ეროვნული ბანკი და ზედამხედველობა

კომერციული ბანკის რეზოლუცია — კრიზისის მართვა და დროებითი დაფინანსება

რა მიზნები აქვს კომერციული ბანკის რეზოლუციას?

ხუთი თანაბარმნიშვნელოვანი მიზანი: კრიტიკული ფუნქციების უწყვეტობა; ფინანსურ სისტემაზე მნიშვნელოვანი უარყოფითი გავლენის აცილება; საბიუჯეტო და სახელმწიფო სახსრების დაცვა; დაზღვეული დეპოზიტების დაცვა; და მომხმარებელთა სახსრებისა და აქტივების დაცვა.

შეიძლება თუ არა დეპოზიტების გადაცემა ნებისმიერ მესამე პირს?

არა. აქტივებისა და ვალდებულებების გადაცემისას ეროვნული ბანკი უზრუნველყოფს, რომ დეპოზიტები მხოლოდ სხვა კომერციულ ბანკს ან დროებით ბანკს გადაეცეს.

როდის გაიცემა დროებითი სახელმწიფო დაფინანსება?

მხოლოდ მაშინ, თუ ეს აუცილებელია ფინანსური სისტემის სტაბილურობისთვის, სარეზოლუციო ფონდის თანხები არ კმარა და არასახელმწიფო დაფინანსება შეუძლებელია ან არასაკმარისია. პირობაა ასევე, რომ აქციონერები და განსაზღვრული კრედიტორები პირველად ზარალს მიიღებენ ლიკვიდაციის რიგითობის საპირისპირო თანამიმდევრობით.

რა ვადა აქვს ბოლო ინსტანციის სესხს?

ვადა სამ თვეს არ უნდა აღემატებოდეს. საპროცენტო განაკვეთი ჩვეულებრივ სესხებზე დადგენილ განაკვეთებზე მეტი უნდა იყოს და სესხი უზრუნველყოფილია ეროვნული ბანკის საბჭოს მიერ დადგენილი აქტივებით.

ვის შედის ეროვნული ბანკის რეზოლუციის კომიტეტი?

ბანკის პრეზიდენტი და ვიცე-პრეზიდენტები; მხოლოდ მათ აქვთ ხმის მიცემის უფლება. კომიტეტს თავმჯდომარეობს ბანკის პრეზიდენტი, ხოლო მისი შექმნა პრეზიდენტის ბრძანებით ხდება.

4 წთ·28 აგვ 2026

როდესაც კომერციული ბანკი მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდება და ჩვეულებრივი ზედამხედველობითი ზომები აღარ არის საკმარისი, ეროვნულ ბანკს ერთვის რეზოლუციის სპეციალური მექანიზმი — ბანკის გაკოტრების ან ქაოტური ლიკვიდაციის ნაცვლად მიზანდასაბმული გადარჩენის პროცედურა. „ეროვნული ბანკის შესახებ“ ორგანული კანონი განსაზღვრავს რეზოლუციის მიზნებს, ეროვნული ბანკის სარეზოლუციო უფლებამოსილებებს, დროებითი სახელმწიფო დაფინანსებისა და სარეზოლუციო ფონდის წესებს და კრიზისული სიტუაციებისთვის მომზადების ინსტიტუციურ ჩარჩოს. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ მექანიზმის ყველა ძირითად ელემენტს.

