ყადაღა მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებაა, მაგრამ მისი დადება ხშირად ხდება შეცდომებით: იყადაღება კანონით დაცული ქონება, აქტი კი არ აკმაყოფილებს ფორმალურ მოთხოვნებს, ხოლო რეგისტრაციის რიგითობა დარღვეულია. ჩვენი ყადაღის შემოწმების პაკეტი სწორედ ამ შეცდომებს ააშკარავებს — ქონების, ანგარიშებისა და ტრანსპორტის ერთიანი აუდიტით.
რას მოიცავს ყადაღის შემოწმების პაკეტი
სააღსრულებო წარმოების მხარეს უფლება აქვს, გაეცნოს სააღსრულებო საქმის მასალებს და მიიღოს მათი ასლები, გარდა კომერციული, საგადასახადო და საბანკო საიდუმლოების შემცველი და სხვა კონფიდენციალური დოკუმენტებისა; წარმოებაში მონაწილე პირს კი — მასალები, რომლებიც პირდაპირ და უშუალოდ ეხება მის უფლებას ან კანონიერ ინტერესს. ჩვენ ამ უფლებით ვადგენთ, რა აქვს აღმასრულებელს აღწერილი და დაყადაღებული, და ვაჯამებთ რეგისტრაციებს. უძრავ ქონებასა და სხვა რეგისტრაციას დაქვემდებარებულ ქონებაზე ყადაღა დგება აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიმართვით, ხოლო უძრავ ქონებაში განთავსებულ მოძრავ ნივთებზე — ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტის საფუძველზე.
რომელი ქონება არ შეიძლება იყოს დაყადაღებული
ყადაღას ექვემდებარება მოვალის ყველა ნივთი, გარდა კანონით დაცული ქონებისა; მოვალესთან აღმოჩენილი ნივთები მის საკუთრებად ითვლება. ყადაღას არ ექვემდებარება:
- პირადი მოხმარების ან საოჯახო ნივთები, რომლებიც აუცილებელია მოვალისთვის პროფესიული საქმიანობის, ცხოვრებისა და საოჯახო მეურნეობისთვის;
- მოვალის, მისი ოჯახისა და მასთან მცხოვრები პირებისთვის ოთხი კვირის საკვები, საწვავი და სანათი საშუალებები, ან მათ შესაძენად საჭირო თანხა;
- წვრილფეხა საქონელი შეზღუდული რაოდენობით, ერთი მეწველი ძროხა ან მოვალის არჩევანით ორი ღორი, ცხვარი ან თხა, აგრეთვე სამი თვის პირუტყვის საკვების მარაგი;
- სოფლის მეურნეობისთვის საჭირო ხელსაწყო-იარაღები, პირუტყვი, სასუქი და პროდუქცია — მეურნეობის შესანახად;
- შრომითი ან სხვა საქმიანობისთვის საჭირო ნივთები, თუ შემოსავალს ამ საქმიანობით იღებთ;
- სახელმწიფოს მიერ გაცემული მიზნობრივი დახმარება;
- სოციალურად დაუცველ ოჯახთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახის წევრის ქონება, თუ მისი სოციალურ-ეკონომიკური მაჩვენებელი მთავრობის მიერ დადგენილ ზღვარზე ნაკლებია და ის არ გამოიყენება მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად.
საარსებო მინიმუმის ოდენობას განსაზღვრავს საქართველოს კანონმდებლობა, და ყადაღისგან გათავისუფლება ამ საფუძვლით ეხება საარსებო მინიმუმზე ნაკლებ შემოსავალს. გადახდევინებისგან ქონების გათავისუფლების თაობაზე დავა სასამართლო წესით განიხილება — ეს სასამართლო მარშრუტი ჩვენ ვაწარმოებთ.
ყადაღის აქტი — რას ამოწმებთ
ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში უნდა აღინიშნოს აქტის შედგენის დრო და ადგილი, სააღსრულებო ბიურო და აღმასრულებელი, გადაწყვეტილება, რომელსაც აღასრულებენ, კრედიტორი და მოვალე, თითოეული საგნის დასახელება განმასხვავებელი ნიშნებით, ცალკე შეფასება და მთელი ქონების ღირებულება, დალუქვის შემთხვევაში — ლუქების ნომრები, ქონების შემნახველი, აგრეთვე გასაჩივრების წესის განმარტება. აქტს ხელს აწერენ აღმასრულებელი, შემნახველი, კრედიტორი, მოვალე და დამსწრე პირები. აქტში ღირებულებით ჩამოიწერება მოვალესთან დარჩენილი კანონით დაცული ქონება და დაუყადაღებელი საერთო საკუთრება. ყადაღის დადების შემდეგ უძრავ ქონებაზე განკარგვა — გასხვისება, იპოთეკა, ქირავნობა ან იჯარა — ბათილია.
