საარბიტრაჟო გადაწყვეტილებების აღსრულება

საერთაშორისო არბიტრაჟის გადაწყვეტილების ცნობა და აღსრულება საქართველოში

რომელ სასამართლოს მივმართოთ?

ცნობისა და აღსრულების საკითხებზე — სააპელაციო სასამართლოები და საქართველოს უზენაესი სასამართლო.

შეიძლება თუ არა ნაწილობრივი ცნობა?

დიახ — მხოლოდ მოთხოვნის ფარგლებში მოქცეულ ნაწილში, თუ გადაცილებული ნაწილი გამოყოფადია.

რომელი საფუძვლები გამოიყენება სასამართლოს ინიციატივით?

არაარბიტრაბელურობა ქართული კანონმდებლობით და საჯარო წესრიგის წინააღმდეგობა.

რა ხდება გამოტანის ქვეყანაში გაუქმების საჩივრის ფონზე?

სასამართლოს შეუძლია გამოტანა გადადოს არაუმეტეს 30 დღით და მოითხოვოს უზრუნველყოფა.

3 წთ·3 აპრ 2026

სერვისის შესახებ

საზღვარგარეთ გამოტანილი საარბიტრაჟო გადაწყვეტილების საქართველოში ცნობა და აღსრულება ცალკე საპროცესო ხაზია: მისი წესები „საარბიტრაჟო საქმეთა შესახებ“ კანონის მუხლები 2 და 45 აწყობენ — რომელი სასამართლოა უფლებამოსილი, რომელ შემთხვევებში შეიძლება ცნობაზე და აღსრულებაზე უარის თქმა და როგორ მოქმედებს უცხო ქვეყნის სასამართლოში მიმდინარე გაუქმების პროცესი ქართულ განხილვაზე. საერთაშორისო სარჩელების მქონე მხარეებისთვის ეს ის ნაბიჯია, სადაც გადაწყვეტილება ფულად იმავება. ჩვენი სერვისი მხარეებს ამ ხაზის გავლაში ეხმარება.

უფლებამოსილი ფორუმი

მუხლი 2 კანონში გამოყენებულ ტერმინ „სასამართლოს“ მიზნობრივად განმარტავს და ცნობა-აღსრულების საკითხებისთვის ცალკე ფორუმს განსაზღვრავს: გადაწყვეტილების ცნობისა და აღსრულების საკითხებთან დაკავშირებით უფლებამოსილნი არიან სააპელაციო სასამართლოები და საქართველოს უზენაესი სასამართლო — რაიონული (საქართო) სასამართლოები ამ წრეში არ შედიან. ეს გამიჯვნა პრაქტიკულია: შუამდგომლობის ადგილის არასწორი არჩევანი დროსა და ხარჯებს კარგავს, და სწორი არჩევანი — პროცესს თავიდანვე სწორ ინსტანციაში აყენებს. ამასთან, კანონი ცალკე წესს აწესებს საქართველოშივე გამოტანილი გადაწყვეტილებებისთვის: მათ მიმართ უარის თქმის განცხადება იმავე საფუძვლით არ დაიშვება, რომლითაც მხარე გადაწყვეტილების გაუქმებას ითხოვდა. საქართველო საერთაშორისო კონვენციური ვალდებულებების მონაწილე სახელმწიფოა, ამიტომ უცხოური გადაწყვეტილებების ცნობის საკითხი ყოველთვის ეროვნულ საპროცესო ჩარჩოში წყდება — ამ გვერდზე კი სწორედ ეს ეროვნული ჩარჩოა აღწერილი.

უარის თქმის საფუძვლები: მხარის მტკიცება და სასამართლოს ინიციატივა

მუხლი 45 განსაზღვრავს, რომ მიუხედავად იმისა, თუ რომელ ქვეყანაში იქნა გამოტანილი გადაწყვეტილება, მხარეს შეიძლება უარი ეთქვას მის ცნობასა და აღსრულებაზე, თუ მხარე, რომლის წინააღმდეგაც ის გამოტანილია, სასამართლოს განცხადებით მიმართავს და დაამტკიცებს: რომ შეთანხმების გაფორმების დროს ის არაუფლებამოსილი იყო ან მხარდაჭერის მიმღები, რომელსაც შესაბამისი მხარდაჭერა არ მიუღია, ანდა შეთანხმება ბათილია ან ძალადაკარგულია შეთანხმებაში მითითებული ან გადაწყვეტილების ქვეყნის კანონმდებლობის მიხედვით; რომ ის არ იყო ჯეროვნად ინფორმირებული არბიტრის დანიშვნის ან განხილვის შესახებ და ვერ დაიცვა ინტერესები; რომ გადაწყვეტილება ფარგლებს სცილდება — ამ შემთხვევაში ცნობა და აღსრულება შეიძლება ნაწილობრივ, მხოლოდ ფარგლებში მოქცეულ ნაწილში; რომ არბიტრაჟის შემადგენლობა ან წარმოება არ შეესაბამებოდა მხარეთა შეთანხმებას ან განხილვის ქვეყნის კანონს; ან რომ გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში არ არის, გაუქმებული ან შეჩერებულია გამოტანის ან გამოყენებული სამართლის ქვეყნის სასამართლოს მიერ. გარდა ამისა, სასამართლო თავად ადგენს ორ შემთხვევაში: თუ დავა ქართული კანონმდებლობით არ შეიძლება იყოს საარბიტრაჟო განხილვის საგანი, ან თუ ცნობა და აღსრულება ეწინააღმდეგება საჯარო წესრიგს — ეს ბოლო ორივე საფუძველი სასამართლოს ექს ოფიციო გამოიყენება.

განახლდა: 14 ოქტ 2026