რა არის რეზოლუცია და რა მიზნები აქვს მას

ეროვნული ბანკი უშუალოდ ან სპეციალური მმართველის მეშვეობით განახორციელებს საქართველოში ლიცენზირებული კომერციული ბანკისა და უცხოური ბანკის ფილიალის რეზოლუციას. რეზოლუციის პროცესში ბანკი ხელმძღვანელობს ხუთი, თანაბარმნიშვნელოვანი მიზნით: კომერციული ბანკის კრიტიკული ფუნქციების უწყვეტობის უზრუნველყოფა; ფინანსური სისტემის სტაბილურობაზე მნიშვნელოვანი უარყოფითი გავლენის თავიდან აცილება; საბიუჯეტო და სახელმწიფო სახსრების დაცვა; დაზღვეული დეპოზიტების დაცვა დეპოზიტების დაზღვევის სისტემის შესახებ კანონის შესაბამისად; და მომხმარებელთა სახსრებისა და აქტივების დაცვა. კრიტიკული ფუნქციების ჩამონათვალს ან კრიტერიუმებს ეროვნული ბანკი სამართლებრივი აქტით განსაზღვრავს. ბანკი ყველა ზომას იღებს მიზნების მისაღწევად კონკრეტული გარემოებების გათვალისწინებით და, შესაძლებლობის ფარგლებში, უზრუნველყოფს სარეზოლუციო ხარჯებისა და კრედიტორთა დანაკარგების მინიმუმამდე შემცირებას.

ეროვნული ბანკის სარეზოლუციო უფლებამოსილებები

რეზოლუციის რეჟიმის შემოღების გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ეროვნული ბანკი განახორციელებს ყველა საჭირო უფლებამოსილებას. იგი ბანკს სრულად აკონტროლებს — მათ შორის, გადადის კომერციული ბანკის ყველა ორგანოს უფლებამოსილება; აფასებს ბანკის აქტივებსა და ვალდებულებებს; თანამდებობიდან ათავისუფლებს თანამშრომლებს და მათ ნაცვლად სხვებს ნიშნავს; წყვეტს ბანკის ნებისმიერ ოპერაციას, ტრანზაქციას ან სხვა საქმიანობას; დროებით შემოიღებს მორატორიუმს ვადამოსული ვალდებულებების მიმართ და შეუზღუდავს მხარეს კვალიფიციური ფინანსური ხელშეკრულების ადრეული შეწყვეტის შესაძლებლობას; მიმართავს სასამართლოს საქმის წარმოების შეჩერების მოთხოვნით.

რესტრუქტურიზაციის ინსტრუმენტებიდან ბანკს შეუძლია: განახორციელოს ბანკის სხვა ბანკთან შერწყმა ან აქციების სხვა პირისთვის გადაცემა; აქტივები და ვალდებულებები სრულად ან ნაწილობრივ მესამე პირს გადასცეს — ამასთან, დეპოზიტები მხოლოდ სხვა კომერციულ ბანკს ან დროებით ბანკს გადაეცემა; განახორციელოს აქციებისა და საზედამხედველო კაპიტალის ინსტრუმენტების ჩამოწერა ან ჩვეულებრივ აქციებში კონვერტაცია; მოსთხოვოს ახალი აქციების გამოშვება; ჩამოწეროს ვალდებულებები ან კონვერტაცია გაუკეთოს მათ; შეწყვიტოს ნებისმიერი ხელშეკრულება, მათ შორის ურთიერთგაქვითვით; გააუქმოს სავალო ინსტრუმენტები ან შეცვალოს მათი დაფარვის ვადა, საპროცენტო განაკვეთი ან გადახდის პერიოდულობა — გარდა უზრუნველყოფილი ვალდებულებებისა, მათ შორის იპოთეკით დაცული ობლიგაციების პროგრამის კრედიტორთა წინაშე არსებული ვალდებულებებისა. ბანკს ასევე შეუძლია მოითხოვოს ზიანის ანაზღაურება იმ აქციონერისგან, ადმინისტრატორისგან ან თანამშრომლისგან, ვისი ქმედებითაც ბანკს ზიანი მიადგა, და სასამართლოში სარჩელით სადავო გახადოს რეზოლუციის რეჟიმის შემოღებამდე ერთი წლის განმავლობაში განხორციელებული ისეთი ქმედება ან გარიგება, რომლის შედეგადაც დაკავშირებულმა პირმა ბანკის ხარჯზე ქონებრივი სარგებელი მიიღო ან უპირატესობით ისარგებლა ბანკისა და კრედიტორების ზიანის ფასად.

განახლდა: 14 ოქტ 2026