„ორმაგი მოქალაქეობის მინიჭების“ რეალური მექანიზმი — შენარჩუნება
ქართულ სამართალში „ორმაგი მოქალაქეობის მინიჭება“ როგორც ასეთი არ არსებობს — მოქმედი მექანიზმი შენარჩუნებაა. „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ ორგანული კანონის 21-1 მუხლის თანახმად, საქართველოს მოქალაქე შეინარჩუნებს საქართველოს მოქალაქეობას, თუ იგი სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მოპოვებამდე საქართველოს სახელმწიფოსგან მიიღებს თანხმობას საქართველოს მოქალაქეობის შენარჩუნებაზე. ანუ გადაწყვეტილების წერილი არა მინიჭების, არამედ წინასწარი თანხმობის სახით იწერება და თანხმობა გაიცემა, თუ მოქალაქის საქართველოსთან კავშირი სარწმუნოდ იქნება მიჩნეული. დასკვნა ყოველთვის დოკუმენტებზეა დამოკიდებული და არა განაცხადის ფორმულირებაზე.
ეს განსხვავება პრაქტიკულია: თუ მოქალაქე სხვა ქვეყნის მოქალაქეობას თანხმობის გარეშე მოიპოვებს, ქართული მოქალაქეობა შეუწყდება. ამიტომ დაგეგმვა უნდა დაიწყოს მოქალაქეობის მიღებამდე და არა მის შემდეგ.
სარწმუნო კავშირის შეფასება ფორმალური ჩამონათვალი არ არის: იგი პიროვნულ, სოციალურ და ეკონომიკურ მასალაზე აგებს, ამიტომ განაცხადის მომზადება ამ მტკიცებულებების სისრულით იწყება. დოკუმენტების ერთი ნაკლული ბმულიც კი ვადას ანაცვლებს ხელახალი მოთხოვნით.
პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ კავშირის დასაბუთება მოქალაქის ცხოვრების რეალურ მდგომარეობას უნდა ეყრდნობოდეს და არა ფორმალურ ცნობებს. ამიტომ საკითხის დასმამდე დოკუმენტური საფუძვლის წინასწარ შედგენა გადამწყვეტია.
არასრულწლოვნების რეჟიმი
არასრულწლოვანს, რომელმაც საქართველოს მოქალაქეობასთან ერთად სხვა ქვეყნის მოქალაქეობა მოიპოვა დაბადებით, საქართველოს მოქალაქეობა უნარჩუნდება დაბადებიდან 18 წლის ასაკის მიღწევამდე. ამ ვადაში მისთვის მოქალაქეობის შენარჩუნების განცხადების წარუდგენლობის შემთხვევაში მას შეუწყდება საქართველოს მოქალაქეობა.
განაცხადს მშობლები ან კანონიერი წარმომადგენელი წარადგენს; ერთ-ერთი მშობლის განაცხადის შემთხვევაში შენარჩუნება დასაშვებია მეორე მშობლის თანხმობით. ანუ მშობლებს 18 წლამდე მიაკლდებათ განაცხადის წარდგენის ვალდებულება, და ამ ვადის გამოტოვება შეუქცევად შედეგს იწვევს.
უსაფრთხოების ზღვარი და უარის საფუძვლები
შენარჩუნებას აქვს ზღვარიც: სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მოპოვების შემთხვევაში საქართველოს მოქალაქე ვერ შეინარჩუნებს მოქალაქეობას, თუ ეს არ შეესაბამება სახელმწიფო უსაფრთხოების ან საზოგადოებრივი უსაფრთხოების დაცვის ინტერესებს. ამავე კანონის მე-16 მუხლი უარის საფუძვლებსაც აწესებს მოქალაქეობის ნატურალიზაციით მოპოვებაზე: საერთაშორისო დანაშაული მშვიდობისა და კაცობრიობის წინააღმდეგ; მონაწილეობა განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულში; უსაფრთხოების ინტერესებიდან გამომდინარე მიზანშეუწონლობა; ინტერპოლის მიერ ძიება ან ექსტრადიციისა და გაძევების პროცედურა. უარის თითოეული საფუძველი სპეციფიკურია და ცალკე უნდა შეფასდეს.
უსაფრთხოების საფუძვლის შემთხვევაში საბოლოო გადაწყვეტილებას პრეზიდენტი იღებს და გადაწყვეტილება დასაბუთებული უნდა იყოს.
