კერძო საბანკო მომსახურების შესაბამისობა ფულის გათეთრების პრევენციის კანონმდებლობით
კერძო საბანკო მომსახურება — მაღალი ღირებულების კლიენტების ინდივიდუალური მომსახურება და დიდი თანხების მართვა — ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის კანონმდებლობის ყურადღების ცენტრშია. კომერციული ბანკი ამ კანონის თვალსაზრისით ანგარიშვალდებული პირია: მოითხოვება რისკების შეფასებისა და მართვის სრულფასოვანი სისტემა, კლიენტისა და ბენეფიციარი მესაკუთრის ვინაობის დადგენა და მომეტებული რისკის დროს — გაძლიერებული ღონისძიებები.
ვინ არის ანგარიშვალდებული პირი და რას მოიცავს ეს სტატუსი
კანონი ანგარიშვალდებულ პირებს შორის ასახელებს ფინანსურ ინსტიტუტებს — კომერციული ბანკის გარდა ეს არიან მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები, სადაზღვევო და საბროკერო კომპანიები, სალიზინგო კომპანიები, ვალუტის გადამცვლელი პუნქტები, საგადახდო მომსახურებისა და ვირტუალური აქტივის მომსახურების პროვაიდერები, მიკრობანკები, სესხის გამცემი სუბიექტები, საპენსიო და აქტივების მმართველი კომპანიები; 2027 წლის 1 იანვრიდან ამ სიას დაემატება ფაქტორინგული კომპანია და ფაქტორინგული პლატფორმა. ანგარიშვალდებული პირები არიან ასევე ადვოკატები, ნოტარიუსები, ბუღალტრები და აუდიტორები — თუ კლიენტს უწევენ მომსახურებას უძრავი ქონების ყიდვა-გაყიდვასთან, ფულადი სახსრების, ფასიანი ქაღალდების ან ვირტუალური აქტივების მართვასთან, საბანკო ანგარიშების მართვასთან, იურიდიული პირის შექმნა-მართვასთან, ტრასტულ სტრუქტურებთან ან წილების ყიდვა-გაყიდვასთან დაკავშირებით. ამასთან, მოთხოვნები არ ვრცელდება ადვოკატის იურიდიულ რჩევაზე და კლიენტის წარმომადგენლობაზე სასამართლოში, არბიტრაჟსა თუ ადმინისტრაციულ წარმოებაში.
რისკების შეფასებისა და მართვის სისტემის მოთხოვნები
ანგარიშვალდებულმა პირმა, საქმიანობის ხასიათისა და მოცულობის გათვალისწინებით, უნდა დანერგოს რისკების შეფასებისა და მართვის ეფექტიანი სისტემა; სათავო საწარმოს შემთხვევაში რისკები ჯგუფის დონეზეც ფასდება. შეფასება ეყრდნობა კლიენტსა და ბენეფიციარ მესაკუთრს, მათ საქმიანობასა და იურისდიქციას, პროდუქტს, მომსახურებას, გარიგებას და სხვა რისკფაქტორებს. ახალი ტექნოლოგიის, პროდუქტის ან არსებითი ცვლილების დანერგვამდე შესაბამისი რისკები წინასწარ ფასდება. კლიენტის რისკის დონე განისაზღვრება ერთჯერადი გარიგების დადებამდე და ურთიერთობის დამყარებამდე, შემდეგ კი — პერიოდულად და არსებითი ცვლილებებისას. ანგარიშვალდებული პირი გაითვალისწინებს რისკების შეფასების ეროვნულ ანგარიშს და საზედამხედველო ორგანოს მითითებებს, ხოლო მისი მოთხოვნისას — დაუსაბუთებს შეფასების სისრულეს.
ბენეფიციარი მესაკუთრის იდენტიფიკაცია კერძო საბანკო პრაქტიკაში
კერძო საბანკო კლიენტებთან მუშაობისას გადამწყვეტია ბენეფიციარი მესაკუთრის — იმ ფიზიკური პირის — ვინაობის დადგენა, რომელიც კლიენტის საბოლოო მფლობელი ან საბოლოო მაკონტროლებელია ან/და რომლის სახელითაც მზადდება, იდება ან სრულდება გარიგება. იურიდიული პირის ბენეფიციარი მესაკუთრედ ითვლება ფიზიკური პირი, რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობს წილის ან ხმის უფლების მქონე აქციების ოცდახუთ პროცენტს ან მეტს ან სხვაგვარად ახორციელებს საბოლოო კონტროლს. პირდაპირი ფლობაა ფიზიკური პირის მიერ ასეთი წილის ან აქციების პირდაპირ ფლობა, არაპირდაპირი — იმ იურიდიული პირის მეშვეობით, რომელსაც ის აკონტროლებს. თუ ყველა შესაძლო ღონისძიების შემდეგ ბენეფიციარი მესაკუთრე არ არსებობს, პრევენციული ღონისძიებები ტარდება კლიენტის ხელმძღვანელობითი უფლებამოსილების მქონე პირის მიმართ. ტრასტის ან მსგავსი სტრუქტურის შემთხვევაში ღონისძიებები ეხება რწმუნებულს, მარწმუნებელს, მეურვეს, ბენეფიციარს და პირს, რომელიც ეფექტიან საბოლოო კონტროლს ახორციელებს.
