აღსასრულებელი აქტები: რა გადაწყვეტილებიდან იწყება გადახდევინება
ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის აღსრულება იწყება იმაზე დაზუსტებით, რომელი აქტია აღსრულების ქვეშდებარე. სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ კანონი ასახელებს აქტებს: სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეებზე კანონიერ ძალაში შესული სასამართლო გადაწყვეტილება, განჩინება და დადგენილება; სისხლის სამართლის საქმეზე კანონიერ ძალაში შესული გამამტყუნებელი განაჩენი ჯარიმის დაკისრების ან ქონების ჩამორთმევის შესახებ; გამამტყუნებელი განაჩენი დაზარალებულისთვის კომპენსაციის გადახდის ვალდებულების დაკისრების შესახებ — ზედაპირულად დაზარალებულისთვის ეს უკანასკნელი ყველაზე მნიშვნელოვანია; დაუყოვნებლივ აღსასრულებლად მიქცეული გადაწყვეტილებები და კანონით გათვალისწინებული სხვა აქტები.
ზიანის ანაზღაურების საქმეში ეს ნიშნავს: თუ სასამართლომ ზიანი აანაზღაურა, კრედიტორის ხელში აღსასრულებელი აქტი უკვე არსებობს და შემდეგი ნაბიჯი აღსრულების მექანიზმზე გადასვლაა. თუ კომპენსაცია გამამტყუნებელი განაჩენითაა დაკისრებული, ისიც აღსრულებას ექვემდებარება იმავე კანონით დადგენილი წესით. სიაში შესული აქტების ჩამონათვალი ზუსტია და სხვა ტიპის გადაწყვეტილებაზე აღსრულება არ იწყება.
სააღსრულებო ფურცელი და აღსრულების დაწყება
სააღსრულებო წარმოება არ დაიშვება სააღსრულებო ფურცლის გარეშე — გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისი აქტებისა. ფურცელი გაიცემა იმ გადაწყვეტილებაზე, რომელიც აღსრულებას ექვემდებარება, და კრედიტორზე გაიცემა. აღსრულების ეროვნული ბიურო სააღსრულებო წარმოებას იწყებს იძულებითი აღსრულების შესახებ კრედიტორის წერილობითი განცხადებისა და სააღსრულებო ფურცლის საფუძველზე; ფურცელი და გადაწყვეტილების დამოწმებული ასლი წარედგინება ტერიტორიულ ორგანოს მოვალის ან მისი ქონების ადგილსამყოფლის მიხედვით.
დაწყების მომენტს ფინანსური ეფექტიც აქვს: იმ გადაწყვეტილების აღსრულებისას, რომლითაც გათვალისწინებულია მოთხოვნის ზრდა სარგებლის ან საურავის დარიცხვით, სააღსრულებო წარმოების დაწყების დღიდან შეწყდება ძირითად თანხაზე სარგებლის ან/და საურავის დარიცხვა, გარდა კანონით გათვალისწინებული გამონაკლისებისა. მოვალეს ბიურო აღსრულების დაწყების შესახებ ინფორმირებს დაწყებიდან არაუგვიანეს 5 დღისა. ეს ვადა პრაქტიკული საყრდენია — თუ შეტყობინება არ მოსულა, პროცედურის კვალი სწორედ აქ უნდა შემოწმდეს.
მოვალის დაცვა: ქონება, რომლიდანაც ვერ გადახდევინებენ
აღსრულება აბსოლუტური არაა — კანონი იცავს მოვალის საარსებო ბაზას. ყადაღას არ ექვემდებარება: პირადი მოხმარების ან საოჯახო ნივთები, რომლებიც აუცილებელია მოვალის პროფესიული საქმიანობის, ცხოვრებისა და საოჯახო მეურნეობისთვის; მოვალის, მისი ოჯახისა და მასთან მცხოვრები პირებისთვის ოთხი კვირის საკვები, საწვავი და სანათი საშუალებები, ან მათ შესაძენად საჭირო თანხა; წვრილფეხა საქონელი შეზღუდული რაოდენობით და ერთი მეწველი ძროხა, ან მოვალის არჩევანით ორი ღორი, ცხვარი ან თხა, თუ ისინი გამოსაკვებად აუცილებელია, ასევე სამი თვის სამყოფი საკვების და ნამჯის მარაგი.
გლეხური მეურნეობის შემთხვევაში ყადაღისგან თავისუფლდება სამეურნეო წარმოებისთვის საჭირო ხელსაწყოები, პირუტყვი, სასუქი და პროდუქცია იმდენად, რამდენაც საჭიროა შესანახად ან მომავალ მოსავლამდე; შრომითი შემოსავლის მიღებისას — ამ საქმიანობისთვის საჭირო ნივთები. ასევე დაცულია სახელმწიფოს მიზნობრივი დახმარება და სოციალურად დაუცველთა რეესტრში ჩაწერილი ოჯახის წევრის ქონება, გარდა მოთხოვნის უზრუნველყოფის საშუალებად გამოყენებულისა. საარსებო მინიმუმის ოდენობა კანონმდებლობით არის განსაზღვრული, ხოლო ქონების გათავისუფლებასთან დაკავშირებული დავა სასამართლო წესით განიხილება.
კრედიტორისთვის საჭიროა ფურცლის გარეშე აღსრულების გამონაკლისების ცოდნაც: სააღსრულებო წარმოების პროცესში მიღებული სასამართლოს განჩინება, რომელიც აღსრულებას ექვემდებარება, აღსრულდება ფურცლის გარეშე — კანონიერ ძალაში შესული განჩინების ან ისეთი განჩინების საფუძველზე, რომელზედაც შესაძლებელია კერძო საჩივრის შეტანა; აღსრულების შეწყვეტა ფურცლის გარეშეც შესაძლებელია კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე. ეს ნიშნავს, რომ პროცესის განმავლობაში გაჩნდილი საკითხები ცალკე ხელშეკრულებით ფურცლის მოლოდინში არ ჩერდება.
ტერიტორიულობის წესსაც აქვს გამონაკლისი: ბიუროსთვის აღსრულების დაწყების მოთხოვნით მიმართვისას ტერიტორიულობის პრინციპის დაცვა სავალდებულო არ არის, თუ კრედიტორი ფიზიკური პირია, კერძო სამართლის იურიდიული პირი ან იურიდიული პირის შეუქმნელად გაერთიანება. ფიზიკური პირისთვის — მათ შორის ზიანის ანაზღაურების მიმღებისთვის — ეს მნიშვნელოვანი შემამსუბუქებელია, რადგან მიმართვა ერთი ფორმით ხდება და მოვალის ადგილსამყოფლის ზუსტი დადგენა წინაპირობად არ რჩება.
ფურცრის გამოცემიდან აღსრულებამდე გზაში კიდევ რამდენიმე პრაქტიკული საკითხი შედის: განაცხადს ერთვის აღსასრულებელი გადაწყვეტილების დამოწმებული ასლი, რომლის გარეშეც საქმე წარმოებაში არ ჩადის; მოვალის მიერ შეტყობინების მიღების მომენტი მისივე შემდგომი ქმედებების ჩათვლის წერტილია; ხოლო სარგებლისა და საურავის შეწყვეტის წესი კრედიტორის მოლოდინებსაც ასწორებს — წარმოების დაწყების შემდეგ მოთხოვნა ძირითადი თანხის ფარგლებში რჩება. ამ ეტაპების დოკუმენტური კვალი — განაცხადი, ასლი, შეტყობინება — სწორედ ის მასალაა, რომლითაც პროცედურის სისწორე მოგვიანებით მტკიცდება, და მხარის პოზიცია ამ კვლის შეკრებით იწყება.
ხშირად დასმული კითხვები
რა აუცილებელია აღსრულების დასაწყებად?
კრედიტორის წერილობითი განცხადება და სააღსრულებო ფურცელი; ფურცელი გაიცემა კრედიტორზე აღსასრულებელ გადაწყვეტილებაზე და ერთვის დამოწმებული ასლი.
როდის წყდება სარგებლის დარიცხვა?
სააღსრულებო წარმოების დაწყების დღიდან ძირითად თანხაზე სარგებლისა და საურავის დარიცხვა წყდება, გარდა კანონით დადგენილი გამონაკლისებისა.
რა ქონებას იცავს კანონი?
საარსებო ნივთებს: პროფესიული საქმიანობისთვის აუცილებელს, ოთხი კვირის საკვებს, შეზღუდულ პირუტყვს — ერთ მეწველ ძროხას ან ორ ღორს, ცხვარს, თხას — და სამი თვის საკვებ მარაგს.
რამდენ დღეში ატყობინებენ მოვალეს?
აღსრულების დაწყებიდან არაუგვიანეს 5 დღისა; შეტყობინების არქონა პროცედურის შესამოწმებლელად სიგნალია.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე აღსრულების სამართლის იურისტები თან ადგანან კრედიტორს ფურცლიდან აღსრულებამდე — განაცხადის მომზადება, ტერიტორიული ორგანოს შერჩევა, პროცედურის კონტროლი — და იცავენ მოვალეს ყადაღისგან გათავისუფლებული ქონების ჩამონათვალით. დაგვიკავშირდით — თქვენი მდგომარეობიდან გამომდინარე გეგმას ერთად ავაგებთ.