ანგარიშგების ვალდებულების არსი
საეჭვო ოპერაციების ანგარიშგება ფულის გათეთრებისა და ტერორიზმის დაფინანსების პრევენციის შესახებ კანონის ცენტრალური ინსტრუმენტია, და ამ გვერდის საფუძველს მუხლები 25, 26 და 28 შეადგენს. მუხლი 25 ანგარიშვალდებულ პირს ავალდებულებს სამსახურს წარუდგინოს ანგარიშგება საეჭვო გარიგების ან ასეთი გარიგების მომზადების, დადების ან შესრულების მცდელობის შესახებ. ეს ნიშნავს, რომ ანგარიშგებადობა არ შემოიფარგლება დადებული გარიგებით — ჩაშლილი ან განხორციელებამდე მიუყვანებელი მცდელობაც ანგარიშგების საგანია, თუ ის საეჭვოდ ჩანს.
გარდა ამისა, სამსახურის უფროსის კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით შეიძლება განისაზღვროს გარიგებათა ისეთი სახეობები, რომლების შესახებაც ანგარიშგება წარდგენილი უნდა იყოს — საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ გავრცელებული ან სამსახურის ხელთ არსებული ინფორმაციის საფუძველზე, რომელიც მათ ფულის გათეთრების ან ტერორიზმის დაფინანსების მიზნით გამოყენების ალბათობაზე მიუთითებს. ანგარიშვალდებული პირი სამსახურის მოთხოვნის შემთხვევაში წარადგენს გარიგების ან მისი მონაწილე პირის შესახებ კანონის მოთხოვნების შესაბამისად მოპოვებულ ნებისმიერ ინფორმაციას, მათ შორის კონფიდენციალურს, რომელიც სამსახურს თავისი ფუნქციების შესასრულებლად სჭირდება.
სპეციალური მომართავები: საჯარო რეესტრი და შემოსავლების სამსახური
კანონი ცალკე წესებს აწესებს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოსთვის. განსაზღვრული კრიტერიუმების შესაბამისად იდენტიფიცირებული საეჭვო ან უჩვეულო გარიგების შესახებ ანგარიშგება წარდგენილი უნდა იყოს უძრავ ქონებაზე საკუთრების უფლების რეგისტრაციის ან ამ რეგისტრაციის მოთხოვნის შემთხვევაში — და საეჭვო გარიგების გამოვლენისთანავე, ამ გარიგებით გათვალისწინებული უფლების რეგისტრაციამდე. თუ ანგარიშგების მიღებიდან არაუგვიანეს 24 საათისა სამსახური კანონით გათვალისწინებულ უფლებამოსილებას არ გამოიყენებს, სააგენტო სარეგისტრაციო წარმოებას აგრძელებს. თუ საეჭვო ან უჩვეულო გარიგება რეგისტრაციის შემდეგ გამოვლინდა, ანგარიშგება გამოვლენის დღესვე წარედგინება. სამსახური ასეთ ანგარიშგებებთან დაკავშირებით უკუკავშირს არაუმეტეს წელიწადში ერთხელ ახორციელებს.
შემოსავლების სამსახური კი ვალდებულია სამსახურს წარუდგინოს ანგარიშგება 30 000 ლარზე ან უცხოურ ვალუტაში მისი ეკვივალენტზე მეტი ნაღდი ფულის ან ფასიანი ქაღალდების საქართველოს საბაჟო საზღვარზე გადაადგილების შესახებ, აგრეთვე საბაჟო კონტროლის გვერდის ავლით ან მისგან მალულად ან არასწორი დეკლარირებით გადაადგილების შესახებ. ადვოკატი ანგარიშგებას იმ შემთხვევაში წარადგენს, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება ადვოკატთა შესახებ კანონით განსაზღვრულ პროფესიული საიდუმლოების დაცვის ვალდებულებას.
წარდგენის წესი და ვადები
მუხლი 26 განსაზღვრავს, რომ ანგარიშგება და სხვა ინფორმაცია სამსახურს წარედგინება ელექტრონულად ან წერილობით, სამსახურის უფროსის კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტით დადგენილი წესით. საეჭვო გარიგების ანგარიშგება სამსახურს უნდა წარედგინოს საფუძვლიანი ეჭვის გაჩენის დღესვე — ეს დღიური ვადაა და მისი დარღვევა დამოუკიდებელი რისკია. ნაღდი ფულის ან ფასიანი ქაღალდების საბაჟო საზღვარზე გადაადგილების შესახებ ანგარიშგება წარედგინება გადაადგილებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა, ხოლო სამსახურის მოთხოვნით ინფორმაცია — მოთხოვნიდან არაუგვიანეს 2 სამუშაო დღისა.
