შესავალი და სერვისის ზოგადი მიმოხილვა
სესხის გაცემა ყოველთვის დაკავშირებულია რისკებთან, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც საქმე ეხება დიდ თანხებს და კერძო პირებს შორის ურთიერთობას. კრედიტორისთვის (გამსესხებლისთვის) სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ ვალდებულების შეუსრულებლობის შემთხვევაში თანხის დაბრუნების პროცესი იყოს სწრაფი, ეფექტური და ნაკლებხარჯიანი. ტრადიციული სასამართლო დავა შესაძლოა წლობით გაიწელოს, რაც ფულის გაუფასურებასა და დამატებით სტრესს იწვევს. სწორედ ამიტომ, საქართველოს კანონმდებლობა იძლევა უნიკალურ შესაძლებლობას: სანოტარო წესით შედგენილი სესხის ხელშეკრულების აღსრულებას სასამართლოს გვერდის ავლით. ეს მექანიზმი გულისხმობს, რომ სესხის ხელშეკრულების დადებისას მხარეები მიდიან ნოტარიუსთან და ხელშეკრულებაში პირდაპირ უთითებენ დათქმას იძულებითი აღსრულების შესახებ. თუ მოვალე დაარღვევს გადახდის ვადებს, კრედიტორს შეუძლია პირდაპირ მოითხოვოს სააღსრულებო ფურცლის გაცემა თავად ნოტარიუსისგან და დაიწყოს იძულებითი აღსრულება.
აღნიშნული სერვისი არის იურიდიული მალსახმობი, რომელიც ზოგავს კრედიტორის დროსა და ენერგიას. იგი აერთიანებს ხელშეკრულების შედგენას, ნოტარიულ დამოწმებას, გაფრთხილების პროცედურასა და საბოლოოდ, სააღსრულებო ბიუროში საქმის აღძვრას. მიუხედავად სიმარტივისა, ეს პროცესი მოითხოვს მკაცრ პროცედურულ სიზუსტეს — ოდნავი გადახვევა გაფრთხილების წესებიდან ან ხელშეკრულების პირობებიდან შეიძლება გახდეს ნოტარიუსის მიერ სააღსრულებო ფურცლის გაცემაზე უარის თქმის, ან მოგვიანებით მოვალის მიერ პროცესის სასამართლოში გასაჩივრებისა და შეჩერების მიზეზი.
რას მოიცავს სანოტარო წესით სესხის აღსრულების სერვისი
სერვისი მოიცავს სრულ იურიდიულ მხარდაჭერას ვალდებულების დარღვევის მომენტიდან იძულებითი აღსრულების დაწყებამდე. პირველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ეტაპი არის მოვალის სავალდებულო, წერილობითი გაფრთხილება. კრედიტორის ადვოკატი ამზადებს ოფიციალურ წერილს, რომელშიც უთითებს დავალიანების ზუსტ ოდენობას (ძირი, პროცენტი, პირგასამტეხლო) და აძლევს მოვალეს კანონით დადგენილ გონივრულ ვადას (როგორც წესი, არანაკლებ 14 დღეს) თანხის ნებაყოფლობით დასაბრუნებლად. აუცილებელია, რომ ეს გაფრთხილება ჩაბარდეს მოვალეს პირადად, შესაბამისი მტკიცებულებით (ფოსტის ქვითარი და დასტური).
თუ მოვალე არ დაფარავს ვალს, მეორე ეტაპზე ადვოკატი აგროვებს ყველა მტკიცებულებას (სანოტარო ხელშეკრულების დედანი, საბანკო ამონაწერი გადაუხდელობის დასადასტურებლად, გაფრთხილების ჩაბარების მტკიცებულება) და წარადგენს მათ ნოტარიუსთან სააღსრულებო ფურცლის გაცემის მოთხოვნით. ნოტარიუსის მიერ სააღსრულებო ფურცლის გაცემის შემდეგ, სერვისი გრძელდება აღსრულების ეროვნულ ბიუროში. იურისტი შეაქვს სააღსრულებო ფურცელს ბიუროში და მონიტორინგს უწევს შემდგომ იძულებით ღონისძიებებს: მოვალის საბანკო ანგარიშების დაყადაღებას, ქონების მოძიებას და რეალიზაციას ვალის სრულად დასაფარად.
გავრცელებული სიტუაციები და პრაქტიკული მაგალითები
ყველაზე ტიპური სცენარია კერძო მევახშეებსა და ფიზიკურ პირებს შორის დადებული სესხები, რომლებიც უზრუნველყოფილია იპოთეკით. მაგალითად, პირმა ასესხა 20,000 დოლარი და უზრუნველყოფად ნოტარიულად დატვირთა მოვალის ბინა. მოვალემ ვერ გადაიხადა თანხა. კრედიტორი არ მიდის სასამართლოში. მისი ადვოკატი აგზავნის 14-დღიან გაფრთხილებას, იღებს ნოტარიუსისგან სააღსრულებო ფურცელს და აღსრულების ეროვნული ბიურო პირდაპირ ატარებს ბინის აუქციონს. ეს პროცესი სრულდება რამდენიმე თვეში.
მეორე მაგალითია სესხი უზრუნველყოფის გარეშე (ე.წ. ბლანკეტური სესხი), მაგრამ სანოტარო აღსრულების დათქმით. როდესაც მოვალე არ იხდის თანხას, კრედიტორი იღებს სანოტარო სააღსრულებო ფურცელს და აღმასრულებელი აყადაღებს მოვალის ხელფასს, ავტომობილს ან ნებისმიერ სხვა აღმოჩენილ ქონებას. ხშირია შემთხვევები, როდესაც მოვალეები ცდილობენ გაფრთხილების მიღების თავიდან არიდებას (არ ხსნიან კარს ფოსტალიონს), ასეთ დროს იურისტი იყენებს კანონით გათვალისწინებულ ალტერნატიულ ჩაბარების მექანიზმებს (მაგალითად, სამუშაო ადგილზე ჩაბარებას), რათა პროცესი არ შეფერხდეს.