მრავალჯერადი ყადაღა და რეგისტრაციის რიგითობა
ქონებას ერთდროულად შეიძლება ყადაღა დაედოს მრავალი კრედიტორისთვის, ხოლო უკვე ყადაღადებულ ქონებას — შემდეგი კრედიტორისთვისაც. აღსრულების რიგითობა განისაზღვრება ყადაღის რეგისტრაციის დროის მიხედვით — საათობრივად და წუთობრივად: ტრანსპორტი და სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკა რეგისტრირდება შინაგან საქმეთა სამინისტროს შესაბამის ორგანოში, ხომალდები და თვითმფრინავები — შესაბამის სახელმწიფო რეესტრებში, ფასიანი ქაღალდები — რეესტრის მწარმოებელ პირთან, სხვა ქონება — საჯარო რეესტრში. ერთი და იმავე ქონების რეალიზაციას ატარებს ის აღმასრულებელი, რომელმაც ყადაღა ყველაზე ადრე დაარეგისტრირა. რეგისტრაციის ზუსტი დრო აუდიტის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა.
ანგარიშებსა და მოთხოვნებზე დადებული ყადაღა
მოთხოვნაზე ყადაღა დგება აღსრულების ეროვნული ბიუროს მიერ კრედიტორის განცხადების საფუძველზე გამოცემული განკარგულებით, რომელშიც აღნიშნულია პრეტენზიის საფუძველი, შესასრულებელი მოთხოვნები და დავალებული პირი — მაგალითად, ბანკი. განკარგულება ძალაში შედის დავალებულ პირამდე გადაცემით: ამის შემდეგ მოვალეს აღარ შეუძლია მოთხოვნების განკარგვა, დავალებული პირი კი ვალდებულია ყადაღადებული თანხა კრედიტორს გადაუხადოს. ხელფასზე ან მსგავს რეგულარულ შემოსავალზე განკარგულება ვრცელდება იმ თანხებზეც, რომლებიც ყადაღის დადების შემდეგ გახდება გადასახდელი. განკარგულება ძალაშია გაუქმებამდე და ამ გაუქმების დავალებულ პირამდე ცნობამდე — ამიტომ მისი მოხსნა მოითხოვს ფორმალურად გაფორმებულ გაუქმებას.
ხშირად დასმული კითხვები
პასუხები ყადაღის შემოწმებასთან დაკავშირებულ ხშირ კითხვებზე.
როგორ შევიტყობ, რა აქვს აღმასრულებელს დაყადაღებული?
საქმის მხარეს უფლება აქვს, გაეცნოს სააღსრულებო საქმის მასალებს და მიიღოს ასლები, გარდა კომერციული და კონფიდენციალური დოკუმენტებისა. ჩვენ ამ მასალებზე დაყრდნობით ვადგენთ აღწერილი ქონების სრულ ჩამონათვალს და ვაჯამებთ მას რეესტრების მონაცემებთან.
რომელი ნივთები უნდა დარჩეს მოვალეს?
კანონით დაცულია ოთხი კვირის საკვები და საწვავი, საოჯახო და პროფესიული საქმიანობისთვის აუცილებელი ნივთები, სასოფლო-სამეურნეო ინვენტარი, მიზნობრივი სახელმწიფო დახმარება და სოციალურად დაუცველთა ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახის ქონება. თუ ასეთი ნივთი მაინც აღიწერა, გათავისუფლების საკითხი სასამართლოში განიხილება.
რატომ არის მნიშვნელოვანი ყადაღის რეგისტრაციის დრო?
მრავალი კრედიტორის შემთხვევაში აღსრულების რიგითობა განისაზღვრება რეგისტრაციის დროით — საათობრივად და წუთობრივად. ქონების რეალიზაციას ატარებს პირველად დარეგისტრირებული აღმასრულებელი, ამიტომ შეცდომა დროში პირდაპირ ეხება თქვენს პოზიციას რიგითობაში.
რა ვქნა, თუ ყადაღა დაედო კანონით დაცულ ქონებას?
გადახდევინებისგან ქონების გათავისუფლების თაობაზე დავა სასამართლო წესით განიხილება. ვამზადებთ სარჩელს, ვასაბუთებთ ნივთის დანიშნულებას და ვაჯამებთ აქტის ხარვეზებს.
ბანკმა ანგარიში დაბლოკა — ეს ყადაღაა?
დიახ, მოთხოვნაზე დადებული ყადაღის ფორმაა: განკარგულება ბანკს გადაეცემა და მისი მიღების შემდეგ ბანკი თანხის გადახდას კრედიტორის სასარგებლოდ ახორციელებს. ვამოწმებთ განკარგულების კანონიერებას და განაწილების წესს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
პაკეტი მოიცავს სააღსრულებო საქმის მასალების შესწავლას, ყადაღის აქტების ფორმალურ შემოწმებას, კანონით დაცული ქონების იდენტიფიკაციას, ყადაღების რეგისტრაციის დროის დადგენას ყველა შესაბამის რეესტრში და დასკვნის მომზადებას — რა არის საჩივრდა და რომელი ნივთის გათავისუფლებაა შესაძლებელი. საჭიროების შემთხვევაში ვაწარმოებთ გათავისუფლების დავას. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის Legal.ge-ზე.