გაძლიერებული ღონისძიებები და პოლიტიკურად აქტიური პირები
მომეტებული რისკის კლიენტებთან ძირითადი ღონისძიებების გარდა ტარდება გაძლიერებული ღონისძიებები: ქონებისა და საქმიანობის შესახებ დამატებითი ინფორმაცია, საიდენტიფიკაციო მონაცემების განახლების გაზრდილი სიხშირე, გარიგებათა მიზნების დამატებითი დასაბუთება, ხელმძღვანელობის ნებართვა, ქონების, ფულადი სახსრებისა და კონვერტირებადი ვირტუალური აქტივის წარმომავლობის დადგენა და გაძლიერებული მონიტორინგი. ცალკე რეჟიმი შეეხება პოლიტიკურად აქტიურ პირებს — მნიშვნელოვანი საჯარო ან პოლიტიკური ფუნქციების შემსრულებლებს: სახელმწიფოს მეთაურს, მთავრობის ხელმძღვანელს, მინისტრებს, პარლამენტის წევრებს, უმაღლესი ინსტანციების მოსამართლეებს, ელჩებს, თავდაცვის ძალებისა და სახელმწიფოს მონაწილეობით მოქმედი საწარმოების ხელმძღვანელებს. ასეთ კლიენტებთან აუცილებელია ხელმძღვანელობის ნებართვა, ქონების წარმომავლობის დადგენა და გაძლიერებული მონიტორინგი; ღონისძიებები ვრცელდება ოჯახის წევრებზე და ახლო ასოცირებულ პირებზეც, ფუნქციების შეწყვეტის შემდეგაც კი.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვუპასუხებთ კერძო საბანკო შესაბამისობასთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირ კითხვებს.
რომელი წილის ფლობა ჰქმნის ბენეფიციარი მესაკუთრის სტატუსს?
იურიდიული პირის ბენეფიციარი მესაკუთრეა ფიზიკური პირი, რომელიც პირდაპირ ან არაპირდაპირ ფლობს წილის ან ხმის უფლების მქონე აქციების ოცდახუთ პროცენტს ან მეტს ან სხვაგვარად ახორციელებს საბოლოო კონტროლს.
რა მოითხოვება მომეტებული რისკის კლიენტისგან?
დამატებითი ინფორმაცია ქონებასა და საქმიანობაზე, საიდენტიფიკაციო მონაცემების განახლების გაზრდილი სიხშირე, გარიგებათა მიზნების დამატებითი დასაბუთება, ხელმძღვანელობის ნებართვა და გაძლიერებული მონიტორინგი, მათ შორის ერთობლიობაში შესასწავლი გარიგებების გამოვლენა.
ვინ ითვლება პოლიტიკურად აქტიურ პირად?
მნიშვნელოვანი საჯარო ან პოლიტიკური ფუნქციის შემსრულებელი ფიზიკური პირი — სახელმწიფოს მეთაური, მთავრობის ხელმძღვანელი, მინისტრი, პარლამენტის წევრი, უმაღლესი სასამართლოების წევრი, ელჩი და კანონით დასახელებული სხვები; სპეციალური ღონისძიებები ვრცელდება მათ ოჯახის წევრებზე და ახლო ასოცირებულ პირებზეც.
როდის ფასდება რისკები ახალ პროდუქტთან დაკავშირებით?
ახალი ტექნოლოგიის, პროდუქტის, მომსახურების ან ბიზნესპრაქტიკაში არსებითი ცვლილების დანერგვამდე — ანგარიშვალდებული პირი ვალდებულია წინასწარ შეაფასოს ამ ცვლილებასთან დაკავშირებული რისკები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის ფინანსური სამართლის სპეციალისტები ეხმარებიან ბანკებსა და კერძო საბანკო სტრუქტურებს შესაბამისობის სისტემის აწყობაში: ვაანალიზებთ არსებულ პროცედურებს, ვხსნით ბენეფიციარი მესაკუთრისა და პოლიტიკურად აქტიური პირების რეჟიმებს და ვამზადებთ რეკომენდაციებს საზედამხედველო ორგანოს მოლოდინების შესაბამისად. დაგვიკავშირდით — გამოცდილება, რომელიც კონკრეტულ კანონმდებლობაზეა აწყობილი, შესაბამისობის ხარჯებს მნიშვნელოვნად ამცირებს.