ექსტრადიციის პროცესში დაცვა კანონით დადგენილი გამომრიცხავი საფუძვლების მოძიებასა და დასაბუთებაზეა აგებული: სისხლის სამართლის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის შესახებ საქართველოს კანონი ზუსტად აწესრიგებს, რომელი დანაშაული ექვემდებარება გადაცემას, რომელ შემთხვევებშია ექსტრადიცია აკრძალული და როგორ წყდება დაკავებისა და გადაწყვეტილების საკითხები. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ წესებს იმისთვის, რომ პირმა და მისმა ადვოკატმა იცოდნენ, რომელ საფუძვლებზეა შესაძლებელი ექსტრადიციაზე უარის მიღება.
რომელი დანაშაული ექვემდებარება ექსტრადიციას
თუ საერთაშორისო ხელშეკრულებით ან ინდივიდუალური შეთანხმებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული, პირის უცხო სახელმწიფოში ექსტრადირება განხორციელდება ისეთი დანაშაულის ჩადენისათვის, რომლებიც როგორც საქართველოს, ისე შესაბამისი უცხო სახელმწიფოს კანონმდებლობით ისჯება სულ მცირე ერთი წლის ვადით თავისუფლების აღკვეთით ან უფრო მკაცრი სასჯელით. მსჯავრდებულის შემთხვევაში ასევე აუცილებელია, რომ მას მისჯილი ჰქონდეს სულ მცირე ოთხი თვით თავისუფლების აღკვეთა. თუ შუამდგომლობა რამდენიმე დანაშაულს ეხება, რომელთაგან ზოგიერთი ვერ აკმაყოფილებს სასჯელის ზომის მოთხოვნას, მაგრამ ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ან ჯარიმით, ექსტრადიცია მაინც შეიძლება; ეს წესი საქართველოში ექსტრადირების შემთხვევასაც ეხება.
პოლიტიკური და სამხედრო დანაშაული, მოქალაქის გადაცემა
ექსტრადიცია არ განხორციელდება, თუ დანაშაულს საქართველო მიიჩნევს პოლიტიკურ დანაშაულად ან პოლიტიკურ დანაშაულთან დაკავშირებულ დანაშაულად. პოლიტიკურ დანაშაულად არ განიხილება სახელმწიფო მეთაურის ან მისი ოჯახის წევრის სიცოცხლის ხელყოფა ან ასეთი ხელყოფის მცდელობა, აგრეთვე ყველა ის დანაშაული, რომლის შემთხვევაშიც საქართველოს ექსტრადიციის ვალდებულება აქვს აღებული საერთაშორისო ხელშეკრულებებით. სამხედრო დანაშაულის შემთხვევაშიც ექსტრადიცია არ განხორციელდება.
საქართველოს მოქალაქის უცხო სახელმწიფოში ექსტრადირება დაუშვებელია, გარდა საერთაშორისო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებული შემთხვევებისა. სიკვდილით დასჯის წესიც გამომრიცხავია: ექსტრადიცია არ განხორციელდება, თუ მომთხოვნი სახელმწიფოს კანონმდებლობით დანაშაულისთვის გათვალისწინებულია სიკვდილით დასჯა.
დაუსწრებლად გამოტანილი განაჩენი, ხანდაზმულობა და განმეორებითი დევნა
პირის ექსტრადირება არ ხორციელდება, თუ მომთხოვნ სახელმწიფოში მის მიმართ დაუსწრებლად იქნა გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენი და იგი სათანადოდ არ იყო ინფორმირებული სხდომის შესახებ ან ბრალდებულს არ ჰქონდა უზრუნველყოფილი დაცვის მინიმალური უფლებები. ამ შემთხვევაშიც გამონაკლისია: ექსტრადიცია შესაძლებელია, თუ მომთხოვნი სახელმწიფოს ორგანოები წარმოადგენენ საქმის ხელახალი განხილვის გარანტიას, სადაც ექსტრადირებული პირი დაცვის უფლებით იქნება უზრუნველყოფილი.
ექსტრადიცია არ განხორციელდება იმ დანაშაულისთვის, რომლის შემთხვევაშიც საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მიხედვით გასულია ხანდაზმულობის ვადა. ასევე არ განხორციელდება ექსტრადიცია, თუ იმავე დანაშაულთან დაკავშირებით არსებობს ქართული სასამართლოს განაჩენი ან საქართველოს ორგანოებს მიუღიათ საბოლოო გადაწყვეტილება დევნის შეწყვეტის შესახებ — ეს არის განმეორებითი დევნის აკრძალვის პრინციპი.