სერვისის არსი: უარის გასაჩივრება როგორც წარმომადგენლობითი საქმე
ნოტარიუსის მიერ სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე უარის თქმა — ხშირ, მაგრამ სამართლებრივად განკურნებადი სიტუაციაა: უარი ყოველთვის არ ნიშნავს იმას, რომ საქმე დასრულდა. ხშირად საკმარისია დოკუმენტაციის სწორი დოზირება ან დავის გასაჩივრება შესაბამის ინსტანციაში. ამ სერვისის ფარგლებში Legal.ge-ის გუნდი ინახავს და ატარებს სანოტარო დავას: ვაანალიზებთ უარის დადგენილებას, ვადგენთ მის კანონიერებას, ვამზადებთ საჩივარს და წარმოგიდგენთ თქვენს ინტერესებს შესაბამის ფორუმზე.
მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ ორი სიტუაცია: უარი სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე და პირთა შორის სამართლებრივი დავა, რომელიც სანოტარო მოქმედების შესრულებისას წარმოიშობა. ორივე გზა სხვაგვარად რეგულირდება და ორივეზე განსხვავებული სტრატეგიაა საჭირო — ეს განსხვავება სწორედ ჩვენი ანალიზის პირველი ნაბიჯია.
როდის არის ნოტარიუსი უფლებამოსილი, თქვას უარი (მუხლი 52)
„სანოტარო სისტემის შესახებ“ კანონის მე-52 მუხლი ჩამოთვლის უარის კანონიერ საფუძვლებს. ნოტარიუსი უარს ამბობს სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე, თუ:
- სანოტარო მოქმედების შესრულება ეწინააღმდეგება საქართველოს კანონმდებლობას;
- სანოტარო მოქმედების სასრულებლად წარმოდგენილი დოკუმენტები არ შეესაბამება დადგენილ მოთხოვნებს, შეიცავს პირთა პატივისა და ღირსების შემლახველ ცნობებს ან ეწინააღმდეგება ზნეობის საყოველთაოდ აღიარებულ ნორმებს;
- სანოტარო მოქმედების მონაწილე არ არის უფლებამოსილი პირი ან ქმედუნარიანი, ან თხოვნა შემოსულია იმ ენაზე, რომელსაც ნოტარიუსი არ ფლობს და თარჯიმნის გამოყენების შესაძლებლობაც არ არსებობს.
ეს ჩამონათვალი ამომწურავია: მის ფარგლებს გარეთ უარი კანონიერი არ არის. ჩვენი პირველი დავალებაა უარის დადგენილების მოტივის შედარება ამ საფუძვლებთან — ხშირად აღმოჩნდება, რომ მოტივი ფორმალურია და დოკუმენტაციის გასწორებით ისრევე ქარწყლდება.
უარის დადგენილება: ფორმა, დასაბუთება და ვადა
კანონი უარის დადგენილებაზე მკაცრ ფორმალურ მოთხოვნებს აწესებს: დადგენილება უნდა იყოს წერილობითი და დასაბუთებული, ხოლო შედგენიდან არა უგვიანეს 3 დღისა უნდა გადაეცეს პირს, რომელსაც უარი ეთქვა სანოტარო მოქმედების შესრულებაზე. ამასთან, ნოტარიუსი ვალდებულია პირს განუმარტოს დადგენილების გასაჩივრების წესი და ვადა. თუ ეს მოთხოვნები დარღვეულია — დადგენილება თავადვე ხდება საჩივრის ძლიერი არგუმენტი. გასაჩივრების ვადის კონკრეტული ზომა ამ მუხლებით არ არის დადგენილი — ის სხვა კანონმდებლობით განისაზღვრება, და სწორედ ამიტომ გადადება სახიფათოა: ვადა არ დაგაგვიანებთ.
სად გასაჩივრდება: ორი გზა (მუხლები 53 და 7)
მე-53 მუხლი განასხვავებს ორ გზას. პირს, რომლის ინტერესებსაც შეეხება სანოტარო მოქმედება, ან პირს, რომელსაც უარი ეთქვა მის შესრულებაზე, შეუძლია სანოტარო მოქმედება ან უარის შესახებ დადგენილება გაასაჩივროს სასამართლოში — სანოტარო ბიუროს ადგილმდებარეობის მიხედვით. ხოლო საჩივარს ნოტარიუსის იმ საქმიანობაზე, რომელიც ამ პუნქტით გათვალისწინებული არ არის, განიხილავს იუსტიციის სამინისტრო ან მისი დავალებით — საქართველოს ნოტარიუსთა პალატა.