ოჯახობრივი სიტუაციები და მოქალაქეობის სტაბილურობა
კანონის მე-5 მუხლი ოჯახურ ცვლილებებთან მოქალაქეობის სტაბილურობას აწესრიგებს: საქართველოს მოქალაქის უცხოელზე ან სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირზე დაქორწინება ან განქორწინება არ იწვევს მეუღლეთა მოქალაქეობის შეცვლას; ერთ-ერთი მეუღლის მიერ მოქალაქეობის შეცვლა არ იწვევს მეორესის შეცვლას; განქორწინება და მშობლის მიერ მოქალაქეობის შეცვლა არ ცვლის შვილების მოქალაქეობას; უცხოელი მშობლის მიერ ქართველი არასრულწლოვნის შვილად აყვანა არ ცვლის მის მოქალაქეობას; და საზღვარგარეთ ცხოვრება არ წყვეტს მოქალაქეობას. ეს წესი ოჯახის დაგეგმვას ცვლის: სტატუსი გეოგრაფიულ მოძრაობას არ მიჰყვება.
შერეული ოჯახებისთვის ეს ნიშნავს, რომ ცხოვრებისეული ცვლილებები ავტომატურად არ ეხება მოქალაქეობას — რისკი მხოლოდ ცალკე აღებულ სხვა ქვეყნის მოქალაქეობასთანაა დაკავშირებული. ეს განსხვავება პირველივე კონსულტაციაზე უნდა განიმარტოს.
საგამონაკლისო წესით მინიჭება
განსხვავებული ინსტრუმენტია მე-17 მუხლით გათვალისწინებული საგამონაკლისო წესით მინიჭება: საქართველოს პრეზიდენტმა მოქალაქეობა ასე შეიძლება მიანიჭოს სხვა ქვეყნის მოქალაქეს, რომელსაც საქართველოს წინაშე განსაკუთრებული დამსახურება აქვს ან რომლისთვისაც ეს სახელმწიფო ინტერესებიდან გამომდინარეობს. კანონი ამ ინტერესების შეფასებისას მხედველობაში იღებს, თუ პირი საქართველოს საკუთარ სამშობლოდ მიაჩნია და იგი ან მისი წინაპარი ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ცხოვრობდა ან ემიგრაციაში წასულია; ინვესტიციას ეკონომიკაში; ან წარმატებას სპორტის, მეცნიერებისა ან ხელოვნების სფეროში.
ამ გზისთვის პირმა უნდა იცოდეს სახელმწიფო ენა, საქართველოს ისტორია და სამართლის ძირითადი საფუძვლები — ისეთი ფიზიკური ან ფსიქიკური დარღვევის შემთხვევის გარდა, რომელიც ამ ცოდნის შემოწმებას შეუძლებელს ხდის. გამოცდის ფორმატი და ვადები წინასწარ უნდა გადამოწმდეს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ ორმაგ მოქალაქეობასთან დაკავშირებით ხშირად დასმულ კითხვებს.
როგორ ხდება ორმაგი მოქალაქეობის ლეგალიზება?
სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მიღებამდე სახელმწიფოსგან შენარჩუნებაზე თანხმობა უნდა მიიღოთ — სარწმუნო კავშირის პირობით.
რა ხდება არასრულწლოვანთან?
დაბადებით ორმაგი მოქალაქეობა 18 წლამდე ინარჩუნებს; შემდეგ განაცხადი აუცილებელია, რომელსაც მშობლები წარადგენენ.
როდის შეუწყდება მოქალაქეობა?
თანხმობის გარეშე სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მოპოვებისას და უსაფრთხოების ინტერესებთან შეუსაბამობისას.
ცვლის თუ არა ქორწინება მოქალაქეობას?
არა — დაქორწინება, განქორწინება და შვილად აყვანა მოქალაქეობას არ ცვლის.
რა არის საგამონაკლისო წესით მინიჭება?
პრეზიდენტის გადაწყვეტილება განსაკუთრებული დამსახურების ან სახელმწიფო ინტერესების საფუძველზე — ცალკე ინსტრუმენტია. ინსტრუმენტის სწორი შერჩევა შედეგს თვეებით ცვლის.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი შეაფასებს თქვენს სიტუაციას შენარჩუნების მექანიზმის ფარგლებში, მოამზადებს თანხმობის განაცხადს კავშირის სარწმუნოობის დასაბუთებით და დაგეხმარებთ არასრულწლოვნებთან დაკავშირებულ ვადების დაგეგმვაში.
დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის მიღებამდე დაგეგმვა გადამწყვეტია.