კერძო საარბიტრაჟო განხილვა, ანუ ე.წ. Ad Hoc არბიტრაჟი, არის დავების გადაწყვეტის ფორმა, რომელიც მიმდინარეობს მუდმივმოქმედი საარბიტრაჟო ინსტიტუტის (როგორიცაა ICC ან LCIA) ადმინისტრირების გარეშე. ამ მოდელში მხარეები თავად ქმნიან პროცესის წესებს ან იყენებენ მზა სტანდარტებს (მაგ. UNCITRAL-ის წესებს), და თავადვე მართავენ ტრიბუნალის დანიშვნისა და საქმის წარმოების ლოჯისტიკას. Ad Hoc არბიტრაჟი სთავაზობს უნიკალურ მოქნილობას და კონფიდენციალურობას, რაც მას მიმზიდველს ხდის სპეციფიკური კომერციული დავებისთვის. თუმცა, ინსტიტუციური ზედამხედველობის არარსებობა ნიშნავს, რომ მხარეებსა და მათ იურისტებზე გაცილებით დიდი პასუხისმგებლობა მოდის პროცედურული შეცდომების თავიდან ასაცილებლად.
Ad Hoc არბიტრაჟი შეიძლება იყოს უფრო სწრაფი და ნაკლებად ხარჯიანი, რადგან მხარეები არ იხდიან ინსტიტუციის ადმინისტრაციულ მოსაკრებლებს. თუმცა, არასწორად მართული პროცესი შეიძლება გაიწელოს და ქაოსური გახდეს. ამიტომ, Ad Hoc არბიტრაჟისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია გამოცდილი იურისტის ჩართულობა, რომელსაც შეუძლია შეასრულოს ფაქტობრივი ადმინისტრატორის როლი და უზრუნველყოს პროცესის გამართული მიმდინარეობა. Legal.ge-ზე წარმოდგენილი სპეციალისტები გთავაზობენ კვალიფიციურ მხარდაჭერას Ad Hoc არბიტრაჟის ორგანიზებასა და წარმართვაში, რაც მოიცავს საარბიტრაჟო შეთანხმების შედგენიდან დაწყებული, გადაწყვეტილების აღსრულებით დასრულებულ სრულ ციკლს.
რას მოიცავს Ad Hoc არბიტრაჟის მომსახურება?
- Ad Hoc საარბიტრაჟო დათქმის შედგენა: ხელშეკრულებაში ისეთი კლაუზის შემუშავება, რომელიც დეტალურად გაწერს არბიტრების დანიშვნის წესს და დამნიშნავ ორგანოს (Appointing Authority), რათა თავიდან იქნას აცილებული ჩიხური სიტუაციები.
- საპროცესო წესების განსაზღვრა: მხარეებს შორის მოლაპარაკება და შეთანხმება იმაზე, თუ რომელი წესებით (მაგ. UNCITRAL) ან ინდივიდუალური პროცედურებით იხელმძღვანელებს ტრიბუნალი.
- ტრიბუნალის ადმინისტრირება: არბიტრებთან კომუნიკაციის მართვა, ჰონორარების შეთანხმება, სხდომების ლოჯისტიკური ორგანიზება და მდივნის ფუნქციის შესრულება.
- არბიტრის შერჩევა და დანიშვნა: კვალიფიციური არბიტრების მოძიება და, საჭიროების შემთხვევაში, სასამართლოსთვის მიმართვა არბიტრის იძულებითი დანიშვნის მოთხოვნით.
- საპროცესო დოკუმენტაციის მომზადება: სრულფასოვანი იურიდიული წარმომადგენლობა — სარჩელის, შესაგებლის და მტკიცებულებების მომზადება.
- გადაწყვეტილების აღსრულება: Ad Hoc არბიტრაჟის გადაწყვეტილების ცნობა-აღსრულების პროცედურების წარმოება საქართველოს ან უცხოეთის სასამართლოებში.
ხშირი სცენარები, როდესაც გჭირდებათ ეს მომსახურება
Ad Hoc არბიტრაჟი ხშირად გამოიყენება ორ დიდ კორპორაციას შორის დავისას, როდესაც მათ სურთ მაქსიმალური კონფიდენციალურობა და არ სურთ მესამე მხარის (ინსტიტუტის) ჩართვა. ასევე, ეს ფორმატი პოპულარულია საზღვაო დავებში (მაგ. ჩარტერულ ხელშეკრულებებში), სადაც ტრადიციულად გამოიყენება სპეციალიზებული Ad Hoc პროცედურები. მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის Ad Hoc არბიტრაჟი შეიძლება იყოს გამოსავალი, როდესაც დავის საგანი არ არის იმდენად დიდი, რომ გაამართლოს ძვირადღირებული ინსტიტუციური ხარჯები, მაგრამ მხარეებს მაინც სურთ თავი აარიდონ საჯარო სასამართლოს. კიდევ ერთი სცენარია დავა, რომელიც უკვე წარმოიშვა (Post-dispute agreement), და მხარეები თანხმდებიან კონკრეტულ არბიტრზე დავის მოსაგვარებლად.
საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩო
„არბიტრაჟის შესახებ“ საქართველოს კანონი სრულად უჭერს მხარს Ad Hoc არბიტრაჟს. კანონი შეიცავს ე.წ. „ნაგულისხმევ წესებს“ (Default Rules), რომლებიც ამოქმედდება მაშინ, თუ მხარეებს საარბიტრაჟო შეთანხმებაში რაიმე საკითხი გამორჩათ (მაგალითად, არბიტრთა დანიშვნის წესი). კანონის მიხედვით, თუ მხარეები ვერ თანხმდებიან არბიტრზე Ad Hoc რეჟიმში, სასამართლო უფლებამოსილია დანიშნოს არბიტრი, რათა პროცესი არ შეფერხდეს. ასევე, ნიუ-იორკის კონვენციის თანახმად, Ad Hoc არბიტრაჟის გადაწყვეტილებას აქვს ზუსტად იგივე იურიდიული ძალა და აღსრულებადობა, როგორც ინსტიტუციურ გადაწყვეტილებას, თუ დაცულია საპროცესო ნორმები.
მომსახურების პროცესი ეტაპობრივად
პროცესი იწყება საარბიტრაჟო შეტყობინების გაგზავნით. ამის შემდეგ კრიტიკული ეტაპია ტრიბუნალის ფორმირება. ვინაიდან არ არსებობს ინსტიტუტი, მხარეებმა თავად უნდა გააფორმონ ხელშეკრულება არბიტრებთან, სადაც გაიწერება მათი ჰონორარი და ვადები. შემდეგ ტარდება პირველი სხდომა, სადაც დგინდება საპროცესო განრიგი. მხარეები ცვლიან დოკუმენტაციას, რასაც მოჰყვება მოსმენა. პროცესი სრულდება დასაბუთებული გადაწყვეტილების მიღებით.
რატომ უნდა აირჩიოთ სპეციალისტი Legal.ge-ზე?
Ad Hoc არბიტრაჟი არის „უმაღლესი პილოტაჟი“ იურისპრუდენციაში, რადგან აქ არ არსებობს დამცავი ბადე ინსტიტუტის სახით. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებსაც აქვთ პრაქტიკული გამოცდილება პროცესის ნულიდან აწყობისა და მართვის. მათი დახმარებით თქვენ შეძლებთ გამოიყენოთ Ad Hoc არბიტრაჟის მოქნილობა და სისწრაფე, რისკების მინიმუმამდე დაყვანით.
განახლდა: ...