მე-7 მუხლი კი განსაზღვრავს დავითა არსს: სამართლებრივი დავა, რომელიც პირთა შორის წარმოიშობა სანოტარო მოქმედების შესრულებისას, განიხილება სასამართლო წესით. ეს ნიშნავს, რომ თუ კონფლიქტი არა ნოტარიუსის ქმედებას, არამედ მოქმედების შინაარსს ეხება, გზა სასამართლოს მეშვეობით მიდის — და აქ უკვე სასამართლო წარმოების სტრატეგიაა საჭირო.
მტკიცებულებები: სანოტარო აქტების არქივიდან ასლი
საჩივრის მომზადებისას ხშირად საჭირო ხდება სანოტარო მოქმედების შესახებ დოკუმენტაციის ასლი. ღირებულების ნუსხის 34-ე მუხლით გათვალისწინებული შესაბამისი პოზიციით ასეთი ასლის გაცემა 10 ლარად ფიქსირდება და მისი მომზადების ვადაა 4 სამუშაო დღე; იმავე მუხლით დაჩქარებული მომსახურების შესაძლებლობაც არის გათვალისწინებული. ჩვენ წინასწარ ვგეგმავთ, რომელი დოკუმენტები დაგჭირდებათ საჩივარში, და დროულად ვაფორმებთ შეკვეთას — მტკიცებულებითი ბაზის მოგვიანებით აღდგენა პროცესს აყოვნებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ნოტარიუსის უართან დაკავშირებული ყველაზე ხშირად დასმული კითხვები:
რამდენ დღეში უნდა გადმომცეს ნოტარიუსმა უარის დადგენილება?
დადგენილება წერილობითი და დასაბუთებული უნდა იყოს და შედგენიდან არა უგვიანეს 3 დღისა უნდა გადაეცეს პირს, რომელსაც უარი ეთქვა. ამასთან, ნოტარიუსი ვალდებულია განგიმარტოთთ გასაჩივრების წესი და ვადა — ეს თქვენი პოზიციის საფუძველია.
სად შემიძლია უარის გასაჩივრება?
უარის შესახებ დადგენილა გასაჩივრება შეიძლება სასამართლოში, სანოტარო ბიუროს ადგილმდებარეობის მიხედვით. ნოტარიუსის სხვა საქმიანობაზე საჩივარს განიხილავს იუსტიციის სამინისტრო ან მისი დავალებით — ნოტარიუსთა პალატა. ფორუმის სწორი არჩევანი საჩივრის წარმატების ნახევარია.
რა ვქნა, თუ უარის მიზეზი დოკუმენტებია?
თუ უარი იმით არის გამართლებული, რომ წარმოდგენილი დოკუმენტები არ შეესაბამება მოთხოვნებს, მათი გასწორების შემდეგ სანოტარო მოქმედებასთან ხელახლა მიმართვაა შესაძლებელი. ჩვენ ვადგენთ, ფორმალურია ხარვეზი თუ არსებითი, და შესაბამისად ვაწყობთ სტრატეგიას.
შეიძლება თუ არა დავა ნოტარიუსთან სასამართლოს გარეშე?
ნოტარიუსის გარკვეულ საქმიანობაზე საჩივრის განხილვა იუსტიციის სამინისტროს ან ნოტარიუსთა პალატის კომპეტენციაა — ეს ადმინისტრაციული გზაა. მაგრამ სანოტარო მოქმედებასთან ან უარის დადგენილებასთან დაკავშირებული დავა სასამართლო გზით განიხილება. ჩვენ განვსაზღვრავთ, რომელი გზა შეესაბამება თქვენს შემთხვევას.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი სანოტარო დავის სრულ ციკლს გაივლის თქვენთან ერთად: მივიღებთ და გავაანალიზებთ უარის დადგენილებას; შევადარებთ მის მოტივებს კანონით გათვალისწინებულ საფუძვლებს; განვსაზღვრავთ ფორუმს — სასამართლო ბიუროს ადგილმდებარეობის მიხედვით თუ სამინისტრო/პალატის ადმინისტრაციული გზა; დროულად შევუკვეთავთ არქივიდან ასლებს; მოვამზადებთ დასაბუთებულ საჩივარს და წარმოვადგენთ თქვენს ინტერესებს. უარი არ არის საბოლოო პასუხი — დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე.