საჰაერო ხომალდის საკუთრების დოკუმენტაცია

შესავალი: საკუთრების უფლების უსაფრთხოება ავიაციაში

საჰაერო ხომალდის შეძენა, ლიზინგი ან დაფინანსება დაკავშირებულია მრავალმილიონიან ინვესტიციასთან, სადაც სამართლებრივი შეცდომის ფასი ძალიან მაღალია. საჰაერო ხომალდის საკუთრების დოკუმენტაცია (Aircraft Title Documentation) არის ფუნდამენტური პროცესი, რომელიც უზრუნველყოფს აქტივზე სუფთა საკუთრების უფლების დადასტურებას და მესამე პირთა პრეტენზიებისგან დაცვას. ნებისმიერი ტრანზაქციის დროს, იქნება ეს კომერციული ლაინერის ყიდვა თუ კერძო ჯეტის იჯარა, კრიტიკულად მნიშვნელოვანია იმის დადგენა, არის თუ არა ხომალდი თავისუფალი გირავნობისგან, იპოთეკისგან ან სხვა სამართლებრივი ტვირთისგან. საქართველოში, რომელიც მიერთებულია საერთაშორისო საავიაციო კონვენციებს, საკუთრების დოკუმენტაციის სრულყოფილად წარმოება აუცილებელია არა მხოლოდ ადგილობრივი კანონმდებლობით, არამედ საერთაშორისო კრედიტორებისა და ლიზინგის გამცემების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. ეს სერვისი წარმოადგენს საავიაციო ტრანზაქციების ხერხემალს, რომელიც უზრუნველყოფს მხარეთა სიმშვიდეს და გარიგების ვალიდურობას.

რას მოიცავს საკუთრების დოკუმენტაციის მომსახურება?

მომსახურება გულისხმობს საჰაერო ხომალდთან დაკავშირებული ყველა იურიდიული დოკუმენტის მომზადებას, შემოწმებას და რეგისტრაციას. სპეციალისტები უზრუნველყოფენ:

• საკუთრების უფლების ჯაჭვის (Chain of Title) კვლევას: ხომალდის წინა მფლობელების ისტორიის შესწავლას, რათა დადასტურდეს, რომ საკუთრების გადაცემა ყოველ ეტაპზე კანონიერად მოხდა.
• ნასყიდობის ხელშეკრულების (Bill of Sale) მომზადებას: საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი დოკუმენტის შედგენას, რომელიც ადასტურებს საკუთრების გადასვლას გამყიდველიდან მყიდველზე.
• უფლებრივი ტვირთის შემოწმებას (Lien Search): რეესტრებში ინფორმაციის მოძიებას იმის შესახებ, ადევს თუ არა ხომალდს ყადაღა, გირავნობა ან სხვა ვალდებულება.
• იპოთეკისა და გირავნობის რეგისტრაციას: ბანკებისა და საფინანსო ინსტიტუტებისთვის ხომალდზე უზრუნველყოფის უფლების რეგისტრაციას.
• ლიზინგის ხელშეკრულებების სამართლებრივ ანალიზს: ოპერატიული და ფინანსური ლიზინგის პირობების შემოწმებას საქართველოს კანონმდებლობასთან შესაბამისობაზე.
• საერთაშორისო გარანტიების რეგისტრაციას: კეიპტაუნის კონვენციის ფარგლებში საერთაშორისო რეესტრში (International Registry) ინტერესების ასახვას.

გავრცელებული სიტუაციები და სცენარები

ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი სცენარია მეორადი თვითმფრინავის შეძენა. მყიდველს სჭირდება გარანტია, რომ გამყიდველს ნამდვილად აქვს გასხვისების უფლება და ხომალდი არ არის დაგირავებული წინა მფლობელის ვალების გამო. იურისტი ატარებს სრულ „Due Diligence“-ს და ამოწმებს საკუთრების ჯაჭვს წარმოების დღიდან. მეორე სცენარია ავიაკომპანიის მიერ ხომალდის ლიზინგი. ლიზინგის გამცემი ითხოვს, რომ მისი საკუთრების უფლება მკაფიოდ იყოს ასახული საქართველოს რეესტრში, ხოლო ავიაკომპანიას ჰქონდეს მხოლოდ ექსპლუატანტის უფლება. მესამე შემთხვევაა ძრავებისა და პროპელერების ცალკე რეგისტრაცია: ხშირად ხომალდის ძრავები ეკუთვნის სხვა კომპანიას, ვიდრე კორპუსი (Airframe). საკუთრების დოკუმენტაციის სწორი გამიჯვნა აუცილებელია დავების თავიდან ასაცილებლად.

საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო

საჰაერო ხომალდების საკუთრების საკითხები რეგულირდება საქართველოს სამოქალაქო კოდექსით და საქართველოს საჰაერო კოდექსით. საკუთრების უფლების რეგისტრაციას ახორციელებს სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო „სამოქალაქო საჰაერო ხომალდების რეგისტრაციის წესის“ მიხედვით. საერთაშორისო დონეზე უმნიშვნელოვანესია „მოძრავ მოწყობილობებზე საერთაშორისო გარანტიების შესახებ“ კეიპტაუნის კონვენცია, რომლის წევრიც არის საქართველო. ეს კონვენცია ქმნის საერთაშორისო სტანდარტს კრედიტორთა უფლებების დასაცავად და განსაზღვრავს „საერთაშორისო ინტერესის“ პრიორიტეტულობას. დოკუმენტაციის მომზადებისას ასევე გათვალისწინებული უნდა იყოს „საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ“ კანონი, თუ გარიგებაში უცხოური ელემენტი მონაწილეობს.

პროცესი: როგორ ხდება დოკუმენტაციის გაფორმება?

პროცესი იწყება გარიგების სტრუქტურირებით. იურისტები ადგენენ საჭირო დოკუმენტების ნუსხას (Bill of Sale, Lease Agreement, Power of Attorney). შემდეგ ხდება ამ დოკუმენტების ნოტარიული დამოწმება და აპოსტილით ლეგალიზაცია (თუ მხარე უცხოელია). მნიშვნელოვანი ეტაპია დოკუმენტების თარგმნა და ადაპტირება ქართული კანონმდებლობისთვის. დასრულებული პაკეტი წარედგინება სამოქალაქო ავიაციის სააგენტოს, რომელიც ამოწმებს დოკუმენტების სისწორეს და ახდენს საკუთრების უფლების რეგისტრაციას რეესტრში. პარალელურად, შესაძლოა საჭირო გახდეს რეგისტრაცია კეიპტაუნის საერთაშორისო რეესტრში (ონლაინ პლატფორმაზე).

რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?

ავიაცია არის სფერო, სადაც სტანდარტული „შაბლონური“ ხელშეკრულებები არ მუშაობს. Legal.ge გაძლევთ წვდომას საავიაციო სამართლის ექსპერტებზე, რომლებსაც აქვთ გამოცდილება რთულ, ტრანსსასაზღვრო ტრანზაქციებში. ჩვენი სპეციალისტები უზრუნველყოფენ, რომ თქვენი საკუთრების დოკუმენტაცია იყოს უნაკლო, რაც დაიცავს თქვენს აქტივს სამართლებრივი რისკებისგან და გაამარტივებს სამომავლო გარიგებებს. ენდეთ კვალიფიციურ იურისტებს, რათა თქვენი ინვესტიცია იყოს დაცული.