რა არის უცხო ქვეყნის გადაწყვეტილების ცნობა და აღსრულება
გლობალურ ვაჭრობასა და მიგრაციაში ხშირად ხდება, რომ სასამართლო გადაწყვეტილება ერთ ქვეყანაში გამოიტანება, ხოლო მისი აღსრულება — ქონებაზე ან ფულად თანხაზე რეალიზაცია — სხვა ქვეყანაშია საჭირო. საერთაშორისო კერძო სამართლის შესახებ საქართველოს კანონი ამ პროცესს ცნობა-აღსრულების წესით აწესრიგებს: ჯერ გადაწყვეტილება ცნობილი უნდა იყოს საქართველოში, შემდეგ კი — სადავო არაა — აღსასრულებელი. კანონის თანახმად, საქართველო ცნობს უცხო ქვეყნის კანონიერ ძალაში შესულ სასამართლო გადაწყვეტილებებს. ცნობის საკითხს იხილავს საქართველოს უზენაესი სასამართლო, ხოლო აღსრულება ხდება მხოლოდ მაშინ, თუ გადაწყვეტილება აღსრულებას ექვემდებარება.
როდის იუარყოფა გადაწყვეტილების ცნობა
კანონი ცნობის უარყოფის ჩამოწერილ საფუძვლებს განსაზღვრავს: საქმე საქართველოს განსაკუთრებულ კომპეტენციას განეკუთვნება; გადაწყვეტილების გამომტანი ქვეყნის კანონმდებლობის შესაბამისად მხარე უწყების ჩაბარებით არ იქნა გაფრთხილებული სასამართლოში გამოძახების თაობაზე ან მოხდა სხვა საპროცესო დარღვევები; იმავე მხარეებს შორის იმავე დავაზე არსებობს საქართველოს ან მესამე ქვეყნის კანონიერ ძალაში შესული და საქართველოში ცნობილი გადაწყვეტილება; გადაწყვეტილების გამომტანი სასამართლო საქართველოს კანონმდებლობით კომპეტენტურად არ ითვლება; უცხო ქვეყანა არ ცნობს საქართველოს გადაწყვეტილებებს; იმავე მხარეებს შორის იმავე საკითხზე და საფუძველზე საქართველოში მიმდინარეობს სასამართლო პროცესი; ანდა გადაწყვეტილება ეწინააღმდეგება საქართველოს ძირითად სამართლებრივ პრინციპებს. ამ სიის ცოდნა საშუალებას იძლევა შუამდგომლობამდე შეფასდეს პერსპექტივა — თუნდაც უარყოფის ერთ-ერთი საფუძვლის არსებობა მთელ პროცესს აქრობს.
აღსრულების პროცედურა და შუამდგომლობა
სამოქალაქო და შრომის სამართლის საქმეებზე უცხო ქვეყნის გადაწყვეტილების აღსრულება ხორციელდება დაინტერესებული მხარის შუამდგომლობის საფუძველზე, და შუამდგომლობაზე გადაწყვეტილების მიღება საქართველოს უზენაესი სასამართლოს კომპეტენციაა. შუამდგომლობას აღსრულებისთვის თან უნდა დაერთოს სასამართლო გადაწყვეტილების დამოწმებული ასლი და დამოწმებული ქართული თარგმანი, აგრეთვე ცნობა გადაწყვეტილების ძალაში შესვლისა და აღსრულების აუცილებლობის შესახებ, თუ ეს შუამდგომლობის ტექსტიდან არ გამომდინარეობს. განხილვისას სასამართლო ადგენს, დაცულია თუ არა ცნობის პირობები; საქმის ზეპირი განხილვა არ მოხდება, თუ მხარეები ამას არ მოითხოვენ. მოპასუხეს გადაეცემა შუამდგომლობა და განემარტება, რომ აზრის გამოთქმისა და ზეპირი განხილვის მოთხოვნის უფლება აქვს. გადაწყვეტილება აღსრულებაზე იღება დადგენილების ფორმით, და ამ თავით მიღებული განჩინებები და დადგენილებები კანონმდებლობით დადგენილი წესით გასაჩივრდება.