საერთაშორისო ხელშეკრულებებზე მოლაპარაკების სამართლებრივი ჩარჩო
საერთაშორისო ხელშეკრულებაზე მოლაპარაკებები საქართველოში არ არის მხოლოდ დიპლომატიური პრაქტიკა — ის მკაცრად კანონით რეგულირებადი პროცედურაა. კანონი განსაზღვრავს მთელ ჯაჭვს: ხელშეკრულების დადების თაობაზე რეკომენდაციებიდან და წინადადებებიდან დაწყებული, მონაწილეობის განზრახვით, მოლაპარაკების გამართვის გადაწყვეტილებით, სამოლაპარაკო უფლებამოსილებით და პარლამენტში წარდგენით დამთავრებული. კომერციული ორგანიზაციებისთვის, რომლებიც სახელმწიფოსთან თანამშრომლობენ საერთაშორისო შეთანხმებებზე, ამ ჩარჩოს ცოდნა გადამწყვეტია.
საქართველოს პარლამენტი თავის რეკომენდაციებს ხელშეკრულების დადების თაობაზე წარუდგენს მთავრობას. რეკომენდაციების წარდგენა შეუძლიათ აგრეთვე უზენაეს სასამართლოსა და სახალხო დამცველს — საკუთარ კომპეტენციას მიკუთვნებულ საკითხებზე. რეკომენდაციები უნდა შეიცავდეს ხელშეკრულების დადების მიზანშეწონილობის დასაბუთებას. მთავრობის მოწონების შემთხვევაში ის რეკომენდაციების წარდგენიდან 2 თვის ვადაში ავალებს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მოამზადოს წინადადება.
წინადადებები და დასკვნები
საგარეო საქმეთა სამინისტრო წინადადებას წარუდგენს მთავრობას შესაბამისი გადაწყვეტილების მიღებიდან არაუგვიანეს 6 თვისა. სამინისტროს წინადადება უნდა შეიცავდეს ხელშეკრულების ავთენტურ ტექსტს ქართულ და შესაბამის უცხოურ ენაზე, დადების მიზანშეწონილობისა და პოლიტიკური, სამართლებრივი, ეკონომიკური, ფინანსური და სხვა შესაძლო შედეგების დასაბუთებას. საჭიროების შემთხვევაში დაერთოს ნორმატიულ აქტებში ცვლილებების პროექტი და განისაზღვროს შესრულებისთვის პასუხისმგებელი ორგანო.
წინადადება ჯერ დასკვნების გზით გადის: საგარეო საქმეთა სამინისტრო წარუდგენს მას იუსტიციის სამინისტროს კანონმდებლობასთან შესაბამისობის დასკვნისთვის, ფინანსთა სამინისტროს — საფინანსო-ეკონომიკური შედეგების დასკვნისთვის, და შესაბამის სამინისტროს. ეს მრავალსაფეხურიანი შემოწმება იმის გარანტიაა, რომ ხელშეკრულება სისტემურად შეესაბამება ქართულ სამართალს.
განზრახვა, გადაწყვეტილება და უფლებამოსილება
თუ ხელშეკრულებაში მონაწილეობა სხვა სახელმწიფოს ან საერთაშორისო ორგანიზაციის წინასწარ თანხმობას საჭიროებს, საგარეო საქმეთა სამინისტრო მთავრობას წარუდგენს წინადადებას მონაწილეობის განზრახვის შესახებ. მონაწილეობის განზრახვის გადაწყვეტილებას იღებს მთავრობა განკარგულების სახით. სახელმწიფოთაშორისი და მთავრობათაშორისი ხელშეკრულებების თაობაზე მოლაპარაკების გამართვისა და ხელმოწერის გადაწყვეტილებასაც მთავრობა იღებს; უწყებათაშორისი ხასიათის ხელშეკრულებების შესახებ — შესაბამის უწყებასთან შეთანხმებით საგარეო საქმეთა სამინისტრო.
სამოლაპარაკო უფლებამოსილება განსაზღვრავს მოლაპარაკებების ობიექტსა და პირის კომპეტენციის ფარგლებს. სახელმწიფოთაშორისი და მთავრობათაშორისი ხელშეკრულებების დადებასთან დაკავშირებით უფლებამოსილებას გასცემს პრემიერ-მინისტრი ბრძანებით და მას საგარეო საქმეთა სამინისტრო აფორმებს; უწყებათაშორისი ხასიათისას — საგარეო საქმეთა მინისტრი. ამავდროულად, პრეზიდენტს, პრემიერ-მინისტრსა და საგარეო საქმეთა მინისტრს უფლება აქვთ ხელშეკრულების დადებასთან დაკავშირებული მოქმედებები უფლებამოსილების წარდგენის გარეშე განახორციელონ, ხოლო დიპლომატიური წარმომადგენლობის მეთაურებს — ტექსტის მიღების მიზნით მოლაპარაკება ადგილსამყოფელ სახელმწიფოსთან.