სერვისის არსი: შრომითი დავის ფულადი მოთხოვნის იძულებითი აღსრულება
შრომითი დავიდან გამომდინარე ფინადური მოთხოვნის აღსრულება — ეს არის სასამართლოს მიერ დამტკიცებული ან სხვაგვარად ჩამოყალიბებული ფულადი მოთხოვნის (მაგალითად, დაურიცხავი ან გადაუხდელი ანაზღაურების, ხელფასის, გათავისუფლების კომპენსაციის ან სხვა შრომის სამართლიდან გამომდინარე თანხის) რეალურად მიღების პროცედურა სააღსრულებო წარმოების ფარგლებში. მოქმედებს „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი, რომლის მუხლი 2 განსაზღვრავს აღსრულების ქვემდებარე აქტებს, მუხლი 20 — სააღსრულებო ფურცლის წესს, მუხლი 25 — აღსრულების დაწყების წესს, ხოლო მუხლი 31 — მოვალის ინტერესების დაცვას იძულებითი აღსრულებისას.
პრაქტიკაში სწორედ ეს ბოლო ეტაპი აღმოჩნდება ყველაზე რთული: გამარჯვებული სასამართლო გადაწყვეტილება ჯერ აღსასრულებელ საბუთად უნდა გადაიზარდოს, შემდეგ კი აღსრულების ეროვნული ბიუროს მეშვეობით რეალურ გადახდამდე უნდა მიიყვანოთ. ამ გვერდზე აღწერილია ეს გზა დეტალურად — იმ წესებით, რომლებიც კანონი ზუსტად ადგენს, და იმ გარანტიებით, რომლებიც მოვალესაც აქვს.
რომელი აქტები ექვემდებარება იძულებით აღსრულებას
კანონის მუხლი 2-ის თანახმად, დადგენილი წესით აღსრულებას ექვემდებარება, სხვათა შორის, სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეებზე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, განჩინება და დადგენილება. შრომითი დავა სამოქალაქო საქმეა, ამიტომ მოვალედამტკიცებელი დაწესებულების წინააღმდეგ მიღებული სასამართლო გადაწყვეტილება კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ სწორედ ამ საფუძვლით ხდება აღსასრულებელი. იმავე მუხლით აღსრულებას ექვემდებარება აგრეთვე არბიტრაჟის გადაწყვეტილება, სანოტარო აქტი, საერთაშორისო არბიტრაჟის გადაწყვეტილება და კანონით გათვალისწინებული სხვა აქტები, რაც მნიშვნელოვანია, თუ შრომითი დავა არბიტრაჟში ან შეთანხმების სანოტარო ფორმით გადაწყდა.
აღსანიშნავია, რომ აღსრულების ქვემდებარე აქტთა ნუსხა კანონში ფართოა და ის პერიოდულად იცვლება. ზუსტი ჩამონათვალისთვის ყოველთვის საჭიროა მოქმედი რედაქციის შემოწმება; ამ გვერდზე მოცემულია ის კატეგორიები, რომლებიც შრომითი დავების აღსრულების პრაქტიკაში ყველაზე ხშირად გამოიყენება.
სააღსრულებო ფურცელი და აღსრულების დაწყება
სააღსრულებო წარმოება არ დაიშვება სააღსრულებო ფურცლის (დედნის) გარეშე, გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა (მუხლი 20). სააღსრულებო ფურცელი გაიცემა იმ გადაწყვეტილებაზე, რომელიც ამ კანონით ექვემდებარება აღსრულებას, და კრედიტორზე გაიცემა. შრომითი დავის შემთხვევაში ეს ნიშნავს, რომ კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე კრედიტორი (ყოფილი თანამშრომელი) იღებს სააღსრულებო ფურცელს და მისი მეშვეობით იწყებს ფულადი მოთხოვნის გადახდევინებას.
აღსრულების ეროვნული ბიურო სააღსრულებო წარმოებას იწყებს იძულებითი აღსრულების შესახებ კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე (მუხლი 25). სააღსრულებო ფურცელი ან/და აღსასრულებელი გადაწყვეტილება წარედგინება ბიუროს ტერიტორიულ ორგანოს მოვალის ან მისი ქონების ადგილსამყოფლის მიხედვით; თუ კრედიტორი ფიზიკური პირია, ტერიტორიულობის პრინციპის დაცვა სავალდებულო არ არის. სააღსრულებო ფურცელს უნდა დაერთოს აღსასრულებელი გადაწყვეტილების დამოწმებული ასლი.
მნიშვნელოვანი წესი ეხება სარგებერსა და საურავს: თუ გადაწყვეტილებით გათვალისწინებულია კრედიტორის მოთხოვნის ზრდა ძირითად თანხაზე სარგებლის ან/და საურავის დარიცხვის შედეგად, სააღსრულებო წარმოების დაწყების დღიდან შეწყდება ძირითად თანხაზე სარგებლის ან/და საურავის დარიცხვა და ის გაგრძელდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ბიურო კრედიტორს სააღსრულებო ფურცელს დაუბრუნებს. გადაუხდელი ხელფასის დარიცხვის შემთხვევაში ეს წესი აღსრულების ეკონომიკურ შედეგებს პირდაპირ შეეხება, ამიტომ მისი გათვალისწინება მოთხოვნის გაანგარიშებისას აუცილებელია.