატუსის შესახებ“ კანონი, საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები, საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი და სხვა შესაბამისი ნორმატიული აქტები — ეს წესი კანონის მე-50 მუხლით არის დადგენილი. დაცვის პირველი ნაბიჯი სწორედ ამ ჩარჩოს გაგებაა: გაძევება არ არის არაპირობრივი ღონისძიება, იგი მხოლოდ კანონით გათვალისწინებული საფუძვლების არსებობისას დგება და ამ საფუძვლების სისრულე სწორედ იმ ორგანოზეა დაკისრებული, რომელიც გაძევების საკითხს განიხილავს.
პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ დავის საგნად ყოველთვის რჩება კითხვა — არსებობს თუ არა რეალურად ის საფუძველი, რომელსაც სახელმწიფო იშვერს, და სწორად არის თუ არა იგი დოკუმენტურად დასაბუთებული.
გაძევების საფუძვლები და მათი შემოწმება
კანონის მე-51 მუხლი ჩამოთვლის საფუძვლებს, რომლებითაც უცხოელი შეიძლება გაძევებულ იქნეს საქართველოდან: კანონიერი საფუძვლის გარეშე შემოსვლა; შემდგომი ყოფნის კანონიერი საფუძვლის აღარ არსებობა; ყოფნის სახელმწიფო უსაფრთხოებასა და საზოგადოებრივ წესრიგთან შეუთავსებლობა; მოქალაქეებისა და კანონიერად მყოფი პირების ჯანმრთელობის, უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის მიზნით გაძევების აუცილებლობა; კანონმდებლობის სისტემატური დარღვევა; შემოსვლის ან ყოფნის საფუძვლის ყალბი ან იურიდიული ძალის არმქონე დოკუმენტით მოპოვება; სასჯელის მოხდა პენიტენციურ დაწესებულებაში ან არასაპატიმრო სასჯელის შეფარდება.
ამავე მუხლი შეიცავს მნიშვნელოვან შეზღუდვებს: თუ ადმინისტრაციული წარმოება მიმდინარეობს მოქალაქეობის არმქონე პირის სტატუსის დასადგენად, „ა“ და „ბ“ ქვეპუნქტებით გათვალისწინებული საფუძვლების მოქმედება ამ პერიოდში არ ვრცელდება; საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირის გაძევება კი შესაძლებელია მხოლოდ ყოფნის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებული საფუძვლის არსებობისას. თითოეული ეს გამონაკლისი დაცვის რეალური ინსტრუმენტია.
გაძევების გადავადება 30 დღემდე
კანონის მე-55 მუხლის თანახმად, უცხოელს შეიძლება გადაუვადდეს საქართველოდან გაძევება 30 დღემდე ვადით: დაუძლეველი ძალის (ფორსმაჟორის) შემთხვევაში; ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუარესებისას; თუ იგი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირია და უმეთვალყურეოდ იმყოფება; ორსულობისას, როდესაც ექიმის დასკვნით შემდგომი მგზავრობა საფრთხეს უქმნის მის ჯანმრთელობას; თუ ფერხდება მიმღები სახელმწიფოს მიერ გაძევებისთვის საჭირო დოკუმენტაციის მოწოდება; ან თუ იქმნება არასრულწლოვნის უმეთვალყურეოდ დარჩენის ან განათლების მიღების შეფერხების საშიშროება.
თუ შესაბამისი გარემოება არ შეიცვალა, გაძევება შეიძლება გადაუვადდეს ერთჯერადად, კვლავ 30 დღის ვადით. გადავადებაზე გადაწყვეტილებას იღებს გაძევებაზე გადაწყვეტილების მიმღები იგივე ორგანო. ასევე გახსოვდეთ: თუ მიმღები სახელმწიფო აღიარებს საქართველოს სტანდარტულ სამგზავრო დოკუმენტს, დოკუმენტაციის ფერხვის საფუძველზე გადავადება აღარ მიეცემა.