ადვოკატს კანონი ალტერნატივასაც აძლევს: იგი უფლებამოსილია ანგარიშგება დადგენილ ვადებში სამსახურის ნაცვლად საზედამხედველო ორგანოს წარუდგინოს, და ამ შემთხვევაში საზედამხედველო ორგანო აღნიშნულს უცვლელი სახით არაუგვიანეს მომდევნო სამუშაო დღისა გადასცემს სამსახურს. ვადების სწორად მართვა — კალენდარის, პასუხისმგებელი პირის და შიდა კონტროლის წერტილების დონეზე — იმავე მნიშვნელოვანია, რაც თავად ანგარიშგების შინაარსი.
კონფიდენციალურობის დაცვა და თანამშრომლების დაცვა
მუხლი 28 კრძალავს, რომ ანგარიშვალდებულმა პირმა, მისმა ხელმძღვანელებმა ან თანამშრომლებმა კლიენტს ან სხვა პირს აცნობონ, რომ საეჭვო გარიგების გამოვლენის ან უჩვეულო გარიგების შესწავლის მიზნით ღონისძიებები განხორციელდება, რომ სამსახურს ანგარიშგება წარედგინება ან რომ სამსახურის მითითებით ღონისძიებები ტარდება. აკრძალვას გამონაკლისებიც აქვს — მაგალითად, კანონმდებლობით დადგენილი წესით კომპეტენტური ორგანოსთვის წარდგენა, ერთი ჯგუფის წევრებს შორის ინფორმაციის გავრცელება ჯგუფის დონეზე დანერგილი შესაბამისობის კონტროლის სისტემის პირობებში, ანდა კლიენტის დარწმუნება, რათა მან უკანონო ქმედება არ განახორციელოს.
კანონი ასევე იცავს იმ, ვინც ვალდებულებას კეთილსინდისიერად ასრულებს: ანგარიშვალდებულ პირს, მის ხელმძღვანელებსა და თანამშრომლებს არ დაეკისრებათ პასუხისმგებლობა კონფიდენციალურობის დაცვის ვალდებულების დარღვევისთვის ანგარიშგების წარდგენის ვალდებულების კეთილსინდისიერად შესრულების შემთხვევაში. აკრძალულია იმ თანამშრომლის ვინაობის გამჟღავნებაც, რომელიც ღონისძიებებს ახორციელებს ან ანგარიშგებას წარადგენს, და ანგარიშვალდებული პირი უზრუნველყოფს ამ თანამშრომლის დაცვას მუქარისგან, დისკრიმინაციული მოპყრობისგან ან სხვა უკანონო ზემოქმედებისგან.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის უნდა წარედგინოს საეჭვო გარიგების ანგარიშგება?
საფუძვლიანი ეჭვის გაჩენის დღესვე, ელექტრონულად ან წერილობით, დადგენილი წესით. ანგარიშგების საგანია როგორც გარიგება, ისე მისი მომზადების ან შესრულების მცდელობა.
რა ვადა მოქმედებს საბაჟო საზღვარზე გადაადგილებისას?
შემოსავლების სამსახური წარადგენს ანგარიშგებას 30 000 ლარზე ან ეკვივალენტზე მეტი ნაღდი ფულის ან ფასიანი ქაღალდების გადაადგილების შესახებ, გადაადგილებიდან არაუგვიანეს 5 სამუშაო დღისა.
შეიძლება თუ არა კლიენტის ინფორმირება ანგარიშგებაზე?
არა — კანონი კრძალავს კლიენტის ან სხვა პირის ინფორმირებას ღონისძიებების, ანგარიშგების ან სამსახურის მიერ დადგენილი ქმედებების შესახებ; დაუშვებელია ანგარიშგება წარმდგენი თანამშრომლის ვინაობის გამჟღავნებაც.
როგორ წარადგენს ანგარიშგებას ადვოკატი?
იმ შემთხვევაში, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება პროფესიული საიდუმლოების დაცვას — სამსახურს პირდაპირ ანდა საზედამხედველო ორგანოს მეშვეობით, რომელიც მას უცვლელად გადასცემს სამსახურს.
რა ხდება რეესტრის ანგარიშგების შემდეგ?
თუ სამსახური ანგარიშგების მიღებიდან არაუგვიანეს 24 საათისა თავის უფლებამოსილებას არ გამოიყენებს, საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო სარეგისტრაციო წარმოებას კანონით დადგენილი წესით აგრძელებს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე ვეხმარებით ანგარიშვალდებულ პირებს ანგარიშგების პროცესების აგებაში: ვაფასებთ საეჭვო გარიგების ნიშნებს, ვაწყობთ შიდა წესებს ვადების დაცვით, ვამზადებთ კონფიდენციალურობის და თანამშრომლების დაცვის მექანიზმებს. დაგვიკავშირდით — შევაფასებთ თქვენს სისტემას და მოვამზადებთ ხარვეზების აღმოფხვრის გეგმას.