ვისი გაძევებაა დაუშვებელი
კანონის მე-61 მუხლი ადგენს გაძევების აბსოლუტურ აკრძალვებს. დაუშვებელია გაძევებულ იქნეს: უცხოელი, რომელიც იმყოფება საქართველოს მოქალაქის მეურვეობის ან მზრუნველობის ქვეშ; უცხოელი, რომლის შესახებაც არსებობს საფუძვლიანი ვარაუდი, რომ იგი შეიძლება იყოს ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) დანაშაულის მსხვერპლი ან დაზარალებული მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში; ქალთა მიმართ ძალადობის ან ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი უცხოელი — შესაბამისი სამართალწარმოების დასრულებამდე ან თავშესაფარში ყოფნის პერიოდში; და უცხოელი, რომელსაც დანიშნული აქვს პირობითი მსჯავრი ან შეფარდებული აქვს არასაპატიმრო სასჯელი, გარდა სასამართლოს მიერ გაძევების შესახებ მიღებული გადაწყვეტილებისა.
ეს კატეგორიები მაინც შეიძლება გაძევებულ იქნეს მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სახელმწიფო უსაფრთხოების ან საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვის ინტერესებს განსაკუთრებული ზიანი ადგება — ეს არის მაღალი ზღვარი, რომლის დასაბუთებაც სახელმწიფოს ევალება.
დაცვის პრაქტიკული ნაბიჯები
დეპორტაციისგან დაცვა სამი მიმართულებით აიგება. პირველი — საფუძვლის შემოწმება: მე-51 მუხლით ჩამოთვლილი თითოეული საფუძველი ფაქტობრივ დონეზე უნდა შემოწმდეს, მათ შორის იმ შეზღუდვების გათვალისწინებით, რაც მოქალაქეობის არმქონე პირებს ეხებათ. მეორე — გადავადების მოთხოვნა: ჯანმრთელობის, ორსულობის, შეზღუდული შესაძლებლობის, არასრულწლოვნის ინტერესების ან დოკუმენტაციის ფერხვის საფუძვლები დროს იძლევა და მე-55 მუხლით უნდა იქნას გამოყენებული. მესამე — დაუშვებლობის ნორმები: თუ პირი მე-61 მუხლით დაცულ კატეგორიას მიეკუთვნება, გაძევება მხოლოდ განსაკუთრებული ზიანის დასაბუთებით არის შესაძლებელი.
თითოეული მიმართულება დოკუმენტურ საფუძველს მოითხოვს — სამედიცინო დასკვნები, სტატუსის დამადასტურებელი აქტები, ოჯახური და სოციალური კავშირების მტკიცებულებები. სწორედ ამ მასალებზე ააგებს იურისტი დაცვის პოზიციას.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ დეპორტაციისგან დაცვასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
რამდენი ვადით შეიძლება გაძევების გადავადება?
30 დღემდე ვადით, და თუ გარემოება არ შეცვლილა — ერთჯერადად, კვლავ 30 დღის ვადით.
შეიძლება თუ არა ტრეფიკინგის მსხვერპლის გაძევება?
დაუშვებელია მოსაფიქრებელი ვადის განმავლობაში; გამონაკლისი მხოლოდ სახელმწიფო უსაფრთხოებისთვის განსაკუთრებული ზიანის შემთხვევაა.
რომელი ჯანმრთელობრივი მდგომარეობა იძლევა გადავადების უფლებას?
ფიზიკური ან ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუარესება, ასევე ორსულობა, როდესაც ექიმის დასკვნით მგზავრობა საფრთხეს უქმნის ჯანმრთელობას.
რა ხდება, თუ მიმღები ქვეყანა ვერ გასცემს დოკუმენტებს?
დოკუმენტაციის მოწოდების ფერხვა გადავადების საფუძველია — თუმცა არა მაშინ, თუ მიმღები სახელმწიფო აღიარებს საქართველოს სტანდარტულ სამგზავრო დოკუმენტს.
გააჩნია თუ არა მოქალაქეობის არმქონე პირს დამატებითი დაცვა?
დიახ — სტატუსის დადგენის წარმოების პერიოდში მასზე არ ვრცელდება კანონიერი საფუძვლის არარსებობასთან დაკავშირებული გაძევების საფუძვლები, ხოლო სტატუსის მქონე პირის გაძევება მხოლოდ უსაფრთხოების საფუძვლით შეიძლება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ააგებს დეპორტაციისგან დაცვის სრულ პოზიციას: შეამოწმებს გაძევების საფუძვლის დასაბუთებას, მოამზადებს გადავადების მოთხოვნას და გამოიყენებს გაძევების დაუშვებლობის ნორმებს იქ, სადაც ისინი თქვენს ვითარებას ეხება.
დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე კონსულტაციისთვის — დრო ამ საქმეებში გადამწყვეტი ფაქტორია.